Có thể bạn sẽ shocked khi so sánh mức giá 70 USD với 2.000 USD, giảm sốc kinh luôn á Nhưng mà nếu nhìn vào những người thu nhập thấp ở Việt Nam, đó vẫn là rào cản rất lớn đó nha!
Cách đây vài năm, ở Việt Nam, rất ít mẹ bầu biết sàng lọc trước sinh không xâm lấn (NIPT) là gì. Để giải thích cho các bạn đang còn mơ hồ thì NIPT là một phương pháp sàng lọc trước sinh cho mẹ bầu dựa trên xét nghiệm gen của bé yêu có trong máu mẹ.
Như tên gọi, điểm cộng của phương pháp này là không xâm lấn và độ chính xác high lắm, nên nó giúp giảm thiểu các nguy cơ ảnh hưởng đến cả mẹ và bé, giảm tỷ lệ phải can thiệp chẩn đoán bằng sinh thiết nhau thai hay chọc nước ối (nghe đã thấy sợ rồi ).
Năm 2016, cả nước chỉ có khoảng 1.000 người làm xét nghiệm gen thôi. Có thể xem dịch vụ này thuộc hàng "xa xỉ phẩm" luôn, mẫu xét nghiệm phải gửi đi nước ngoài và chi phí cho một lần xét nghiệm lên tới khoảng 2.000 USD.
Làm một chút so sánh nha, năm 2016 thu nhập bình quân đầu người của Việt Nam đạt 2.760 USD/năm theo data của Ngân hàng Thế giới. Điều này có nghĩa, một người Việt Nam trung bình có thể phải chi gần hết thu nhập cả năm chỉ để làm một lần xét nghiệm (ảo thật đấy ). Mức giá là rào cản chính khiến nhận thức về xét nghiệm gen ở Việt Nam gần như không có. Đó là thực trạng lúc đó đấy.
Xét nghiệm gen phục vụ điều trị là nhu cầu phổ biến tại các nước phát triển. Trong đó, hai mảng hiệu quả nhất là sản nhi và ung thư, theo bác sĩ Nguyễn Hữu Nguyên, Phó Tổng giám đốc Gene Solutions - công ty cung cấp giải pháp gen toàn diện tại Việt Nam.
Anh Nguyên từng là bác sĩ nội tiết tại Bệnh viện Nhân dân Gia Định. Ngay cả khi đã hơn chục năm làm trong ngành y, các tài liệu liên quan đến gen vẫn được xem là "quá cao siêu" và "không liên quan" với bác sĩ Nguyên, cho đến khi anh gặp hai người sáng lập khác của Gene Solutions.
Đó là Tiến sĩ Nguyễn Hoài Nghĩa (chuyên môn di truyền và sinh học ung thư, Đại học Johns Hopkins) và Tiến sĩ Giang Hoa (chuyên môn tin - sinh học và sinh học tiến hoá, Đại học Pennsylvania).
Tiến sĩ Nghĩa và Tiến sĩ Hoa là hai người có background nghiên cứu dày dặn tại Mỹ. Vì thế, họ được tiếp xúc với những công nghệ tân tiến hàng đầu thế giới trong lĩnh vực khám chữa bệnh.
Một câu hỏi đặt ra là: Sẽ ra sao nếu đem những công nghệ đó về Việt Nam, tìm cách tối ưu sao cho chi phí hợp lý để phục vụ lĩnh vực y tế nước nhà? So với việc tiếp tục làm nghiên cứu tại Mỹ để phục vụ những vấn đề 10 - 20 năm nữa mới thành hình, viễn cảnh có khả năng đóng góp cho ngành y tế Việt Nam trở nên cấp bách với hai vị tiến sĩ. Vậy là hai anh cùng nhau trở về để giải bài toán xét nghiệm gen tại Việt Nam.
Cuối năm 2016, ba nhà sáng lập ngồi lại với nhau, cảm ơn vì sự quen biết từ khi còn học trường cấp ba Lê Hồng Phong, TP Hồ Chí Minh (duyên số thật sự
). Gần một năm sau, công ty Gene Solutions chính thức ra đời. "Chúng tôi là những tiến sĩ, bác sĩ hơi mơ mộng. Khi lập công ty, chúng tôi chẳng biết gì về kinh doanh cả. Điếc không sợ súng!", anh Nguyễn Hữu Nguyên chia sẻ trong cuộc phỏng vấn tại văn phòng công ty.
Có thể hình dung công nghệ mà những người sáng lập Gene Solutions đem về như một hệ điều hành máy tính. Các xét nghiệm gen sẽ giống như phần mềm. Xây dựng lộ trình xét nghiệm gen cho một ứng dụng nào đó giống như việc viết một phần mềm. Nếu Gene Solutions có khả năng tự chủ trong việc viết các phần mềm, chi phí cho người dùng sẽ giảm xuống rất nhiều.
Đó là ví von của bác sĩ Nguyên về nguyên lý hoạt động của Gene Solutions theo một cách đơn giản (dễ hiểu vãi chưởng ).
Từ năm 2016, xét nghiệm gen phục vụ lĩnh vực sản nhi (NIPT) trên thế giới đã trở nên phổ biến. Vấn đề ở Việt Nam như đã đề cập là chi phí quá đắt đỏ do chưa có đơn vị làm chủ công nghệ. Nhưng công nghệ thôi chưa đủ, nếu nhu cầu đủ lớn, các công ty nước ngoài hoàn toàn có thể mở các phòng lab cung cấp dịch vụ. Vậy tại sao họ không làm?
Nói chính xác hơn, thị trường xét nghiệm gen ở Việt Nam lúc đó gần như chưa có gì, cả về nhận thức của khách hàng. Các nhà sáng lập Gene Solutions buộc phải khai phá một "đại dương" hoàn toàn mới.
Mất một năm để Gene Solutions tìm ra và chứng minh được giải pháp gen sản nhi trên thế giới nhờ hợp tác với các bệnh viện sản nhi hàng đầu. Đồng thời, chi phí cho một xét nghiệm gen giảm xuống 350 USD, tức thấp hơn 80% so với gửi mẫu đi xét nghiệm ở nước ngoài (ngon luôn ). Đến lúc này, quá trình triển khai diện rộng bắt đầu được tiến hành.
Nhưng Gene Solutions lập tức vấp phải rào cản đầu tiên cũng là rào cản quan trọng nhất: thuyết phục các bác sĩ.
"Làm sao công ty Việt Nam hơn 1 năm tuổi lại có được công nghệ và giải pháp xét nghiệm gen tốt? Kết quả có tin được không? Vì sao lĩnh vực này từ trước đến nay không có ai làm?" - đó là những câu hỏi phổ biến ban đầu đặt ra với công ty. Việc thuyết phục bác sĩ là challenge rất lớn, không chỉ với sản phẩm đầu tiên và với tất cả các sản phẩm mới sau này của Gene Solutions, không có ngoại lệ.
Cách công ty trả lời là đưa ra các bằng chứng về mặt khoa học được cộng đồng quốc tế công nhận. Nhưng trước đó một bước, Gene Solutions phải xác định đâu là sản phẩm có nhu cầu cấp thiết với thị trường Việt Nam. Đó là những thứ trên thế giới được ứng dụng rất nhiều, đem lại hiệu quả lớn cho bệnh nhân mà ở Việt Nam không có.
Vô hình chung, đó cũng là những "điểm đau" của các bác sĩ đầu ngành. Gene Solutions có những xuất phát điểm vững chắc để xây dựng một giải pháp tốt cho bệnh nhân. Họ chọn cách song hành cùng các bác sĩ giải quyết các vấn đề nhức nhối, qua đó giành được niềm tin cho mình.
Giành được niềm tin nơi bác sĩ giống như tháo nút cổ chai. Gene Solutions trở thành đơn vị đầu tiên mở ra thị trường xét nghiệm gen sản nhi (NIPT) tại Việt Nam. Công ty lập tức tăng trưởng thần tốc . Tính đến cuối tháng 8/2023, Gene Solutions thực hiện khoảng 40.000 xét nghiệm gen mỗi tháng. Công ty ra mắt xét nghiệm NIPT phiên bản cơ bản nhất với mức giá dưới 70 USD, đồng thời nắm 90% thị phần cả nước, theo bác sĩ Nguyên. Một vấn đề quan trọng là chi phí xét nghiệm thấp hơn sẽ giúp cho nhiều bà mẹ có khả năng tiếp cận dịch vụ hơn, đó cũng chính là mục tiêu cao nhất mà đội ngũ nghiên cứu ở Gene Solutions hướng đến.
"Có thể bạn sẽ cảm thấy ngạc nhiên khi so sánh mức giá 70 USD với 2.000 USD, giảm mạnh quá. Nhưng nếu bạn nhìn vào những người thu nhập thấp ở Việt Nam, đó vẫn là rào cản rất lớn", bác sĩ Nguyên nói. Thực tế, trong khoảng 1,5 triệu thai phụ mỗi năm, chỉ có khoảng 20% có khả năng chi trả cho mức giá 70 USD, lãnh đạo Gene Solutions chia sẻ thêm. Vì thế, càng tối ưu giảm chi phí xét nghiệm, công ty có khả năng giúp cho nhiều người có khả năng tiếp cận các dịch vụ về gen hơn.
"Ở đây chúng tôi không nói nhiều về tăng trưởng doanh thu mà chúng tôi tìm cách làm sao tăng trưởng số người sử dụng dịch vụ. Khi bạn làm được chuyện gì tốt, phải làm sao cho nhiều người hưởng lợi nhất, cái đó mới thật sự giá trị", bác sĩ Nguyên chia sẻ (respect ).
Bằng cách đi vào phát triển các sản phẩm đã được công nhận rộng rãi trên toàn cầu, Gene Solutions có thể chắc chắn khả năng thành công với mức chi phí xét nghiệm ở Việt Nam chỉ bằng 1/5, 1/10 so với các chi phí xét nghiệm ở nước ngoài. Khi chi phí thấp và bắt đầu thương mại hoá, số lượng mẫu tăng lên, dữ liệu càng lúc càng nhiều, Gene Solutions sẽ tối ưu được thuật toán, qua đó giảm chi phí đồng thời tăng tỷ lệ chính xác. Đó là còn chưa kể lợi thế kinh tế của quy mô.
Nguồn: kenh14.vn