KhoaiMimi5007
New member
Giờ nhắc đến Nokia, gen Z chúng mình chắc chỉ nhớ mang máng mấy cái tên kiểu nghiên cứu, viễn thông hay thiết bị mạng gì đó thôi. Chứ hồi xưa ông hoàng này xịn đến mức nào, ít ai biết! Nokia Technologies - công ty con của tập đoàn Nokia - hiện đang kiếm khoảng 1,4 tỷ euro (tương đương 1,67 tỷ USD) mỗi năm nhờ bán bản quyền công nghệ và thương hiệu. Cũng tàm tạm nhỉ?
Thời hoàng kim: Khi Nokia là "trùm cuối"
Hồi cuối thế kỷ 20 đầu thế kỷ 21, lúc mà ngành điện thoại di động còn "non trẻ", Nokia đã bá đạo đến mức nào á? Điện thoại Nokia xuất hiện khắp nơi trên thế giế, số lượng người dùng đông như kiến! Họ xử đẹp mọi đối thủ, đến nỗi ai cũng nghĩ: "Uh, chắc không ai đuổi kịp gã khổng lồ Phần Lan này được đâu!"
Nhưng rồi sau đó chỉ gần 20 năm, thế hệ gen Z chúng mình giờ toàn biết Apple, Samsung, Xiaomi, Huawei... Nokia? À, cái tên đó à? Cái kết buồn đến không ai ngờ được luôn! Lý do chính? Chính là sự bảo thủ cứng đầu không tưởng của ban lãnh đạo đã đẩy Nokia vào quên lãng.
## Từ... bột giấy đến ông hoàng công nghệ
Nokia ra đời từ 155 năm trước (năm 1865) bởi ông Fredrik Idestam, nghề chính lúc đó là... sản xuất bột giấy! Plot twist phết nhỉ? Sau đó ông hợp tác với bạn là Leo Mechelin để mở rộng Nokia. Leo sau này làm chủ tịch và mở rộng sang sản xuất điện, dù bị bạn mình phản đối kịch liệt.
Năm 1922, Nokia bắt đầu hợp tác với Công ty Cao su Phần Lan và nhà máy cáp Kaapelitehdas, tất cả đều do ông Eduard Polón lãnh đạo.
Đến năm 1967, ba công ty Nokia, Kaapelitehdas và Cao su Phần Lan chính thức "về chung một nhà" tạo ra Tập đoàn Nokia mới. Lúc này họ làm ăn bốn mảng chính: lâm nghiệp, cáp, cao su và điện tử. Thời điểm đó Nokia hưởng lợi cực lớn từ việc hợp tác với Liên Xô - một trong những thị trường khủng nhất của họ. Nokia cũng giao thương với Mỹ luôn, dù đang là thời kỳ Chiến tranh Lạnh căng thẳng giữa hai siêu cường.
## Bước ngoặt sang công nghệ
Chỉ 10 năm sau, dưới sự lãnh đạo của Kari Kairamo, Nokia "xoay trục" mạnh mẽ sang ngành điện tử. Sự phát triển thần tốc của Nokia lúc này giúp Phần Lan được so sánh với... Nhật Bản luôn - ông trùm công nghệ thời đó đấy! Nokia mua lại liên tục: nhà sản xuất tivi Salora (1984), nhà sản xuất máy tính Luxor AB của Thụy Điển (1985), nhà sản xuất TV Oceanic của Pháp (1987). Thế là Nokia trở thành nhà sản xuất TV lớn thứ ba châu Âu những năm 80, chỉ sau Philips và Thomson.
Nhưng thương vụ sáng suốt nhất? Chính là mua lại Mobira - công ty chuyên sản xuất điện thoại di động. Đây chính là nền móng cho đế chế điện thoại Nokia sau này! Tuy lúc đầu Nokia không để ý mấy đến Mobira, nhưng công ty con này vẫn tạo ra những đột phá đỉnh cao trong ngành viễn thông.
Năm 1981, Mobira ra mắt dịch vụ NMT (Điện thoại Di động Bắc Âu) - mạng di động đầu tiên trên thế giới cho phép chuyển vùng quốc tế! Một năm sau, Mobira Senator ra đời - chiếc điện thoại di động đầu tiên của Nokia.
Nhưng drama đến bất ngờ: CEO Kairamo - người khởi xướng mọi thay đổi - tự tử vào một ngày mùa đông năm 1988 Sau cái chết của ông, Nokia phải cải tổ mạnh khi nền kinh tế Phần Lan suy thoái và nhiều mảng kinh doanh kém hiệu quả. Mảng cáp, mảng cao su đều tách ra thành doanh nghiệp riêng. Nokia cũng bán mảng máy tính Nokia Data cho ICL. Dù là quyết định đúng đắn, nhưng các nhà đầu tư không ưng, cổ phiếu Nokia giảm mạnh.
## Thời kỳ hoàng kim với điện thoại
Khủng hoảng của Nokia kết thúc khi Jorma Ollila - sếp bộ phận điện thoại - lên làm CEO năm 1992. Ông định hướng công ty đi theo viễn thông, mở ra chương mới lịch sử. Lợi nhuận từ mức âm năm 1991 tăng lên 1 tỷ USD năm 1995 và gần 4 tỷ USD năm 1999! Tháng 10/1998, Nokia chính thức vượt Motorola trở thành thương hiệu điện thoại bán chạy nhất thế giới; 2 tháng sau sản xuất được chiếc điện thoại thứ 100 triệu. Xịn sò chưa!
Điểm khác biệt của Nokia? Thiết kế trẻ trung, đổi mới, nhắm thẳng vào giới trẻ. Nổi bật nhất là Nokia 5110, Nokia 3210 và Nokia 3310 với thiết kế màu sắc sặc sỡ, thời trang hơn hẳn Motorola và Sony Ericsson - hai đối thủ lớn nhất lúc đó. Thương hiệu xa xỉ Vertu cũng được thành lập, phục vụ giới doanh nhân.
Nhưng chỉ thiết kế thôi chưa đủ! Hệ điều hành Symbian của Nokia mang đến trải nghiệm mới với tính năng độc đáo. Tuy nhiên, Symbian lại gây khó khăn cho các nhà phát triển app với nhiều hạn chế.
Đến năm 2000, Nokia có hơn 55,000 nhân viên, hoạt động ở 140 quốc gia, chiếm 30% thị phần - gần gấp đôi Motorola! Từ 1996 đến 2001, doanh thu Nokia tăng gấp 5 lần, từ 6,5 tỷ euro lên 31 tỷ euro. Khủng vãi!
## Tiếp tục phá đảo với camera phone
Không dừng lại, Nokia tiếp tục đột phá với điện thoại chụp ảnh. Năm 2003, họ bán Nokia 3600/3650 - điện thoại có chức năng chụp ảnh đầu tiên ở Bắc Mỹ.
Hai năm sau, Nokia hợp tác với Carl Zeiss AG (hãng quang học Đức) và ra mắt dòng N-Series. Nokia N95 và Nokia N82 lần lượt đạt giải "Thiết bị di động chụp ảnh tốt nhất" châu Âu năm 2006 và 2008. Thành công vang dội!
Dù có thất bại khi thử tham gia thị trường máy chơi game cầm tay (do Nintendo thống trị) với N-gage, nhưng nhìn chung Nokia trong thập kỷ đầu thế kỷ 21 là bá chủ không thể chối cãi. Năm 2007, Nokia đạt đỉnh cao với thị phần 40.4%, riêng quý 4 đạt 51%!
Lúc này Apple mới cho ra iPhone đầu tiên, chỉ có 5% thị phần smartphone. Nokia quá thống trị, nên họ từ chối thay đổi hệ điều hành và coi thường điện thoại cảm ứng. Big mistake!
## Sụp đổ vì... quá cứng đầu
Kể từ khi iPhone ra mắt, Apple liên tục cải tiến thiết kế, phần cứng, phần mềm. Cùng với iOS và AppStore, họ mang đến điều hoàn toàn mới mẻ cho người dùng. Thay vì học theo Apple, Nokia vẫn cứng đầu phát triển Symbian và dùng Ovi Store. Trong khi Symbian xử lý chậm, nhiều lỗi, dễ bị malware tấn công thì Ovi Store có ít app đến tội nghiệp so với Android Store và App Store.
Thêm nữa, điện thoại cảm ứng đa điểm xuất hiện nhiều hơn, tiện lợi hơn hẳn điện thoại nút bấm và cảm ứng điện dung của Nokia. Nokia càng khó bán máy!
Năm 2010, sau khi bổ nhiệm CEO mới là Elop, Nokia cải tổ, trong đó có hợp tác với Intel xây dựng hệ điều hành MeeGo Linux. Dù MeeGo "Harmattan" trên N9 được đón nhận tích cực, Nokia lại quyết định hợp tác với Microsoft năm 2011, sản xuất điện thoại dùng Asha và Windows Phone, đồng thời bỏ dự án với Intel. Khách hàng thất vọng nặng nề! Họ cũng nhận ra Symbian sẽ không được cải tiến nữa. Sau khi hợp tác Microsoft, Nokia ra mắt Lumia 800 - điện thoại Windows Phone đầu tiên.
Từ 2011, lượng máy bán ra sụt giảm thảm hại, doanh số giảm theo. Quý 2/2011, lần đầu sau 19 năm Nokia ghi nhận thua lỗ! Lượng máy Lumia bán ra không đủ bù đắp sự sụt giảm doanh thu từ máy cũ, các quý sau là thảm họa. Giữa 2012, giá cổ phiếu giảm xuống dưới 2 USD/cổ phiếu.
Nokia cố gắng ra mắt Lumia 920 - dòng cao cấp Windows Phone, đồng thời đẩy mạnh bán Asha và thành công ở nhiều nước, giúp thị phần tăng chút xíu nhưng vẫn thua lỗ.
Tháng 9/2013, Nokia thông báo bán bộ phận di động cho Microsoft. Chủ tịch Microsoft lúc đó - Steve Ballmer - muốn Microsoft sản xuất nhiều phần cứng hơn thay vì chỉ tập trung phần mềm, nên xúc tiến nhanh thương vụ này. Việc mua bán hoàn tất tháng 4/2014, Microsoft Mobile trở thành đơn vị kế thừa bộ phận di động Nokia. Nhưng lúc này Nokia đã quá yếu so với Apple và các hãng Android khác. Mọi nỗ lực của Microsoft không cứu nổi! Kết quả: các tài sản mua từ Nokia bị Microsoft xóa sổ hoàn toàn năm 2015. Việc này khiến họ thua lỗ ít nhất 8 tỷ USD trong thương vụ mà CEO hiện tại Satya Nadella cực lực phản đối lúc đó.
## Chuyển hướng và... hồi sinh?
Sau thất bại điện thoại, giờ Nokia được biết đến qua các bộ phận nghiên cứu, viễn thông và thiết bị mạng. Nokia Technologies thu về khoảng 1,4 tỷ euro (1,67 tỷ USD) mỗi năm nhờ cấp phép sử dụng sáng chế, công nghệ và thương hiệu. Các ông lớn như Microsoft, Samsung, Apple vẫn dùng bản quyền sáng chế từ Nokia đấy!
Bộ phận viễn thông và thiết bị mạng (Nokia Networks) hiện là phần lớn nhất của tập đoàn, và cũng là lý do Microsoft muốn mua lại một phần Nokia lần nữa. Nokia Networks là nhà sản xuất thiết bị viễn thông lớn thứ ba thế giới theo doanh thu 2017 (sau Huawei và Cisco). Đặc biệt tại Mỹ, Nokia và Ericsson là 2 công ty duy nhất cung cấp xây dựng mạng 5G cho các nhà khai thác sau chiến tranh thương mại Mỹ-Trung. Hai đối thủ lớn nhất từ Trung Quốc là ZTE và Huawei không còn được cấp phép xây dựng mạng 5G tại Mỹ, nên Nokia trở thành đối tác cực kỳ quan trọng. Mới đây Nokia còn nhận đơn hàng từ Anh để thay thế Huawei trong bối cảnh hãng này bị cấm cung cấp thiết bị ở đây.
Nguồn: soha.vn