Giữa bối cảnh thương chiến căng như dây đàn, một loạt công ty lớn đang ồ ạt đổ về Việt Nam để "thay máu" cho Trung Quốc. Thế là ngành may mặc Việt Nam giờ phải đối mặt với nỗi lo chi phí lao động bay mất kiểm soát
Nhiều công ty gia công may mặc cho các "ông lớn" toàn cầu như Nike, Adidas, Uniqlo, H&M,... đang đặt căn cứ tại Việt Nam - được xem là sân chơi sản xuất lớn nhất của họ luôn.
Nhưng mà plot twist đây rồi! Do Mỹ áp thuế quan lên hàng hóa từ Trung Quốc tăng vù vù, các hãng công nghệ Apple, Microsoft, Dell, Google, Amazon,... bắt đầu bắt các đơn vị cung ứng phải chuyển ra ngoài lãnh thổ Trung Quốc gấp.
Và Việt Nam đang trở thành "miền đất hứa" hot hit của họ, khiến cuộc chiến giành nhân lực được dự đoán sẽ khốc liệt lắm đây
Makalot Industrial - một nhà sản xuất quần áo hàng đầu cho các hãng GAP, Walmart, Zara, H&M - cho biết họ đang giảm tốc độ mở rộng sản xuất lại rồi. Frank Chou, CEO kiêm Chủ tịch công ty, chia sẻ với Nikkei:
"Ngày càng nhiều công ty đổ về đây, một tương lai không khó để đoán trước luôn. Chúng tôi cho rằng sẽ sớm rơi vào tình trạng thiếu lao động, thậm chí có thể gây ra cạnh tranh ác liệt để giành giật nguồn nhân lực đấy".
Ông nhấn mạnh rằng công ty sẽ phải điều chỉnh lại cho phù hợp với môi trường khắc nghiệt hơn. Bởi vì, thời kỳ hoàng kim để đầu tư vào Việt Nam có lẽ đã qua mất rồi, đặc biệt với ngành may mặc
Việt Nam là căn cứ sản xuất lớn nhất của Makalot, chiếm tỉ lệ 37%. Nhưng Chou nói công ty sẽ tập trung mở rộng tích cực hơn ở Indonesia và kỳ vọng biến nơi đây thành điểm sản xuất có đóng góp lớn, trong ba đến năm năm nữa.
Eclat Textile - nhà cung cấp đồ thể thao lớn nhất của Đài Loan, phục vụ cho Nike, Under Armour và Lululemon - cũng cho biết sẽ dừng mở rộng ở Việt Nam luôn. Phó chủ tịch Roger Lo nói với Nikkei rằng họ sẽ tìm kiếm sự mở rộng ở nơi khác, dù không tiết lộ cụ thể quốc gia nào.
"Từ năm nay, chúng tôi sẽ dừng tăng công suất tại Việt Nam, và tìm kiếm cơ hội đầu tư ở quốc gia khác đây". Hiện tại, hầu hết việc sản xuất của họ đều diễn ra ở Việt Nam và quê nhà Đài Loan.
Lợi thế của Việt Nam là dân số 95 triệu người, vị trí địa lý nằm gần Trung Quốc, từ đó thu hút các công ty may mặc muốn tìm nguồn lao động trẻ giá "hời". Cả Makalot và Eclat Textile đều còn rất ít hoặc đã "bye bye" thị trường Trung Quốc rồi.
Pou Chen - hãng sản xuất giày dép theo hợp đồng lớn nhất thế giới - cũng đã thu hẹp quy mô tại Trung Quốc. Bắt đầu từ 2014 với 29% xuống còn 13% trong quý đầu tiên của năm 2019, xét theo tổng lượng giao hàng. Việt Nam từng là điểm đến đầy hứa hẹn cho các hãng kiểu này.
Tuy nhiên, mức lương tối thiểu đã tăng lên 4,18 triệu đồng mỗi tháng trong năm 2019, theo Hội đồng tiền lương Quốc gia. Mặc dù vậy vẫn thấp hơn Trung Quốc, chính phủ Việt Nam đã yêu cầu tất cả các nhà sản xuất phải tăng lương cứ mỗi năm hơn 10%
Hầu hết các công ty nước ngoài đều sẵn sàng trả nhiều hơn mức cơ bản theo quy định. Và cho dù tăng lương, Việt Nam vẫn đang hưởng lợi cực đã từ thương chiến. Xuất khẩu vào Mỹ của nước ta đã tăng 38% trong bốn tháng đầu năm. Trong khi nhiều công ty dịch chuyển dây chuyền tới Việt Nam để tránh bị áp thuế.
Tuy vậy, điều này cũng dẫn đến rủi ro Mỹ có thể áp thuế tiếp lên Việt Nam nữa đấy. Tổng thống Mỹ Donald Trump từng có lời cảnh báo như vậy trong bài phỏng vấn với Fox Business. Chuyên gia Ethan Harris làm việc tại Bank of America Merrill Lynch cũng cảnh báo tương tự. "Tôi cho rằng mục tiêu số một sẽ là Việt Nam"
Quay trở lại với ngành may mặc, Pou Chen - đế chế đồ thể thao đứng sau các thương hiệu Nike, Adidas - nói với Nikkei rằng mọi việc khó có thể trở lại như xưa. Giá đất ở Việt Nam cứ tăng dần qua từng năm và không có dấu hiệu dừng lại. Họ cho rằng không còn nhiều khoảng trống để phát triển trong tương lai ở đây nữa rồi.
Cả năm 2018, công ty đã sản xuất 46% trong tổng số 326 triệu đôi giày ở Việt Nam. Trong quý đầu năm nay, con số này rơi xuống còn 43% trong khi ở Indonesia lại tăng từ 37% lên 41% trong cùng kỳ.
Việc này không đồng nghĩa họ phải chuyển đi vì nó rất phi thực tế. Theo người phát ngôn công ty, thay vì làm chuyện tốn công sức đó thì họ sẽ cần chuyển mình sang hướng tự động hóa nhiều hơn.
Giảm chi phí nhân công sẽ giúp đảm bảo cạnh tranh, đơn giản là điều chỉnh lại mức năng suất một cách linh hoạt. Điều này có vẻ không "chill" lắm với những người lao động Việt Nam Nhưng một hãng giày Đài Loan khác cũng có suy nghĩ tương tự.
"Chúng tôi có chút lo lắng rằng việc các hãng công nghệ kéo nhau về đây, chỉ càng khiến chi phí tuyển người tăng và khả năng tuyển dụng trở nên khó khăn hơn thôi".
Giám đốc đó nói rằng họ ý thức được nhiều công ty ở các ngành nghề truyền thống đang tìm đến Cam-pu-chia, Indonesia và những nước bên ngoài Việt Nam khác, có mức lương thấp hơn.
Tuy nhiên, xét tổng thể về chất lượng nguồn lao động, hiệu suất, cơ sở hạ tầng, Việt Nam vẫn tỏ ra khá cạnh tranh đối với ngành công nghiệp giày dép, bất chấp chi phí lao động tăng 10% hàng năm.
"Chi phí đang tăng thực sự. Nhưng chúng tôi sẽ hướng đầu tư vào tự động hóa, quản lý hiệu quả hơn từ đó cải thiện năng suất. Thật chẳng dễ dàng để tìm được nơi nào có hiệu quả lao động như này nữa đâu".
Simon Shen, chủ tịch New Kinpo Group - nhà cung cấp của Dyson, Casio, HP - nói với Nikkei rằng về cơ bản thì với dân số hiện nay, Việt Nam không thể "cáng đáng" nổi một sự chuyển dịch lớn từ Trung Quốc được.
Ông ám chỉ tổng thống Trump đang để mắt đến nước ta và có thể áp thêm thuế. Các tập đoàn lớn cần phải lưu ý nếu muốn chuyển tới đây. Họ đang có cơ sở sản xuất tại Philippines, Thái Lan, Brazil và Trung Quốc.
Nguồn: soha.vn