VitKiki3165
New member
Với đa số mọi người, lịch sử cổ đại cứ như một bộ ba trứng danh: Ai Cập, La Mã và Hy Lạp thôi. Nghe quen thuộc quá đi mất đúng không? Chính vì thế mà nhiều bạn cứ nghĩ là ngoài 3 "ông lớn" này ra thì bản đồ thế giới cổ đại còn lại toàn là... khoảng trống.
Nhưng thực tế thì trên Trái Đất này đã từng có vô vàn những nền văn minh cực kỳ rực rỡ và đầy mê hoặc đấy nhé! Cùng mình khám phá thôi
Aksum - Vương quốc huyền thoại giữa đời thực
Vương quốc Aksum (hay còn gọi là Axum) là chủ đề của vô số truyền thuyết lắm luôn. Từ việc là quê hương của nhân vật bí ẩn Prester John, là vương quốc đã biến mất của Hoàng hậu Sheba cho đến nơi cất giữ cuối cùng của Chiếc hòm Giao ước huyền thoại, Aksum từ lâu đã làm dậy sóng trí tưởng tượng của người phương Tây rồi.
Nhưng vương quốc ở Ethiopia này không phải là thần thoại đâu nha! Nó thực sự từng là một cường quốc về thương mại đấy. Nhờ có vị trí "vàng" tiếp cận được cả sông Nile lẫn các tuyến đường giao thương ở Biển Đỏ, Aksum buôn bán phát đạt ầm ầm, và vào đầu Công nguyên, phần lớn người Ethiopia đều nằm dưới quyền cai trị của Aksum.
Giàu có và hùng mạnh đến mức Aksum còn mở rộng sang cả Ả Rập nữa là cùng. Vào thế kỷ thứ 3, một nhà triết học Ba Tư đã viết rằng Aksum là một trong 4 vương quốc lớn nhất thế giới, cùng hàng với Rome, Trung Quốc và Ba Tư luôn!
Aksum đã chấp nhận Cơ đốc giáo không lâu sau Đế chế La Mã và tiếp tục phát triển mạnh trong suốt đầu thời kỳ Trung Cổ. Nếu không phải vì đạo Hồi được mở rộng thì Aksum đã có thể tiếp tục "thống trị" Đông Phi rồi.
Sau khi người Ả Rập chinh phục bờ Biển Đỏ, Aksum đã đánh mất lợi thế giao thương chính của mình vào tay những quốc gia láng giềng. Mà thực ra thì họ cũng chỉ có thể tự trách chính mình thôi. Chỉ vài thập kỷ trước đó, vị vua của Aksum đã cho phép những người tin theo Thánh Muhammad tị nạn, ai ngờ vô tình tạo điều kiện cho một tôn giáo sau này phá hủy chính đế chế của mình.
Kush - Khi kẻ bị chinh phục lật ngược thành người thống trị
Được người đời biết đến từ các nguồn thông tin Ai Cập cổ đại vì có rất nhiều vàng và các loại tài nguyên thiên nhiên đáng giá khác, Kush đã bị người láng giềng phương Bắc Ai Cập chinh phục và khai thác trong gần một nửa thiên niên kỷ (khoảng 1500 - 1000 trước Công nguyên).
Nhưng nguồn gốc của Kush còn sâu xa hơn nhiều đó nha - các vết tích cổ từ năm 8000 trước Công nguyên đã được phát hiện ở khu vực kinh đô Kerma, và vào đầu những năm 2400 trước Công nguyên, Kush đã có một xã hội phức tạp và gắn kết cao độ với nền nông nghiệp trên quy mô lớn rồi.
Vào thế kỷ thứ 9 trước Công nguyên, khi Ai Cập bất ổn thì người Kush đã lợi dụng cơ hội giành lại độc lập cho mình. Và đây là một trong những cú plot twist ngoạn mục nhất của lịch sử: Kush đã chinh phục luôn Ai Cập vào năm 750 trước Công nguyên! Trong thế kỷ sau, một loạt các vị pharaoh của Kush đã cai trị một vùng lãnh thổ lớn hơn nhiều những người tiền nhiệm Ai Cập của họ nữa kìa.
Chính những nhà cai trị của Kush đã phục hồi công cuộc xây dựng các kim tự tháp và đưa các công trình này sang Sudan. Cuối cùng thì người Kush bị quét khỏi Ai Cập bởi cuộc xâm lược của quân Assyrian, chấm dứt hàng thế kỷ trao đổi văn hóa Ai Cập và Kush.
Người Kush đã chạy trốn xuống phía Nam và tái lập đất nước của mình ở Meroe trên bờ đông nam của sông Nile.
Tại Meroe, người Kush thoát khỏi vòng ảnh hưởng của Ai Cập và phát triển chữ viết của riêng mình, hiện được gọi là Meroitic. Loại chữ này vẫn còn là một bí ẩn và chưa được giải mã, mang theo bóng tối của phần lớn lịch sử Kush.
Vị vua cuối cùng của Kush mất vào năm 200 sau Công nguyên, dù nguyên nhân tại sao vương quốc của ông đi xuống và sụp đổ vẫn chưa có lời giải đáp cho đến tận hôm nay.
Yam - Vương quốc bí ẩn như Atlantis phiên bản châu Phi
Vương quốc Yam có lẽ đã tồn tại như một đối tác buôn bán và cả đối thủ với Vương quốc Ai Cập cổ, nhưng vị trí chính xác của nó vẫn khó đoán biết không khác gì thần thoại về lục địa Atlantis. Dựa trên những dòng chữ viết trên mộ của nhà thám hiểm Ai Cập Harkhuf, có vẻ như Yam là một vùng đất của "hương trầm, gỗ mun, da báo, ngà voi và boomerang".
Bất chấp tuyên bố của Harkhuf về những chuyến đi trên đất liền kéo dài hơn 7 tháng, các nhà Ai Cập học từ lâu đã xác định vùng đất của những chiếc boomerang chỉ cách sông Nile vài trăm dặm thôi. Hiểu biết thông thường là không có cách nào người Ai Cập có thể băng qua dải đất khắc nghiệt của sa mạc Sahara được.
Cũng có những câu hỏi về điều người ta tìm được ở bên kia của Sahara. Nhưng có lẽ người ta đã đánh giá thấp các thương nhân Ai Cập cổ đại rồi đấy, vì những chữ tượng hình mới được phát hiện gần đây cách sông Nile khoảng 700 km về phía tây nam đã xác nhận sự tồn tại của việc giao thương giữa Yam và Ai Cập cũng như chỉ ra vị trí của Yam là phía bắc cao nguyên Chad.
Chính xác người Ai Cập đã băng qua hàng nghìn dặm trên sa mạc trước khi bánh xe ra đời và chỉ với những chú lừa thồ hàng như thế nào vẫn còn là điều khó hiểu. Nhưng ít nhất điểm đến của họ không còn bị che giấu trong màn bí mật nữa rồi!
Nguồn: soha.vn