CauChanhUwu
New member
Chương trình dạy sử ở các trường phổ thông Nhật Bản đang có sự lột xác cực mạnh luôn các bạn ơi!
Từ tháng 4 năm nay, các em học sinh tiểu học và THCS đã bắt đầu học môn mới toanh có tên "Lịch sử đại cương" - gộp chung lịch sử Nhật Bản và các nước khác từ thế kỷ XVIII đến giờ vào một mối. Ông Ogawa Koji - Hiệu trưởng Trường Trung học tỉnh Shonan (Nagano) đã chia sẻ về lý do xuất hiện môn học này và hướng phát triển của nó theo quan điểm giáo dục "Lấy con người làm trung tâm" - nghe xịn sò ghê ha!
Giờ phải học toàn diện chứ không "chay ròng" nữa
Chương trình cơ sở dành cho các trường tiểu học và THCS ở Nhật Bản được thực hiện theo Sách hướng dẫn của Bộ Giáo dục, Văn hóa, Thể thao, Khoa học và Công nghệ. Trước kia, lĩnh vực xã hội chỉ có hai môn bắt buộc: "Lịch sử thế giới" và "Nghiên cứu xã hội đương đại" thôi. Còn bây giờ? Sách hướng dẫn mới có tận ba môn bắt buộc luôn: "Lịch sử đại cương" (lịch sử thế giới và lịch sử Nhật Bản từ thế kỷ XVIII), "Địa lý đại cương" và "Nghiên cứu xã hội". Mục tiêu là giúp học sinh hình thành khái niệm cân bằng về Nhật Bản và các quốc gia trên thế giới theo cả thời gian, địa lý lẫn xã hội.
Theo Sách hướng dẫn, môn "Lịch sử đại cương" cho học sinh học lịch sử thế giới và lịch sử Nhật Bản như một quốc gia trên thế giới từ thế kỷ XVIII đến nay. Không chỉ hiểu biết toàn diện về môn học mà còn phát triển được các kỹ năng liên quan nữa nhé!
Sự đổi mới này có thể coi là "bom tấn" trong lịch sử giáo dục vì hai lý do xịn xò này nè. Thứ nhất, đây là lần đầu tiên trong lịch sử giáo dục công lập Nhật Bản xuất hiện môn học kết hợp lịch sử Nhật Bản với lịch sử thế giới đó nha! Thứ hai, đã chuyển từ kiểu học vẹt, ghi nhớ thông tin "tùm lum" sang dạy học phát triển kỹ năng rồi - đỉnh của chóp!
Lịch sử "mix" lại cho hot
Trong "Sách hướng dẫn" đầu tiên dành cho các trường phổ thông xuất bản vào thời Minh Trị (1868 - 1912), lịch sử Nhật Bản và lịch sử thế giới là những môn học riêng biệt. Lúc đó, lịch sử Nhật Bản được coi là môn học chính ở trường tiểu học, THCS nhằm mục đích giáo dục lòng yêu nước và sự trung thành đối với thiên hoàng. Còn lịch sử thế giới, cụ thể là lịch sử các nước phương Tây, chủ yếu được học ở trường THPT.
Năm 1902, sau Chiến tranh Trung - Nhật lần thứ nhất (1894 - 1895), Bộ Giáo dục đã "update" thêm kiến thức lịch sử châu Á vào môn Lịch sử thế giới dành cho các trường trung học. Tại Đại học Tokyo, chương trình lịch sử gồm ba môn - "Lịch sử Nhật Bản", "Lịch sử phương Đông" và "Lịch sử phương Tây". Cách tiếp cận này đã ăn sâu vào hệ thống giáo dục đại học Nhật Bản từ đó đến giờ luôn.
Lịch sử thế giới lần đầu xuất hiện trong chương trình THPT sau Thế chiến thứ Hai cùng với việc áp dụng chương trình giáo dục phổ thông mới. Lịch sử châu Á được giảng dạy trong khuôn khổ môn học này. Nhưng lịch sử Nhật Bản vẫn là môn riêng, không liên quan đến lịch sử thế giới. Ở cấp THPT, học sinh thường có thể chọn một trong hai môn lịch sử để học và thi vào các trường đại học.
Năm 1989, Bộ Giáo dục Nhật Bản đưa lịch sử thế giới vào danh sách các môn học bắt buộc ở cấp THPT. Chủ trương này gây ra nhiều ý kiến tranh cãi lắm nha. Vì vậy năm 2011, Hội đồng Khoa học Nhật Bản đã đề xuất gộp lịch sử Nhật Bản và lịch sử thế giới thành một môn học. Sau khi đề án này được Hội đồng Giáo dục Quốc gia xem xét, trong chương trình THPT xuất hiện môn học bắt buộc "Lịch sử đại cương" nghiên cứu giai đoạn từ thế kỷ XVIII đến nay - và đây rồi đây!
Học sử giờ phải biết tư duy chứ không "thuộc vẹt"
Theo chương trình mới, "Lịch sử đại cương" có 2 tiết/tuần và có hai tín chỉ. Nó đã "tạm biệt" phương pháp dạy sử truyền thống ở THPT kiểu thầy phát tài liệu photo rồi giảng bài, học sinh ngồi ghi chú và thuật ngữ lịch sử lên lề rồi. Chương trình mới giờ phát triển kỹ năng đọc tài liệu lịch sử, đặt câu hỏi về những thay đổi diễn ra trong giai đoạn lịch sử đang học và tự tìm kiếm lời giải cho những câu hỏi đó. Sách giáo khoa mới bao gồm các câu hỏi và các bài tập mẫu để học thêm nữa.
Ví dụ nè, sách giáo khoa lịch sử đại cương của nhà xuất bản "Jikikkyo Shuppan" (2022) yêu cầu so sánh giai đoạn đầu của quá trình hiện đại hóa ở Nhật Bản vào cuối thời kỳ Edo với các giai đoạn tương tự ở đế chế Ottoman, Ai Cập, Thái Lan và Trung Quốc thời nhà Thanh. Kiểu này giúp học sinh tìm hiểu sâu hơn về chuỗi sự kiện lịch sử và hiểu rõ mối quan hệ qua lại giữa Nhật Bản với các quốc gia trên thế giới.
Ngoài ra, sách giáo khoa còn khuyến khích học sinh tham khảo các nguồn tư liệu và cách diễn giải khác nhau của chúng. Việc trình bày các quan điểm khác nhau về các sự kiện giúp học sinh phát triển tư duy và kỹ năng giao tiếp nữa đó!
Có thể nói chương trình mới về lịch sử của Nhật Bản là bước chuyển "legendary" từ phương pháp học thuộc lòng sang hình thành nền tảng kiến thức để phát triển tư duy phê phán và khả năng giao tiếp - chất như nước cất!
Vẫn còn phải "fix bug" nhiều chỗ nha
Chương trình lịch sử đại cương hiện nay vẫn cần được hoàn chỉnh thêm. Thứ nhất, sách giáo khoa vẫn trình bày quá nhiều sự kiện - chưa thoát hẳn kiểu "nhồi nhét" như xưa. Thứ hai, đến giờ sách giáo khoa vẫn chưa cung cấp thông tin tích hợp trong bối cảnh toàn cầu, mà chỉ giải thích các sự kiện riêng lẻ. Ví dụ, sự tăng trưởng siêu nhanh của Nhật Bản sau chiến tranh chỉ được lý giải bằng các yếu tố nội bộ, mà không tính đến các sự kiện toàn cầu như sự phân công lao động quốc tế xuất hiện trong Chiến tranh lạnh, hay sự phục hồi kinh tế của toàn bộ khu vực Đông Á nói chung.
Việc chia lịch sử thành ba phân đoạn riêng vẫn được giữ nguyên, nhưng sự xuất hiện của lịch sử đại cương đã thúc đẩy việc áp dụng phương pháp phân tích tích hợp rồi. Tuy nhiên, để bảo đảm sự tích hợp lịch sử Nhật Bản với lịch sử thế giới một cách thực sự, chương trình THPT cần tiếp tục "update" thêm nha!
Ông Ogawa cho rằng cần đưa phương pháp dạy học hợp tác "Lấy con người làm trung tâm" vào danh sách các mục tiêu của chương trình mới. Từ trước đến nay, trên các giờ học lịch sử, thầy giáo với vị thế thông tuệ và quyền uy đơn phương truyền thụ kiến thức cho học sinh. Nhưng mỗi học sinh có cảm nhận riêng về lịch sử dựa trên kinh nghiệm sống và tầm kiến thức của mỗi em, vì vậy tất cả các ý kiến đều có giá trị như nhau cả.
"Tôi tin rằng chúng ta nên coi học sinh như những nhà nghiên cứu trẻ. Tôi muốn trên các giờ học sử, giáo viên và học sinh cùng nhau nghiên cứu các vấn đề lịch sử vốn chưa có giải đáp đầy đủ" - ông Ogawa chia sẻ. Tư tưởng này quá là progressive luôn á!
Theo nippon.com
Nguồn: kenh14.vn