Từ xưa tới giờ, ai mà chẳng tò mò về những món đồ cổ trông như công nghệ hiện đại nhỉ? Kiểu như chiếc "máy tính" cổ đại Antikythera chẳng hạn - được phát hiện ở một hòn đảo phía nam Hy Lạp năm 1901, mà các nhà khoa học phải mất cả thế kỷ mới hiểu ra nó là một hệ thống đồng hồ thiên văn siêu phức tạp
Nhưng mà ngoài Antikythera ra, thời La Mã cổ đại còn có những vật thể bí ẩn khác nữa đó - đó là những khối đa diện 12 mặt được tìm thấy khắp nơi ở Anh, Pháp, Bỉ, Đức (bên bờ sông Rhine), Áo, Hà Lan và cả Hungary. Tất cả đều là những vùng đất từng thuộc các tỉnh phía tây bắc đế quốc La Mã như Lugdunensis, Belgica, Britannia, Germania hay Pannonia.
Thường thì những món đồ này được phát hiện trong các ngôi mộ cổ, làng nhỏ, phế tích, bãi bồi ven sông hay thậm chí... trong đống rác luôn Lần đầu tiên người ta tìm thấy khối 12 mặt là ở Aston, phía bắc London vào năm 1739, và sau đó đã có tới 130 vật thể tương tự xuất hiện. Mới nhất là năm 2023, một khối 12 mặt còn được tìm thấy ở Lincolnshire (miền trung nước Anh).
Niên đại của chúng được xác định từ cuối thế kỷ 2 đến hết thế kỷ 4 - thời điểm đế quốc La Mã đang rơi vào khủng hoảng nên khả năng chúng mang mục đích tâm linh nào đó khá cao đấy. Điều đặc biệt là dù tìm thấy ở nhiều nơi nhưng không hề có ở Ý, trong khi đảo Anh lại nhiều nhất với 33 vật thể. Điều này cho thấy chúng thuộc về các "man tộc" hơn là người La Mã, cụ thể là văn hóa Celtic.
Chúng được làm bằng hợp kim đồng (khoảng 75%) - dễ thấy nhờ các vệt oxy hóa màu xanh lá cây, ngoài ra còn có một ít chì (18%) và thiếc (7%). Mỗi khối có 12 mặt cực kỳ cân đối, mỗi mặt là một hình ngũ giác đều. Mỗi mặt có một lỗ lớn với rãnh bao quanh, còn ở các đỉnh thì được hàn vào một viên bi nhỏ. Kích thước của chúng từ 4-11 cm, khối nhẹ nhất là 35 gram, có cái nặng tới 1 kg luôn. Mặt ngoài nhẵn thín nhưng mặt trong thì gồ ghề. Đặc biệt là không hề có chữ cái hay số nào được khắc trên đó cả
Từ năm 1739 đến giờ, người ta đã đưa ra hơn 50 giả thuyết về chức năng của những thứ này đó. Nó làm giới khảo cổ "đau đầu" vì không có sử liệu hay tranh khảm nào thời đó đề cập tới chúng. Có người suy đoán đây là đồ chơi, nhưng khó có món đồ chơi nào lại được làm tinh xảo bằng kim loại thế này. Người ta còn đưa ra hàng loạt phán đoán khác như: công cụ đo khoảng cách, dụng cụ may bao tay (các lỗ và viên bi dùng để luồn chỉ và quấn chỉ), vũ khí (gắn vào đầu thanh gỗ làm cây chùy - nhưng mà quá nhỏ và nhẹ để đánh nhau rồi), nhạc cụ, đầu vương trượng, dụng cụ đánh cá, chân nến, đồ nghề coi bói và hiện vật tôn giáo.
Do thường hay tìm thấy ở các ngôi mộ, giả thuyết về hiện vật tôn giáo đang được nhiều nhà khoa học ủng hộ nhất. Trong một nghiên cứu năm 2000, nhà khảo cổ Guggenberger đã bác bỏ phần lớn 50 giả định trước đó và cho rằng nó chỉ đơn giản là một biểu tượng thể hiện sự bao la vô tận của vũ trụ thôi.
Cơ sở cho khẳng định này đến từ triết lý của triết gia Hy Lạp Plato, cụ thể trong cuốn Timaeus - Plato cho rằng vũ trụ được tạo thành từ lửa, không khí, đất và nước. Mỗi "nguyên tố" đó lại được liên kết với một hình đa diện đều: lửa là hình 4 mặt, đất là hình 6 mặt, không khí là hình 8 mặt và nước là hình 20 mặt. Còn thứ bao trùm lên tất cả - vũ trụ - sẽ được đại diện bằng hình 12 mặt. Toàn bộ được gọi là 5 khối Platonic
Tuy thuyết này là của Hy Lạp cổ, nhưng các bộ lạc Celtic lại đón nhận nó vào thế kỷ thứ 2 nhờ sự khôi phục của các nhà tư tưởng như Plutarch. Vì vậy họ đúc ra những món đồ này để đặt vào các ngôi mộ, như một loại bùa hộ mệnh cho người đã khuất.
Plot twist là những khối 12 mặt này còn được tìm thấy ở... Óc Eo (Việt Nam) luôn nha, nhưng nhỏ hơn nhiều và làm bằng vàng Chúng cũng có niên đại giống những khối ở Tây Âu và có vẻ đã được đem từ La Mã tới. Bởi vì vào thế kỷ thứ 2 và 3, Óc Eo là một nơi giao thương lớn của vương quốc Phù Nam và từng có hoạt động buôn bán với thương nhân La Mã đấy.
Anh em có ý kiến gì khác về công dụng của hiện vật bí ẩn này thì comment bên dưới nhé!
Nguồn: tinhte.vn