Tại một trạm nhiên liệu ngoại ô Thượng Hải, một anh tài xế container 18 bánh vừa lùi xe sát trụ bơm hai màu xanh - trắng. Anh nhanh chóng nhảy xuống, cắm vòi và bắt đầu nạp... hydro! Đúng rồi, không hề có mùi dầu diesel nồng nặc vì chiếc xe "đô-la" này chạy bằng hydro 100% luôn á
Trạm sạc do Sinopec - gã khổng lồ lọc dầu nhà nước Trung Quốc - xây dựng, là minh chứng sống cho tham vọng "bá chủ" của Bắc Kinh trong lĩnh vực xe chạy hydro. Theo số liệu chính thức, chính phủ Trung Quốc đã rót tổng cộng 7,68 tỷ Nhân dân tệ (khoảng 1,1 tỷ USD) để xây dựng chuỗi cung ứng toàn diện cho xe chạy bằng hydro (FCV) trên khắp đất nước.
Hydro ngon hơn xe điện ở điểm nào?
So với xe điện (EV) thông thường, xe FCV có những điểm cực mạnh: đi xa hơn sau mỗi lần sạc, nạp đầy nhanh hơn nhiều so với sạc pin, và quan trọng nhất - nhẹ hơn rất nhiều!
Đặc biệt với xe tải lớn hay xe khách đường dài, pin hydro nhẹ hơn đống pin khủng của xe điện rất nhiều. Nghĩa là chở được nhiều hàng hơn, hiệu quả hơn trên các tuyến đường xuyên quốc gia
Dù công nghệ này vẫn còn "đắt xắt ra miếng", Bắc Kinh đã bắt đầu xuất khẩu xe tải và xe buýt chạy hydro sang Malaysia, Úc và Israel. Đáng chú ý hơn, Trung Quốc hiện đang nắm gần 60% năng lực sản xuất máy điện phân (electrolyzer) - thiết bị cốt lõi để tách hydro xanh từ nước - trên toàn cầu! Khủng vãi
Nhật Bản: Đi trước về đích sau
Plot twist là Nhật Bản mới chính là quốc gia tiên phong nhất về hydro đấy! Họ công bố Chiến lược Hydro Quốc gia từ năm 2017 (sớm hơn Trung Quốc 9 năm) và luật hóa vào năm 2024. Nhưng mà... các kế hoạch tham vọng cứ thế trôi qua trong bất lực
Ông Hiroshi Fukushima, Tổng giám đốc Hiệp hội Hydro Nhật Bản (JH2A), thẳng thắn với Nikkei Asia: "Khu vực tư nhân chúng tôi sẵn sàng đầu tư vào thiết bị và công nghệ rồi, nhưng tiền từ chính phủ mới là yếu tố sống còn. Không có tiền thì Nhật Bản sẽ phải phụ thuộc hoàn toàn vào một quốc gia cụ thể về cả nguồn cung hydro lẫn thiết bị." (ngầm chỉ Trung Quốc luôn )
Theo IEA, thị trường hydro phát thải thấp toàn cầu dự kiến tăng vọt từ 1,4 tỷ USD năm 2023 lên hơn 12 tỷ USD vào năm 2030. Nhưng mà tại Nhật, chi phí hydro vẫn đắt gấp 10 lần nhiên liệu hóa thạch
Số liệu thực tế còn đau hơn: từ đầu 2021 đến nay, chưa đầy 5.000 xe FCV được bán ra tại Nhật Bản - thảm họa so với mục tiêu 200.000 xe vào năm 2025! Số trạm sạc hydro cũng chỉ còn vỏn vẹn 142 trạm (đang giảm dần do thua lỗ), chưa bằng nửa mục tiêu 320 trạm đề ra trước đó. Nhiều tỉnh thành còn trắng tay trạm sạc luôn á
Trung Quốc đang "crush the game"
Trong khi Tokyo chậm như rùa, Bắc Kinh đang "nhấn ga tăng tốc" như F1! Bộ Công nghiệp và Công nghệ Thông tin Trung Quốc (MIIT) cam kết đạt 100.000 xe FCV vào năm 2030, phù hợp với mục tiêu đạt đỉnh phát thải trước 2030 và trung hòa carbon năm 2060 của Chủ tịch Tập Cận Bình.
Bà Xinyi Shen từ Trung tâm Nghiên cứu Năng lượng và Không khí Sạch (CREA) ở Helsinki nhận định: "Để đạt được các mục tiêu đó, bạn phải tái cấu trúc toàn bộ hệ thống năng lượng. Bên cạnh gió và điện mặt trời, hydro chính là mảnh ghép vô cùng quan trọng."
Giống như cách Trung Quốc từng "nuôi dưỡng" ngành pin mặt trời và xe điện hai thập kỷ qua, các khoản trợ cấp chính phủ đóng vai trò như "chìa khóa vàng" kích hoạt toàn bộ bộ máy chính quyền địa phương.
Tại quận Thanh Phố, ngoại ô Thượng Hải, một anh tài xế xe buýt SAIC Motor chạy hydro thừa nhận hydro rất đắt, nhưng nhờ trợ cấp hào phóng của chính phủ nên anh không hề thấy gánh nặng
Theo tính toán của Nikkei Asia, 1 kg hydro giá 58 Nhân dân tệ (khoảng 8,60 USD), có hàm lượng năng lượng tương đương lượng xăng trị giá 34 Nhân dân tệ.
Roland Berger chỉ ra rằng các doanh nghiệp vận tải Trung Quốc chỉ chịu chuyển sang xe tải FCV khi giá nhiên liệu được trợ giá xuống 19-21 Nhân dân tệ/kg. Mục tiêu của MIIT là ép giá xuống 25 Nhân dân tệ/kg, thậm chí 15 Nhân dân tệ/kg tại các vùng chiến lược vào năm 2030.
Trong khi Trung Quốc tận dụng lợi thế hydro xanh (tách từ nước bằng năng lượng tái tạo), Nhật Bản lại mắc kẹt với hydro xám (sản xuất từ hydrocacbon) - vừa đắt vừa gây phát thải nhà kính
Dù một số chuyên gia năng lượng hoài nghi về tương lai của FCV do pin EV đang tiến hóa quá nhanh, Bắc Kinh vẫn kiên định coi hydro xanh là "quân bài chiến lược" cho an ninh năng lượng quốc gia. Trung Quốc đã chính thức liệt hydro xanh vào nhóm ngành công nghiệp tương lai trong kế hoạch 5 năm tới, mở rộng sang amoniac xanh, methanol và nhiên liệu hàng không bền vững.
Tập đoàn Envision Energy của Trung Quốc đang đặt cược vào amoniac xanh (tổng hợp từ hydro xanh và nitơ) như giải pháp thay thế sạch cho nhiên liệu hóa thạch trong vận tải biển toàn cầu. Họ vừa hoàn tất chuyến hàng thương mại đầu tiên trên thế giới xuất khẩu amoniac xanh từ tổ hợp trị giá 8 tỷ Nhân dân tệ ở Nội Mông sang cảng của tập đoàn Lotte tại Hàn Quốc.
Nhật Bản đang "tự đào hố chôn mình" ️
Tại Nhật Bản, giới công nghiệp đang thất vọng sâu sắc với phản ứng chậm chạp của chính phủ. Ông Koji Sato, Phó Chủ tịch Toyota Motor thừa nhận tại sự kiện của Bộ Kinh tế, Thương mại và Công nghiệp Nhật Bản (METI) rằng môi trường kinh doanh tại quốc gia này vẫn đang vô cùng khắc nghiệt. Một chiếc Mirai chạy hydro tại Nhật giá 7,4 triệu Yên (khoảng 46.210 USD), cao hơn nhiều so với 4,8 triệu Yên của dòng xe điện bZ4X
Để cứu vãn tình hình, METI vừa phải thành lập hội đồng chung triển khai ý tưởng "Động mạch Hydro" (Hydrogen Artery) của JH2A - thiết lập mạng lưới vận tải FCV thương mại kết nối 1.300 km từ đông bắc đến tây nam Nhật Bản, với cam kết hỗ trợ chi phí và nới lỏng quy định pháp lý.
Tóm lại: "Vòng đấu đầu tiên của công nghệ sạch truyền thống đã kết thúc, không ai còn cạnh tranh nổi với Trung Quốc về pin hay tấm pin mặt trời nữa. Giờ đây chính là sự khởi đầu của chu kỳ mới dành cho hydro xanh và thu giữ carbon. Và Trung Quốc lại đang tiếp tục ném hàng tỷ USD để thâu tóm toàn bộ cuộc chơi tiếp theo này."
Nguồn: soha.vn