Ngày 6/10 vừa rồi, 5/6 Giải Nobel năm 2023 đã lộ diện chủ nhân rồi nha! Còn lại Giải Nobel Kinh tế sẽ được công bố vào ngày 9/10 tới đây, chính thức khép lại một "mùa Nobel" siêu hot mà cả thế giới đều dán mắt theo dõi luôn
Khi khoa học thực sự "có tâm" với con người
Chiều 2/10, tại Stockholm (Thụy Điển), Hội đồng Nobel ở Viện Karolinska đã drop thông tin về Giải Nobel Y Sinh 2023. Ông Thomas Perlmann - Thư ký Hội đồng Nobel đã hype cực mạnh khi khẳng định: những "main character" của khoa học năm nay có thể sẽ tạo nên "một mùa Nobel choáng ngợp nhất" trong suốt 122 năm lịch sử của giải thưởng này
"Họ đã vượt qua hành trình đầy chông gai để tìm một lối đi mới trong nghiên cứu khoa học, phát triển kinh tế, cống hiến cho hòa bình, làm giàu có thêm tâm hồn con người. Giải thưởng Nobel cũng chính là giành để tưởng thưởng cho những con người xuất chúng ấy" - đại diện Ủy ban Giải thưởng Nobel chia sẻ.
Để mọi người hiểu thêm nè, Nobel là giải thưởng quốc tế do Quỹ Nobel tại Stockholm thành lập từ năm 1901, dựa trên tài sản của ông Alfred Nobel - một nhà phát minh kiêm doanh nhân người Thụy Điển. Giải thưởng được trao hàng năm cho những cá nhân và tổ chức có đóng góp outstanding trong các lĩnh vực Y Sinh, Hóa học, Vật lý, Văn học, Hòa bình. Riêng Giải Nobel Kinh tế thì được Ngân hàng Trung ương Thụy Điển lập ra năm 1968 để tưởng nhớ Nobel.
Mỗi giải thưởng bao gồm Huy chương, Bằng chứng nhận cá nhân và một khoản tiền thưởng xịn sò. Từ năm 1901 đến 2022, giải thưởng này đã được trao 615 lần cho 989 cá nhân và tổ chức trên toàn thế giới. Chủ nhân giải Nobel năm nay sẽ nhận được 11 triệu krona Thụy Điển (tầm 986.000 USD), tăng 1 triệu krona so với năm ngoái luôn nha!
Với các giải Nobel năm nay, truyền thông quốc tế đang nhấn mạnh về yếu tố "hướng về con người một cách thiết thực". Evidence ở chỗ cả Nobel Y Sinh, Hóa học, Vật lý và Văn chương đều lấy việc phục vụ con người làm mục tiêu chính, bên cạnh việc theo đuổi giá trị đỉnh cao của khoa học. "Trực tiếp hay gián tiếp, các nghiên cứu khoa học cơ bản đã tác động tích cực tới y học, trên phương diện vaccine, thuốc, hay phương pháp điều trị các bệnh nan y" - tạp chí khoa học Science et Vie nhận xét.
Trong đó, phải kể đến Giải Nobel Y Sinh 2023 được trao cho 2 nhà khoa học với những phát minh breakthrough, thay đổi hiểu biết căn bản về cách mRNA (RNA thông tin) tương tác với hệ miễn dịch. Điều này đã giúp tốc độ phát triển vaccine nhanh chưa từng thấy khi nhân loại đối mặt với mối đe dọa sức khỏe cộng đồng lớn nhất thời hiện đại: Đại dịch Covid-19
Giải Nobel Hóa học 2023 trao cho 3 nhà khoa học cũng được xem là mang lại đột phá cho y học. Họ đã phát hiện và phát triển chấm lượng tử, một dạng tinh thể nano siêu xịn; chúng có thể chiếu sáng mô khối u cho bác sĩ phẫu thuật. Theo Chủ tịch Ủy ban Nobel Hóa học Johan Aqvist, chúng được ví như "ánh sáng dẫn đường" trong các ca phẫu thuật phức tạp, đặc biệt là trong phẫu trị ung thư nhằm loại bỏ chính xác, tận gốc nhất các mô bệnh và hạn chế tổn thương mô lành để "gỡ án tử" cho bệnh nhân
Còn văn chương thì đương nhiên là lấy cảm hứng từ số phận con người rồi. Giải Nobel Văn chương 2023 đã được trao cho kịch tác gia, nhà văn Na Uy Jon Fosse - một tên tuổi lớn của văn học Bắc Âu. Khi công bố giải thưởng, Thư ký thường trực và Chủ tịch mới của Viện Hàn lâm khoa học Hoàng gia Thụy Điển, ông Mats Malm, nhấn mạnh: Giải Nobel văn học năm 2023 được trao cho Jon Fosse vì những tác phẩm mang tính sáng tạo, lên tiếng cho những điều không thể nói thành lời. Tác giả đã khai thác góc khuất từ những tình huống hàng ngày trong cuộc sống, khi con người đứng trước sự lưỡng lự
Thời gian chờ đợi càng ngày càng... dài mệt nghỉ
Tuy nhiên, như các Giải Nobel trước đó, cũng có những ý kiến trái chiều. Trước hết, đó là việc những người đoạt giải Nobel thường được vinh danh sau hơn một thập kỷ kể từ khi công bố nghiên cứu đột phá, nhưng con đường đến giải thưởng danh giá này đang ngày càng kéo dài hơn trước. Hơn một nửa số nhà khoa học đoạt giải giờ đây phải chờ hơn 20 năm kể từ thời điểm đưa ra nghiên cứu xứng đáng đoạt giải Nobel
Theo chuyên san Nature, thời gian trung bình từ lúc công bố báo cáo đến khi có thể nhận giải đã tăng gần gấp đôi trong 60 năm qua. Trong số 3 giải thưởng khoa học, lĩnh vực Hóa học "phải chịu đựng" thời gian chờ đợi dài nhất, trung bình khoảng 30 năm. Sau đó, với Nobel Y Sinh, thì cũng phải đợi tới 26 năm luôn.
Trong khi Di chúc của Alfred Nobel nói rõ giải thưởng sẽ được trao cho "những ai, vào năm trước đó, đã tạo ra đóng góp lớn nhất cho nhân loại".
Theo Santo Fortunato - nhà khoa học máy tính của Đại học Indiana (Mỹ) thì những nhà khoa học xuất chúng như "nàng công chúa ngủ trong rừng và khi với tới Nobel thì họ đã trở thành công chúa già". Quote này nghe mà thấy buồn ghê
Một số ý kiến khác cho rằng, mỗi Giải Nobel chỉ trao cho nhiều nhất 3 nhà khoa học. Điều đó khiến cho nhiều nhà khoa học xuất sắc khác thiệt thòi. Vì vậy, cần nâng số người được trao cùng một giải lên con số 5.
Nhưng, đại diện Ủy ban Giải thưởng Nobel 2023 đã trả lời rõ ràng là không nha các bạn
Nguồn: soha.vn