GS Quarraisha Abdool Karim, chủ nhân Giải thưởng VinFuture mùa đầu tiên, chia sẻ rằng có thứ còn giá trị hơn cả núi tiền thưởng nha!
Tại mùa đầu tiên của VinFuture, GS Quarraisha Abdool Karim và ông xã GS Salim Abdool Karim đã ẵm trọn giải Đặc biệt dành cho "Nhà khoa học đến từ các nước đang phát triển" với công trình phát triển loại gel chứa tenofovir – vũ khí chống lại HIV và ngăn chặn lây nhiễm cực đỉnh.
Từ vị trí chủ nhân giải thưởng VinFuture mùa đầu, năm 2022 chị lại comeback với vai trò nữ giám khảo trong Hội đồng Sơ khảo. Mới đây, GS Quarraisha Abdool Karim đã có những chia sẻ bùng nổ về giải thưởng, cùng những thách thức và cơ hội của các nhà khoa học từ các quốc gia đang phát triển.
Từ ứng viên thành giám khảo - vibe mới cực chill!
PV: Năm 2021 GS đến Việt Nam với tư cách ứng viên, năm 2022 lại là thành viên Hội đồng Sơ khảo. Cảm giác thế nào ạ?
GS Quarraisha: Mình siêu hype với vai trò mới này luôn! Được đọc và xem vô số công trình khoa học từ khắp nơi trên thế giới, biết trước những gì sắp xảy ra - feeling này đỉnh lắm. Năm đầu làm giám khảo mà mình mới shocked với số lượng, chất lượng và sự đa dạng của các đề cử.
Điểm khác biệt của VinFuture không chỉ là tôn vinh nghiên cứu khoa học thôi đâu. Mà còn là những nghiên cứu tạo ra thay đổi thực sự, tác động đến đời sống con người. Đây chính là mục đích sống mà mình luôn theo đuổi, nên khi được mời tham gia VinFuture thì mình nhận lời ngay không chần chừ!
Năm 2021 là lần đầu mình đặt chân đến Việt Nam, thực sự quá ấn tượng. Nhiều bạn bè hỏi Việt Nam như nào, và sau chuyến đi này mình đã có nhiều hợp tác với các nhà khoa học Việt - chẳng hạn như dự án đưa sinh viên y khoa Việt Nam sang Nam Phi. Chúng mình còn có các buổi giảng và dự án nghiên cứu chung về y tế nữa đó!
Chồng là động lực, nhưng công việc vẫn phải chill riêng
PV: Năm ngoái GS cùng chồng về Việt Nam và giành chiến thắng ấn tượng. Năm nay GS về với vai trò mới, phải chăng chồng là nguồn động lực?
GS Quarraisha: Mình và chồng đã bên nhau hơn 30 năm rồi. Trước khi cùng nghiên cứu HIV, chúng mình đã theo đuổi nhiều dự án khác nhau. Quan điểm của hai đứa bổ trợ cho nhau như âm dương ấy - vibe rất hợp!
Việc mình tham gia Hội đồng Sơ khảo VinFuture 2022 không ảnh hưởng gì đến anh ấy cả. Nghe tin mình được mời, chồng mình hào hứng lắm luôn! Vì đây là cơ hội để mình tham gia nhiều hoạt động của VinFuture hơn, đồng thời tăng cường kết nối giữa các nhà khoa học Việt Nam và Nam Phi nữa.
VinFuture khác biệt ở đâu? Là chỗ này nè!
PV: Trước khi tham gia Hội đồng Sơ khảo VinFuture, GS đã từng ở các hội đồng giải thưởng nào chưa và có gì khác biệt không ạ?
GS Quarraisha: Mình từng tham gia nhiều hội đồng giải thưởng khác như ở Canada, Nam Phi... Nhưng khác biệt lớn nhất của VinFuture là sự khám phá và hướng đến việc tạo ra dấu ấn lớn, ảnh hưởng sâu rộng đến toàn nhân loại. Đây là điều mình ấn tượng nhất với VinFuture!
"Hồi sinh và Tái thiết" - Chủ đề đi vào lòng người
PV: Chủ đề VinFuture 2022 là "Hồi sinh và Tái thiết", các đề cử năm nay có đáp ứng được tiêu chí này không ạ?
GS Quarraisha: Đương nhiên rồi! "Hồi sinh và Tái thiết" là chủ đề sâu sắc và được phản ánh rõ nét qua các đề cử năm nay. Đại dịch Covid-19 đã cho thấy vai trò của công nghệ trong việc định hình tương lai. Chủ đề này như lời nhắc nhở thế giới rằng chúng ta vẫn còn nhiều thách thức và không thể bỏ dở những gì đang làm.
Trong số các đề cử năm nay, chúng mình đã thấy nhiều nghiên cứu chất lượng cao. Thực tế có nhiều dự án còn đang trong giai đoạn đầu nghiên cứu. Nhưng vấn đề quan trọng là sức ảnh hưởng và khả năng tác động của các nghiên cứu chứ không quan trọng giai đoạn nào đâu.
Tiền thưởng hấp dẫn, nhưng giá trị thực sự là...
PV: Nhiều người cho rằng sức hấp dẫn của VinFuture đến từ tiền thưởng. Với vai trò cả ứng viên lẫn giám khảo, GS nghĩ sao?
GS Quarraisha: Đương nhiên tiền thưởng hấp dẫn là một lý do rồi! Giá trị giải VinFuture thậm chí còn lớn hơn cả Nobel nên ai cũng bất ngờ. Nhưng những giá trị mà VinFuture mang lại mới là thứ giúp giải thưởng này vươn tầm thế giới. Thụy Sĩ có Nobel, Nhật Bản có Kyoto từ Quỹ Inamori... và Việt Nam sau này sẽ là VinFuture! Giải thưởng này sẽ đưa Việt Nam lên bản đồ thế giới về tầm vóc khoa học.
Tuy nhiên, với mình, chọn VinFuture không chỉ vì đây là nơi tôn vinh khoa học đổi mới mà còn tạo ra tác động thay đổi cuộc sống hàng triệu người trên thế giới. Khác với các giải khác, VinFuture có tới 4 giải thưởng, trong đó có giải đặc biệt dành cho nhà khoa học nữ. Đây là sân chơi công bằng cho nhiều sáng kiến và nghiên cứu ở nhiều lĩnh vực khác nhau!
Làm sao để "level up" khoa học ở các nước đang phát triển?
PV: Làm thế nào để cải thiện nghiên cứu và phát triển khoa học - công nghệ ở các nước đang phát triển ạ?
GS Quarraisha: Trong khoa học - công nghệ, không có ranh giới giữa nước phát triển hay đang phát triển đâu! Điều quan trọng là phải tăng cường kết nối khắp nơi. Đầu tiên, để thiết lập quan hệ đối tác cần hiểu rằng làm cùng nhau sẽ làm được nhiều hơn tự làm một mình.
Ở các nước đang phát triển, chúng ta cần tìm người có thể mang lại giá trị gia tăng. Để hiện thực hóa điều này, chúng ta cần hợp tác - ví dụ như đọc nghiên cứu của đồng nghiệp cùng lĩnh vực. Để chọn đối tác, chúng ta cũng cần có "phản ứng hóa học" nào đó để có sự tôn trọng lẫn nhau dù ở mức độ phát triển khác nhau.
Khi cùng làm việc với nhau, chúng ta có thể kết nối cả cộng đồng để tìm giải pháp cho vấn đề chung của nhân loại. Đặc biệt, hợp tác sẽ giải quyết vấn đề nhanh hơn nhiều!
Rào cản luôn đi kèm cơ hội - đó là mindset!
PV: Đổi mới sáng tạo khoa học tại các quốc gia đang phát triển không đơn giản, đâu là cách để thúc đẩy ạ?
GS Quarraisha: Rào cản luôn đi kèm cơ hội. Với mình, một vị GS đã từng dạy mình một điều: khi cơ hội tới thì phải đảm bảo mình sẵn sàng! Thách thức với các nước đang phát triển là hạn chế số lượng nhà khoa học đủ kỹ năng và công nghệ chưa đủ cập nhật. Chúng ta cần xem ai có kỹ năng gì, đóng góp gì và trở thành một phần của đội ngũ ra sao. Khi đó, chúng ta sẽ có đội ngũ khoa học toàn diện.
Trong đại dịch Covid-19, lần đầu tiên các rào cản được phá bỏ. Đây là lần đầu khả năng tiếp cận vắc xin công bằng và bình đẳng toàn cầu.
Thời Covid, khi còn đang tìm phương pháp điều trị, WHO đưa ra nền tảng đoàn kết để rà soát mọi phác đồ. Nhờ đoàn kết, chúng ta có thể chia sẻ phát kiến y học lâm sàng. Bình thường mất 10-20 năm để kiểm chứng nhưng nền tảng đoàn kết giúp phản ứng nhanh hơn nhiều. Tức là đổi mới sáng tạo có thể tăng tốc việc giải quyết vấn đề của nhân loại.
Vì vậy, chúng ta cần chung tay thu hút sự tham gia của các quốc gia và tài năng, tạo ra cơ chế đoàn kết như vậy để hành động thôi!
Lời nhắn gửi Gen Z: Đừng chỉ chạy theo TikTok nhé!
PV: Nhiều bạn trẻ chọn theo đuổi nhiều ngành nghề khác mà không phải khoa học. GS có lời nhắn gì với các nhà khoa học trẻ không ạ?
GS Quarraisha: Ở các nước đang phát triển, trong đó có Việt Nam, không nhiều người chọn nghiên cứu khoa học.
Nhưng nếu nhìn vào quần áo, điện thoại, tòa nhà cao tầng thì đều thấy chúng là thành quả của khoa học từ nhiều lĩnh vực khác nhau đấy!
Nếu chúng ta làm việc cùng nhau, có thể xây dựng thế giới tốt đẹp hơn trong tương lai. Không chỉ dừng lại ở tòa nhà mà còn là nhiều tiện ích cơ bản khác. Mục đích của khoa học là mang lại cuộc sống ý nghĩa không chỉ cho chúng ta mà còn cho những người xung quanh.
Mình hy vọng khi giới trẻ thấy rằng khoa học sẽ dẫn dắt thế giới và mang lại cuộc sống tốt đẹp hơn thì họ sẽ có cảm hứng và đam mê để theo đuổi nó, chứ không phải chỉ chạy theo TikTok, Instagram hay theo dõi Kim Kardashian đâu nhé!
Xin cảm ơn GS!
Nguồn: kenh14.vn