Bạn có từng thốt ra câu nào tương tự không?
Trong hành trình nuôi con, đôi khi ranh giới giữa "dạy bảo" và "gây tổn thương" chỉ cách nhau có một câu nói thôi. Nhiều bố mẹ hay tự biện hộ cho những lời nói hurt của mình bằng những câu kiểu: "Cá không ăn muối cá ươn" hay "Thương cho roi cho vọt"
Nhưng thật ra, lời nói có sức mạnh ảnh hưởng cực mạnh đến tính cách của con đấy! Những lời chê bai, châm chọc lặp đi lặp lại sẽ biến thành tiếng nói tự ti bên trong đầu con khi lớn lên. Nếu bạn vẫn đang "cửa miệng" 5 câu dưới đây mỗi ngày với con, thì đã đến lúc phải nhìn lại phương pháp dạy con của mình rồi đó, không thì mối quan hệ gia đình sẽ đi vào ngõ cụt mất!
"Bố mẹ đi làm vất vả, hy sinh tất cả cũng chỉ vì con thôi đấy"
Đây là câu nói "huyền thoại" mà bao bố mẹ hay dùng khi muốn con nghe lời hoặc phải đạt được thành tích gì đó. Họ nghĩ rằng việc kể khổ, kể về sự hy sinh của mình sẽ kích thích lòng biết ơn và tinh thần tự giác của con. Nhưng plot twist: tác dụng của câu này hoàn toàn ngược lại luôn!
Việc liên tục "nhồi" vào đầu con về sự vất vả của bố mẹ sẽ tạo ra áp lực tâm lý cực nặng, gọi là "gánh nặng nợ nần cảm xúc". Con sẽ lớn lên với mặc cảm tội lỗi sâu sắc, luôn cảm thấy sự tồn tại của mình là nguyên nhân khiến bố mẹ phải khổ sở
Con không dám sống cho ước mơ của mình, luôn lo sợ làm sai và phải đưa ra quyết định dựa trên việc làm vừa lòng bố mẹ thay vì nhu cầu thực của bản thân. Tình yêu thương healthy là sự tự nguyện, không phải là hợp đồng kinh tế buộc con phải trả nợ bằng sự phục tùng tuyệt đối nha!
"Sao con không nhìn bạn A, bạn B mà học tập? Nhìn con nhà người ta kìa"
Hành vi mang con ra so sánh với hình mẫu "hoàn hảo" khác là thói quen "thâm căn cố đế" của những bố mẹ thiếu tinh tế. Mục đích ban đầu của câu nói này có thể là tạo ra tấm gương để con có động lực phấn đấu. Tuy nhiên, hiệu ứng tâm lý mà nó mang lại chỉ là sự tự ti, uất ức và ghen tị thôi
Mỗi đứa trẻ là một cá thể độc bản với những thế mạnh, tốc độ phát triển và thiên hướng trí tuệ khác nhau. Việc liên tục bị đặt lên bàn cân và luôn là "kẻ thua cuộc" trước "con nhà người ta" sẽ trực tiếp đánh sập lòng tự trọng của con. Con sẽ tin rằng mình là một kẻ thất bại, một "sản phẩm lỗi" và dù có cố gắng đến đâu cũng không bao giờ có được tình yêu trọn vẹn của bố mẹ. Sự so sánh toxic này không giúp con tiến bộ hơn, nó chỉ thành công trong việc xây dựng một bức tường khổng lồ ngăn cách tình cảm giữa hai thế hệ.
"Có mỗi việc học thôi mà cũng làm không xong, sau này thì làm được trò trống gì"
Khi con vô tình bị điểm kém hoặc gặp thất bại trong một cuộc thi, thay vì cùng con phân tích nguyên nhân và tìm giải pháp, nhiều bố mẹ lại chọn cách buông lời "mạt sát" năng lực của con. Câu nói này thể hiện tư duy "dán nhãn" cực đoan và phủ nhận hoàn toàn mọi nỗ lực cố gắng của con trước đó
Hành vi này gieo vào tư duy của con một niềm tin toxic về sự bất lực. Khi bị chính những người mình tin tưởng nhất phủ nhận tương lai, con sẽ tự động từ bỏ việc cố gắng vì nghĩ rằng "mình vốn dĩ đã là kẻ bất tài như lời bố mẹ nói".
Câu nói này không có tính chất giáo dục gì cả, nó thuần túy là sự trút giận của bố mẹ khi kỳ vọng cá nhân không được thỏa mãn. Người lớn cần hiểu rằng học tập là một quá trình dài hơi cần sự đồng hành, việc dùng một thất bại tạm thời để "định tội" cho cả cuộc đời của con là một hành vi bạo lực ngôn từ tàn nhẫn!
"Bố mẹ nói thì cấm có sai, con nít biết cái gì mà cãi"
Đây là câu nói thể hiện tư duy độc đoán, gia trưởng và tước đoạt hoàn toàn quyền làm chủ của con trong gia đình. Nhiều bố mẹ mặc định rằng vị thế người lớn đồng nghĩa với sự đúng đắn tuyệt đối, và mọi sự phản kháng, giải thích của con đều bị quy chụp thành hành vi hỗn hào, vô lễ
Sự áp đặt ngột ngạt này triệt tiêu hoàn toàn năng lực tư duy phản biện và khả năng tự chủ của con từ khi còn nhỏ. Con lớn lên trong môi trường này thường có hai xu hướng tính cách cực đoan: hoặc là trở nên cực kỳ nhu nhược, không có chính kiến, luôn sợ hãi trước các mối quan hệ xã hội; hoặc là trở nên nổi loạn, bất cần và tìm cách xa lánh gia đình càng sớm càng tốt. Một gia đình văn minh là nơi mọi thành viên, dù ở độ tuổi nào, đều có quyền được lắng nghe và tôn trọng tiếng nói cá nhân, thay vì dùng quyền lực của người lớn để bóp nghẹt quyền được giải thích của con.
"Không nghe lời thì bước ra khỏi cái nhà này, tôi coi như không có đứa con như anh/chị"
Mỗi khi xảy ra mâu thuẫn đỉnh điểm hoặc khi con không chịu thỏa hiệp theo sự sắp đặt của người lớn, nhiều bố mẹ thường dùng đến chiêu "tối hậu thư" này. Việc mang tình cốt nhục và không gian sống ra để đe dọa, xua đuổi con là biểu hiện cao nhất của sự bất lực trong phương pháp giáo dục
Hành vi này phá hủy hoàn toàn cảm giác an toàn cốt lõi của con đối với gia đình. Nhà vốn dĩ phải là bến đỗ bình yên, là nơi che chở cho con trước giông bão cuộc đời, nhưng giờ đây lại trở thành một nơi đầy bấp bênh, có thể bị tước đoạt bất cứ lúc nào nếu con không làm vừa lòng người lớn. Nỗi sợ bị bỏ rơi sẽ ám ảnh con suốt đời, khiến con luôn sống trong trạng thái lo âu, đề phòng và không dám thiết lập các mối quan hệ gắn kết sâu sắc với bất kỳ ai vì sợ sẽ lại bị quay lưng giống như cách bố mẹ đã từng làm.
Kết
Giáo dục gia đình không phải là cuộc chiến giành quyền lực để xem ai là người chiến thắng. Tình yêu của bố mẹ dành cho con cần được biểu đạt bằng sự bao dung, thấu hiểu và những lời nói mang tính chất xây dựng, chữa lành
Hãy học cách hạ cái tôi của mình xuống, lắng nghe con nhiều hơn và thay đổi những câu "cửa miệng" toxic hàng ngày, bởi sự chuyển biến trong ngôn từ của bố mẹ chính là bước đi đầu tiên giúp tưới tắm cho tâm hồn của con ngày một trưởng thành và khỏe mạnh hơn!
Nguồn: kenh14.vn