MunPinky492
New member
Nike bây giờ ai cũng biết là thương hiệu "đỉnh của chóp" rồi đúng không nè? Nhưng ít ai ngờ được đằng sau sự hào nhoáng của thương hiệu này lại từng là cả một hồ sơ "đen" đầy tai tiếng liên quan đến chuyện bóc lột sức lao động. Khủng hoảng đến mức họ phải lột xác mới sống nổi á
Nike giờ ai cũng biết rồi, một trong những thương hiệu thể thao khủng nhất hành tinh này, mỗi năm kiếm lời cả núi tiền Nhiều trend thời trang hot hit ngày nay cũng phải dựa vào sản phẩm của Nike, nổi bật nhất phải kể đến dòng sneaker Jordan huyền thoại đó.
Nhưng mà thành công nào cũng phải đánh đổi chứ đúng không? Nike cũng có lúc lên voi, xuống chó. Thậm chí còn có cả "bộ sưu tập scandal" liên quan đến đạo đức kinh doanh và bóc lột công nhân "giá rẻ" luôn á
Từ thập niên 1970, Nike đã bị "bóc phốt" liên tục về chuyện môi trường làm việc thiếu an toàn và ép công nhân làm như trâu. Lúc đó các nhà máy của họ đặt tại Hàn Quốc và Đài Loan (Trung Quốc). Nhưng khi phong trào nhân quyền và đòi tăng lương ở 2 nơi này dâng cao, Nike liền... "đóng còng" chuyển hết sang Trung Quốc đại lục và mấy nước Đông Nam Á như Indonesia
Năm 1992, sau chuyến thực địa tại Indonesia, tác giả kiêm nhà hoạt động Jeffrey Ballinger đã đăng bài lên tạp chí Harpers Bazaar với tựa đề: "Nike kiếm lợi khủng trên lưng của người châu Á". Trong bài viết này, ông bóc trần từ A đến Z, đặc biệt là mức lương mà Nike trả cho công nhân nữ - thấp đến mức chỉ đủ sống qua ngày thôi Bài viết không chỉ vạch trần chuẩn lao động thiếu nhân đạo mà Nike áp dụng, mà còn về chuyện bất bình đẳng thu nhập với lao động nữ nữa.
Một trong những nhân vật trong bài viết của Ballinger là Sadisah. Chị có lẽ chưa bao giờ nghe đến cái tên Michael Jordan, cũng chưa có cơ hội ngồi xem siêu sao úp rổ "cháy lưới" tại Barcelona (Tây Ban Nha). Chị chỉ biết về công ty đã ký hợp đồng với anh ấy - Nike.
Cũng giống Jordan, Sadisah làm việc cho Nike. Nhưng khác ở chỗ, chị không được spotlight hào nhoáng như vậy, mà là công nhân trực tiếp làm ra những đôi giày mang tên Jordan, và nhận lương tại một nhà máy ở Indonesia thôi.
Thập niên 1980, nhà máy cuối cùng của Nike tại Mỹ (cụ thể là ở Saco, Maine) đóng cửa, theo sau là hàng loạt nhà máy khác được mở tại Hàn Quốc - nơi có Sung Hwa Corp, một trong những nhà sản xuất độc lập ký hợp đồng với Nike. Đây được xem là bước đi trong chiến dịch "toàn cầu hóa" của Nike, và nó khiến nước Mỹ mất đi khoảng 65.300 việc làm trong ngành sản xuất giày dép giai đoạn 1982 - 1989. Họ hướng đến những nơi có nhân công giá rẻ, không yêu cầu lương tối thiểu 6,94 USD/h như ở Mỹ
Đến cuối thập niên 1980, công đoàn lao động Hàn Quốc nổi dậy, đòi quyền lợi cho công nhân. Lương tăng = lợi nhuận Nike giảm, và họ quyết định... lại chuyển nhà máy đến những nước "nghèo" hơn nữa, là Indonesia.
Thời điểm đó, luật lao động Indonesia rất sơ khai. Về cơ bản, quyền lợi lao động gần như bị "phớt lờ" hoàn toàn, trong khi mức lương chỉ bằng 1/7 của Hàn Quốc. Nhờ vậy, Nike đạt mức tăng trưởng đều đặn qua từng năm. Như năm 1991, tổng doanh thu của họ đạt 3 tỉ đô, với mức lợi nhuận cao nhất mọi thời đại
Lại nói về Sadisah, qua tìm hiểu của Ballinger, chị chỉ kiếm được... dưới 14 cent cho mỗi giờ làm việc (khoảng 6 ngàn đồng tiền Việt hiện nay tính cả trượt giá) Mức thu nhập này thậm chí còn thấp hơn con số "đáp ứng nhu cầu cơ bản" do chính phủ Indonesia đưa ra. Khảo sát của Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO) thời điểm đó còn cho thấy 88% phụ nữ Indonesia làm việc với mức lương của Sadisah bị suy dinh dưỡng, và trên 80% lao động trong nhà máy là phụ nữ
Với trình độ học vấn dừng lại ở tiểu học, đa số công nhân trong nhà máy là trẻ vị thành niên hoặc mới ngoài 20. Và mức thu nhập như vậy chỉ giúp Sadisah trả tiền nhà... không có điện và nước thôi nhé.
Trong một bảng khảo sát, Sadisah phải làm thêm tới 63h trong một kỳ trả lương, với mức nhận thêm là... 2 cent mỗi giờ (wtf?! ). Nhà máy nơi chị làm việc chỉ chuyên sản xuất những đôi giày tầm trung của Nike, và mỗi đôi cần khoảng 0,84 nhân lực/giờ làm việc để sản xuất. Sadisah mỗi ngày làm được trung bình 13,9 đôi giày. Chị làm 6 ngày/tuần, mỗi ngày hơn 10,5 tiếng, và nhận về mức lương 37,46 USD/tháng - chưa bằng 1/2 giá trị của một đôi giày khi đó
Nhìn chung, chi phí lao động cho mỗi đôi giày mà Nike bán ra tại Mỹ khi đó (khoảng 80 USD) rơi vào khoảng 12 cent - một biên độ lợi nhuận phải nói là "khủng khiếp" luôn. Nếu so với Jordan, riêng một quảng cáo trên TV của anh cho Nike đã mang về 20 triệu USD. Nghĩa là, Sadisah cần hơn 44 ngàn năm làm việc không nghỉ mới kiếm được số tiền như vậy (chỉ muốn khóc ).
Bài viết bóc trần thực tế của Ballinger đã khiến Nike "toang". Năm 1992, một cuộc tuần hành phản đối đã diễn ra ngay tại Olympics Barcelona. Năm 1993, đài CBS làm phỏng vấn công nhân nhà máy Nike, trong khi tổ chức hoạt động của Ballinger tìm cách gây ra làn sóng chú ý của truyền thông đại chúng, liên quan đến vấn đề bóc lột sức lao động.
Đến năm 1996, đến lượt thương hiệu thời trang của Kathie Lee Gifford cũng bị "sờ gáy", với cáo buộc bóc lột sức lao động của trẻ em. Làn sóng phản đối lớn đến mức Gifford phải bật khóc trước công chúng để xin lỗi, trong khi các nhà hoạt động biến câu chuyện thành một vấn đề quốc gia. Điều này buộc Nike phải thành lập một ban mới, nhằm tìm cách cải thiện chất lượng sống và làm việc của các công nhân trong nhà máy.
Nhưng điều này không giúp họ thoát khỏi cơn khủng hoảng trầm trọng. Càng mở rộng danh sách cửa hàng, càng có nhiều tuần hành phản đối hơn. Truyền thông lúc này cũng bắt đầu nhắm đến Michael Jordan, cùng với đó là ngày càng nhiều báo cáo về nạn lạm dụng lao động xảy ra ở các nước thu nhập thấp như Thái Lan, liên quan đến Nike.
Đến năm 1998, Nike đối diện với khủng hoảng doanh thu thực sự. Mọi công ty và người nổi tiếng liên quan đến Nike đều bị "đem ra mổ xẻ" hết. Và phải đến lúc này, Nike mới hiểu rằng đã đến lúc phải thay đổi thật sự
Sự thay đổi lớn nhất bắt đầu từ tháng 5/1998, khi CEO đương thời là Phil Knight đứng ra nhận trách nhiệm. Trong bài phát biểu của mình, ông cho biết Nike không những đã sai với thể thao, mà còn sai với cả thế giới, đồng thời thừa nhận công ty cần phải nâng độ tuổi lao động tối thiểu, cũng như tăng cường giám sát để cải thiện tiêu chuẩn lao động tại tất cả các nhà máy.
Nguồn: kenh14.vn