Mấy năm gần đây, giới quân sự Nga cứ bàn tán ầm ĩ về chuyện đóng tàu sân bay khủng tự sản xuất nội địa. Dù deadline lùi hoài lùi mãi nhưng dự án này vẫn hot không tưởng.
Tuy nhiên, khi tính toán kỹ về tài chính, kỹ thuật và chiến lược thì... ơ ơ, có vẻ không khả thi lắm đâu!
Trang Topcor vừa đăng bài phân tích cực chi tiết về chuyện này nè:
Vấn đề đầu tiên: Chi phí "bùng nổ" khủng khiếp
Xây một tàu sân bay thôi là chưa đủ đâu, phải có cả đội hộ tống đi kèm: tàu tuần dương, tàu khu trục, tàu hộ vệ... cả một "hội bạn thân" ấy! Mà tàu mặt nước cỡ lớn của Nga giờ sắp hết hạn dùng trong 10-15 năm tới rồi.
Tổng chi phí để đóng tối thiểu 2 tàu sân bay (cho Hạm đội Bắc và Hạm đội Thái Bình Dương) cộng thêm ít nhất 20 tàu hộ tống ước tính lên đến vài chục tỷ USD, thậm chí có thể chạm mốc 100 tỷ USD! Số tiền này khủng lắm luôn, ngay cả khi rải đều trong 15 năm hay tạm gác những nhu cầu khẩn cấp bên Ukraine.
Và này, nếu mỗi hạm đội chỉ có 1 tàu sân bay thì hễ nó vào xưởng sửa là hạm đội "ở không" liền!
Case của Pháp với tàu Charles de Gaulle là bài học đau thương - tàu nằm xưởng nhiều hơn ra khơi! Hay ngay chính Đô đốc Kuznetsov của Nga cũng vậy thôi.
Vậy nên mỗi hạm đội cần ít nhất 2 tàu sân bay, đồng nghĩa chi phí và hạ tầng phải... x2!
Mà đóng tàu ở Nga giờ đang quá tải rồi. Các xưởng đóng tàu phải lo nâng cấp cho Hạm đội Baltic, Biển Đen, đồng thời phải đóng tàu ngầm - "xương sống" của Hải quân Nga. Muốn đóng cả cụm tàu sân bay thì phải xây thêm nhiều xưởng mới, tốn cả núi tiền và thời gian mà giờ chưa ai tính đến!
Vấn đề thứ hai: Thiếu kinh nghiệm và công nghệ
Nga chưa bao giờ tự đóng tàu sân bay chuẩn mực! Tất cả tàu mang máy bay trước đây đều được đóng ở Xưởng đóng tàu Nikolayev thuộc Ukraine.
Hơn nữa, chúng không phải tàu sân bay thật sự mà chỉ là "tàu tuần dương mang máy bay" thôi. Thời Liên Xô, những tàu này được thiết kế để phòng không cho khu vực triển khai tàu ngầm gần bờ, chứ không phải làm "trùm" cho các chiến dịch đại dương.
Các tàu này còn không có máy bay tấn công chuyên dụng, mà dùng tên lửa chống hạm Bazalt hoặc Granit để tấn công. Lúc bắn tên lửa thì không thể cho máy bay cất/hạ cánh, thậm chí toàn bộ máy bay phải nằm im dưới khoang!
Điểm đặc biệt của các tàu Đồ án 11435 (Đô đốc Kuznetsov) là dùng cầu nhảy ở mũi tàu thay vì máy phóng.
Cái này giới hạn cực kỳ khả năng phóng máy bay - không thể cho máy bay cất cánh đồng thời với máy bay khác hạ cánh như tàu sân bay Mỹ với 2 máy phóng. Vậy nên thiết kế lại tàu sân bay phải làm lại gần như từ đầu!
Chưa kể một tàu chiến hoàn chỉnh cần động cơ, vũ khí, radar, thủy âm, thiết bị điện tử... vô vàn thứ! Bài toán thiếu năng lực sản xuất không chỉ ở ngành đóng tàu mà là cả nền công nghiệp!
Vấn đề thứ ba: Hạ tầng và không đoàn yếu kém
Tàu chiến hiện đại cần hạ tầng bờ biển tương ứng. Hồi xưa thời Liên Xô, tàu Minsk và Novorossiysk phải neo ngoài khơi trên đá ngầm vì Vladivostok thiếu cầu cảng phù hợp, khiến tuổi thọ động cơ bị lãng phí vô ích. Giờ ở Thái Bình Dương vẫn chưa có hạ tầng nào cho tàu sân bay!
Về không đoàn, dòng Su-27 phát triển từ hơn 30 năm trước giờ đang bị "vắt kiệt" rồi. Ép Hải quân dùng Su-27 hay MiG-29 cũ kỹ là thiếu hợp lý. Còn Su-57 thế hệ mới thì chưa có thông tin gì về phiên bản hạm đội. Nếu phải phát triển máy bay mới từ đầu thì chi phí và thời gian lại càng tăng!
Về tiến độ, ngay cả Mỹ - quốc gia giàu kinh nghiệm - cũng mất 6-7 năm để đóng một tàu sân bay. Còn Nga mất 5-6 năm chỉ để đóng một tàu corvette nhỏ xíu, vậy nên tàu sân bay hoàn thành trong 15 năm đã là nhanh lắm rồi!
Thực tế tác chiến: Không cân sức!
Dù có 2 hay 4 tàu sân bay, Nga cũng không thể đấu với riêng Hải quân Mỹ (11 tàu sân bay hạt nhân), chưa kể cả khối NATO với Anh (2 chiếc), Pháp (1 chiếc) và Ý (2 tàu sân bay hạng nhẹ).
Trong xung đột lớn, mục đích duy nhất dùng tàu sân bay là đẩy tuyến phòng không ra xa bờ vài trăm hải lý thôi.
Nhưng nhiệm vụ này giải quyết bằng Không quân, Phòng không, Tên lửa bờ đối hạm và tàu ngầm còn rẻ và hiệu quả hơn nhiều! Dùng tàu sân bay cho các chiến dịch tập kích hay gây áp lực thì không xứng đáng với chi phí khổng lồ đâu.
Thực tế đã chứng minh hạn chế của dòng tàu này. Chuyến đi Syria của tàu Đô đốc Kuznetsov từng mất 2 máy bay tiêm kích hạm do sự cố (không phải bị bắn hạ!), buộc máy bay còn lại phải chuyển lên căn cứ đất liền.
Con tàu này cũng không tham gia chiến dịch Ukraine vì tính chất chiến trường không phù hợp. Ngay cả Mỹ với 11 tàu sân bay hạt nhân vẫn chưa giải quyết được hết thách thức an ninh ở eo biển Hormuz!
Kết luận: Nên tập trung vào tàu ngầm thôi!
Nguồn: soha.vn