Những công ty công nghệ khủng nhất hành tinh giờ có mặt khắp nơi trong cuộc sống, "đồng hành" với hàng tỷ người trên thế giới, nhưng cũng phải đối mặt với những án phạt... tỷ đô luôn nhé!
## 5 "đại gia" công nghệ thống trị cả thập kỷ
Trong 10 năm vừa qua, 5 công ty công nghệ lớn đã lên đời thành những đế chế siêu mạnh. Theo Forbes, vốn hóa của Apple, Microsoft, Amazon, Alphabet và Facebook đã vượt ngưỡng 4 nghìn tỷ USD (số tiền mà bạn đếm đến già cũng không hết luôn ), trong khi những "ông trùm" đứng sau sở hữu khối tài sản gần 450 tỷ USD. Cả 2 con số này đều tăng lên gấp đôi kể từ năm đầu tiên của thập kỷ.
Hơn nữa, những tác động của các công ty này lên thế giới thực sự là... cách mạng luôn! "Cuộc cách mạng" bắt đầu với hàng tỷ chiếc smartphone được nhét trong túi quần của người dân khắp thế giới. Cuộc sống hằng ngày của chúng ta ngày càng gắn chặt với những "siêu máy tính bỏ túi" này, được trang bị chip GPS, kết nối 4G xịn sò và camera chụp ảnh "nét căng đét". Smartphone đã trở thành một "bán cầu não" thứ 3 của mỗi người chúng mình rồi đấy.
Những trang mạng xã hội, công cụ tìm kiếm và nền tảng mua sắm trực tuyến chỉ là chuyện bình thường đối với nhóm người trẻ chuẩn bị bước vào độ tuổi teen, nhưng cuộc cách mạng điện thoại di động chỉ vừa mới bắt đầu thôi - giúp thiết bị cần tay của chúng ta ngày càng xịn hơn. Chứng kiến sự ra đời của "nền kinh tế gig" - với sự phổ biến của các dịch vụ từ gọi xe, chia sẻ nhà cho đến ship đồ ăn, hầu như không hề tồn tại ở 10 năm trước, nhưng giờ có tới hàng triệu người dùng chúng.
Khi 5 "siêu sao" công nghệ phát triển càng mạnh, họ đã thay đổi mọi thứ mà họ chạm đến. Những công ty này tận dụng triệt để dữ liệu, tuyển dụng nhiều kỹ sư đỉnh cao và mua lại cả tá đối thủ, tiềm lực của họ không chỉ mở rộng không ngừng mà còn định hình lại cả lĩnh vực công nghệ.
Hãy nhìn vào ví dụ về trí tuệ nhân tạo (AI) nè. Những lý thuyết cơ bản về AI đã có từ mấy thập kỷ trước rồi, nhưng machine learning được sử dụng cho mục đích thương mại chỉ có thể thực hiện khi kết hợp với tập hợp dữ liệu khổng lồ và sự phát triển song song của ngành bán dẫn. Facebook và Google đều có những máy tính có thể nhận ra người và vật trong ảnh, với sự hỗ trợ từ thư viện ảnh, video khổng lồ mà họ sở hữu. Bạn có thấy không, những bức ảnh được đăng lên tự gắn thẻ (tag) người xuất hiện trong đó, chính là nhờ công nghệ này đấy
Trong khi đó, trợ lý ảo Alexa của Amazon ngày càng thông minh hơn. Đến khi thập kỷ tới kết thúc, Google có thể đã cách mạng hóa thành công ngành công nghiệp ô tô và xe tải với công nghệ lái tự động hiện đại nhất, sử dụng công nghệ 5G.
## Tiềm lực lớn đi kèm với việc nhận nhiều "gạch đá"
Tuy nhiên, thành công của những "gã khổng lồ" công nghệ lại tập trung quyền lực, cả về điện toán lẫn thị trường, tất cả đều mang đến hậu quả. Khi thập kỷ này kết thúc, sự phụ thuộc quá mức của chúng ta vào những nền tảng này đã tạo ra nhiều ý kiến phản đối về quyền riêng tư, "nghiện" sử dụng các thiết bị thông minh, những thuật toán phần mềm gây hiểu lầm, lan truyền thông tin sai lệch liên quan đến chính trị và rất nhiều vấn đề khác. Những người phản đối muốn các cơ quan chống độc quyền mạnh tay hơn với các công ty công nghệ, hay ít nhất là thắt chặt quy định.
Loa thông minh Echo Dot với trợ lý ảo Alexa của Amazon.
Facebook chính là mối lo ngại lớn nhất. Mạng xã hội này bị dùng để truyền bá thông tin, tư tưởng sai lệch và sự việc nghiêm trọng trong năm vừa rồi là những video trực tiếp về vụ xả súng tại New Zealand. YouTube cũng đối mặt với những lời chỉ trích tương tự. Dẫu vậy, nền tảng này đã thiết kế lại thuật toán để tối đa hóa thời gian xem - giúp họ xác định chính xác lượng người xem khổng lồ.
Lực lượng lao động lớn đã được tuyển dụng để kịp thời theo dõi và gỡ bỏ những nội dung bạo lực, bị cấm được đăng lên mỗi phút. Đồng thời, các "big tech" cũng phải đối chọi với nhiều "gạch đá" khi kiểm soát những thứ chúng ta muốn xem và không thể xem.
Zeynep Tufekci, giáo sư tại Đại học Bắc Carolina đang nghiên cứu về tác động của công nghệ với xã hội, cho rằng: "Những giám đốc của công ty công nghệ không nên quyết định tiếng nói cho tất cả." Bà miêu tả họ là "những người có quyền lực tối cao" và lấy ví dụ như ở Facebook và Alphabet, mọi quyết định cuối cùng đều phụ thuộc vào những nhà sáng lập. Mark Zuckerberg, Larry Page và Sergey Brin đều nắm giữ cổ phiếu có quyền biểu quyết ở công ty.
Khi Facebook lớn mạnh hơn, công ty này cũng phải đối mặt với những câu hỏi về cách xử lý thông tin người dùng. Năm nay, họ đã phải nộp phạt 5 tỷ USD vì liên quan trực tiếp đến bê bối Cambridge Analytica. Những câu hỏi tương tự liên quan đến lạm dụng dữ liệu người dùng đã khiến đa số mất niềm tin vào Facebook. Tuy nhiên, việc này lại không ảnh hưởng lớn đến hoạt động kinh doanh của họ, ví dụ như giá cổ phiếu đang chuẩn bị lập đỉnh mới nè
Lợi thế của Amazon nằm ở mạng lưới logistics họ đã xây dựng - cho phép vận chuyển cực nhiều sản phẩm khắp nước Mỹ chỉ trong 2 ngày hoặc ít hơn. Theo ước tính của Consumer Intelligence Research Partners, hiện tại có hơn 100 triệu người Mỹ trả phí cho gói Amazon Prime, tức là hơn 1 nửa số hộ gia đình, tăng gấp 50 lần so với thống kê của Piper Jaffray vào năm 2009.
Cũng trong thập kỷ vừa qua, Amazon đã biến cơ sở hạ tầng điện toán - vốn được sử dụng để hỗ trợ các hoạt động riêng, trở thành một mảng kinh doanh mới có tên Amazon Web Services. Doanh thu năm nay của AWS đang trên đà chạm mức 35 tỷ USD, tăng 20 lần kể từ năm 2012. Đây cũng là mảng kinh doanh có tỷ suất sinh lời khủng nhất của Amazon. Hiện tại, Microsoft và Google cũng đang nỗ lực bắt kịp trong việc phát triển dịch vụ đám mây của riêng mình. 3 công ty sở hữu cơ sở hạ tầng điện toán rộng lớn nên rất khó có "chỗ" cho những đối thủ khác cạnh tranh.
Amazon hiện cũng đang chịu sự chỉ trích vì cho phép những nhân tố xấu xuất hiện trên nền tảng của mình. Họ đã không thể, hoặc thậm chí không muốn, kiểm soát một cách hiệu quả các bên bán thứ ba - một số trong đó bán những sản phẩm nguy hiểm hoặc độc hại. Trong cuộc đua cung cấp dịch vụ giao hàng nhanh, công ty này đã bị chỉ trích vì ép các đối tác logistics phải di chuyển với tốc độ không an toàn. Ở cả 2 trường hợp, công ty này đều chuyển hướng trách nhiệm và cho biết họ không phải chịu trách nhiệm.
Và đó cũng chính là mối đe dọa lớn cho các "big tech" ở thập kỷ tới. Đến nay, họ đã phát triển quá lớn mạnh và hầu như không bị ngăn cản bởi những quy định chặt chẽ đối với những gì được đăng tải trên các nền tảng của mình, từ phát ngôn tấn công/sỉ nhục người khác cho tới để bên thứ ba bán những sản phẩm nguy hiểm. Nếu quan điểm "techlash" (bày tỏ sự quan ngại về các công ty công nghệ) có thể thúc đẩy các chính trị gia cân nhắc lại quy tắc đó, thì mạng internet sẽ hoàn toàn thay đổi đấy!
Nguồn: kenh14.vn