Tại sao 99% tế bào gốc thông thường lại "lạc đường" trước khi đến đích?
Theo Longevity.Technology, hơn 20 năm qua, liệu pháp tế bào gốc được coi là tương lai của y học tái tạo. Nhưng sự thật ít ai biết là: phần lớn tế bào được truyền vào tĩnh mạch chẳng bao giờ đến được nơi cần điều trị luôn á!
Plot twist: Sau khi vào cơ thể, đa số tế bào mô đệm trung mô (MSC) bị "kẹt" trong hệ mao mạch phổi như kiểu đi qua màng lọc vậy. Những tế bào may mắn thoát được thì lại bị hệ miễn dịch "clear" ngay lập tức
Kết quả? Hiệu quả điều trị chủ yếu chỉ dừng ở các tín hiệu ngắn hạn chứ không phải tái tạo mô thực sự. Đây không phải bug trong quy trình sản xuất mà là vấn đề sinh học cốt lõi đấy!
Các tế bào MSC thông thường khá "mỏng manh", dễ bị hệ miễn dịch nhận diện và đặc biệt khó sống sót trong môi trường viêm hoặc lão hóa - chính là nơi chúng cần phải hoạt động. Thế nên các thử nghiệm lâm sàng nhiều năm qua liên tục cho kết quả không ổn định, khiến ngành công nghiệp tế bào gốc rơi vào vòng lặp "kỳ vọng cao - thực tế thấp"
Game changer từ Nhật Bản
Longevity.Technology cho biết: Bước ngoặt đến từ nghiên cứu của Giáo sư Mari Dezawa tại Đại học Tohoku (Nhật Bản).
Trong lúc test khả năng chịu đựng của tế bào dưới những điều kiện "địa ngục" như thiếu oxy nghiêm trọng, môi trường axit và enzyme tiêu hoá, team nghiên cứu phát hiện một nhóm tế bào hiếm vẫn sống sót!
Những tế bào này được gọi là "tế bào chịu stress" (Muse - Multilineage differentiating Stress Enduring cells), mang dấu ấn bề mặt SSEA3 và chỉ chiếm khoảng 1-3% trong quần thể MSC thông thường.
Điểm đặc biệt: "Tế bào stress" này không phải sản phẩm biến đổi gen đâu nhé! Chúng vốn tồn tại tự nhiên trong cơ thể và được chọn lọc nhờ khả năng chịu đựng môi trường khắc nghiệt.
Với "tế bào stress", tổn thương mô không phải rào cản mà chính là "tín hiệu triệu hồi" để chúng tìm đến!
Từ nền tảng này, công ty MuseCell Innovations đã phát triển sản phẩm Dezawa MuseCells theo bản quyền của Giáo sư Dezawa, chuẩn hóa quy trình sản xuất theo tiêu chuẩn GMP để tạo ra chế phẩm tế bào có độ tinh khiết điều trị.
Hiện tượng "bể lọc phổi" - kẻ thù số 1
Một trong những lý do chính khiến liệu pháp tế bào gốc gặp khó khăn được gọi là hiện tượng "bể lọc phổi".
Do kích thước lớn, tính mong manh và dễ bị hệ miễn dịch nhận diện, tế bào truyền tĩnh mạch thường mắc kẹt trong mạng lưới mao mạch phổi trước khi đến được cơ quan tổn thương.
Nên nếu có hiệu quả lâm sàng thì phần lớn chỉ đến từ các tín hiệu phát ra trong lúc tế bào đang bị đào thải, chứ không phải quá trình tái tạo mô thực sự.
Theo phân tích của Longevity.Technology, chiến lược dùng lượng lớn tế bào với hy vọng một tỷ lệ rất nhỏ may mắn đến đúng chỗ là cách vừa kém hiệu quả vừa tốn kém vô cùng
Thay vào đó, liệu pháp tế bào cần dựa trên khả năng định vị chính xác đến mô bị tổn thương ngay từ đầu.
Cơ chế "GPS sinh học" của tế bào stress
Khi mô bị tổn thương hoặc lão hóa, cơ thể sẽ tăng biểu hiện của con đường tín hiệu sphingosine-1-phosphate (S1P - một phân tử lipid có hoạt tính sinh học cao).
Đây được xem như "tần số hóa học khẩn cấp" báo hiệu nơi cần sửa chữa!
Phần lớn tế bào thông thường gần như không phản ứng với tín hiệu này nên tiếp tục lưu thông hoặc bị giữ lại ở phổi.
Ngược lại, "tế bào stress" mang các thụ thể S1P giúp chúng di chuyển có chọn lọc đến đúng vị trí tổn thương.
Chính đặc tính sinh học bẩm sinh này tạo nên khác biệt cơ bản giữa "tế bào stress" và MSC truyền thống. Thay vì được biến đổi bằng công nghệ sinh học, "tế bào stress" vốn đã có khả năng định vị hướng đích tự nhiên rồi!
Dezawa MuseCells khai thác chính quần thể hiếm này, làm giàu đến độ tinh khiết điều trị để đảm bảo các tế bào khi truyền vào cơ thể có thể đến đúng nơi và làm đúng việc.
Không chỉ chống viêm, còn sửa chữa trực tiếp!
Khác với nhiều liệu pháp tế bào chủ yếu tiết ra các yếu tố chống viêm, "tế bào stress" có cơ chế sửa chữa trực tiếp hơn nhiều.
Sau khi đến vùng tổn thương, chúng "ăn" các mảnh vụn tế bào và tế bào chết, đọc các tín hiệu phân tử tại chỗ rồi biệt hóa thành đúng loại tế bào mà mô đó đang thiếu.
Nói cách khác, "tế bào stress" không tạo ra phản ứng sửa chữa chung chung mà đưa ra phản ứng đặc hiệu theo từng loại tổn thương - smart vãi nha!
Kết quả lâm sàng gây sốc
Các thử nghiệm trên người bước đầu phản ánh rõ đặc tính sinh học này.
Trong nghiên cứu đầu tiên trên bệnh nhân nhồi máu cơ tim cấp, chỉ với một lần truyền tĩnh mạch sản phẩm CL2020 - chế phẩm Dezawa MuseCell không cần thuốc ức chế miễn dịch, phân suất tống máu thất trái trung bình tăng từ 40,7% lên 52,0% sau 12 tuần!
Bên cạnh đó, chỉ số vận động vùng thành tim cũng được cải thiện, trong khi không ghi nhận phản ứng có hại nào trong suốt thời gian theo dõi 12 tuần.
Ở lĩnh vực thần kinh, thử nghiệm trên bệnh nhân đột quỵ còn impressive hơn nữa!
Đây là nghiên cứu mù đôi, ngẫu nhiên, có đối chứng giả dược, theo dõi 52 tuần.
CL2020 được truyền tĩnh mạch trong giai đoạn bán cấp mà không cần hòa hợp HLA (kháng nguyên bạch cầu người) cũng như không dùng thuốc ức chế miễn dịch.
Kết quả cho thấy 40% bệnh nhân đáp ứng điều trị ở tuần thứ 12, trong khi nhóm giả dược chỉ đạt 10%.
Đến tuần thứ 52, có 7 bệnh nhân đạt mức mRS 1, tức là không còn khuyết tật đáng kể. Nhóm giả dược? Không có trường hợp nào cả!
Đáng chú ý, khả năng vận động chi trên cải thiện có ý nghĩa thống kê ngay từ tuần thứ tư và được duy trì trong suốt một năm, góp phần nâng cao khả năng sống độc lập của người bệnh
Lời giải thích từ chuyên gia
Theo Tiến sĩ Dominik Duscher, Chủ tịch kiêm CEO MuseCell Innovations: "Sự hiểu lầm cơ bản trong y học tái tạo là giả định rằng càng nhiều tế bào đồng nghĩa với kết quả càng tốt".
Ông cũng cho biết thêm: Nếu bạn tiêm các tế bào không qua sàng lọc, về cơ bản bạn đang làm ngập một hệ thống đang tổn thương bằng các tế bào mỏng manh vốn không thể sống sót qua cơn bão viêm cục bộ. Bằng cách phân lập và làm giàu quần thể "tế bào stress" chính tông đạt độ tinh khiết cao, chúng tôi đang cung cấp cho các phòng khám một chế phẩm sinh học có khả năng định vị mục tiêu và kiên cường - Dezawa MuseCells, sản phẩm biết cách sống sót trong môi trường của một mô bị lão hóa hoặc tổn thương và thực sự thực hiện công việc sửa chữa chính xác.
Cảnh giác với sản phẩm kém chất lượng!
Theo MuseCell Innovations, "tế bào stress" chỉ chiếm 1-3% trong quần thể MSC thông thường.
Vì vậy, để tạo ra hiệu quả điều trị, quy trình sản xuất phải làm giàu chính xác quần thể này theo phương pháp được cấp phép và xác thực bằng các xét nghiệm định danh.
Tuy nhiên, trên thị trường hiện nay vẫn tồn tại nhiều chế phẩm MSC được quảng bá là gần giống "tế bào stress" nhưng không đạt độ tinh khiết cần thiết
Trong các sản phẩm này, phần lớn vẫn là MSC thông thường, khiến cơ chế hướng đích qua S1P cũng như khả năng biệt hóa đặc hiệu gần như không phát huy tác dụng.
Tương lai của y học tái tạo
Theo đánh giá của Longevity.Technology, điều thị trường tế bào gốc đang cần không phải là nhiều sản phẩm hơn mà là một nền tảng sinh học có cơ chế rõ ràng, có thể kiểm chứng và tái lập.
Dezawa MuseCells không phải giải pháp cho mọi bệnh lý. Tuy nhiên, nền tảng này mang đến một lời giải thích mạch lạc cho cách một liệu pháp tế bào có thể hoạt động hiệu quả.
Đó là: tìm đúng mô tổn thương thông qua tín hiệu S1P, tồn tại trong môi trường viêm, đọc các tín hiệu tại chỗ và biệt hóa thành loại tế bào cần thiết - thay vì chỉ tạo ra hiệu ứng ngắn hạn.
Nếu những dữ liệu lâm sàng tiếp tục được xác nhận ở các nghiên cứu quy mô lớn hơn, "tế bào stress" (Muse) có thể đánh dấu bước chuyển quan trọng của y học tái tạo: từ chiến lược truyền lượng lớn tế bào với hy vọng đến đúng nơi sang một liệu pháp định vị chính xác dựa trên cơ chế sinh học tự nhiên của cơ thể
Nguồn: soha.vn
Theo Longevity.Technology, hơn 20 năm qua, liệu pháp tế bào gốc được coi là tương lai của y học tái tạo. Nhưng sự thật ít ai biết là: phần lớn tế bào được truyền vào tĩnh mạch chẳng bao giờ đến được nơi cần điều trị luôn á!
Plot twist: Sau khi vào cơ thể, đa số tế bào mô đệm trung mô (MSC) bị "kẹt" trong hệ mao mạch phổi như kiểu đi qua màng lọc vậy. Những tế bào may mắn thoát được thì lại bị hệ miễn dịch "clear" ngay lập tức
Kết quả? Hiệu quả điều trị chủ yếu chỉ dừng ở các tín hiệu ngắn hạn chứ không phải tái tạo mô thực sự. Đây không phải bug trong quy trình sản xuất mà là vấn đề sinh học cốt lõi đấy!
Các tế bào MSC thông thường khá "mỏng manh", dễ bị hệ miễn dịch nhận diện và đặc biệt khó sống sót trong môi trường viêm hoặc lão hóa - chính là nơi chúng cần phải hoạt động. Thế nên các thử nghiệm lâm sàng nhiều năm qua liên tục cho kết quả không ổn định, khiến ngành công nghiệp tế bào gốc rơi vào vòng lặp "kỳ vọng cao - thực tế thấp"
Game changer từ Nhật Bản
Longevity.Technology cho biết: Bước ngoặt đến từ nghiên cứu của Giáo sư Mari Dezawa tại Đại học Tohoku (Nhật Bản).
Trong lúc test khả năng chịu đựng của tế bào dưới những điều kiện "địa ngục" như thiếu oxy nghiêm trọng, môi trường axit và enzyme tiêu hoá, team nghiên cứu phát hiện một nhóm tế bào hiếm vẫn sống sót!
Những tế bào này được gọi là "tế bào chịu stress" (Muse - Multilineage differentiating Stress Enduring cells), mang dấu ấn bề mặt SSEA3 và chỉ chiếm khoảng 1-3% trong quần thể MSC thông thường.
Điểm đặc biệt: "Tế bào stress" này không phải sản phẩm biến đổi gen đâu nhé! Chúng vốn tồn tại tự nhiên trong cơ thể và được chọn lọc nhờ khả năng chịu đựng môi trường khắc nghiệt.
Với "tế bào stress", tổn thương mô không phải rào cản mà chính là "tín hiệu triệu hồi" để chúng tìm đến!
Từ nền tảng này, công ty MuseCell Innovations đã phát triển sản phẩm Dezawa MuseCells theo bản quyền của Giáo sư Dezawa, chuẩn hóa quy trình sản xuất theo tiêu chuẩn GMP để tạo ra chế phẩm tế bào có độ tinh khiết điều trị.
Hiện tượng "bể lọc phổi" - kẻ thù số 1
Một trong những lý do chính khiến liệu pháp tế bào gốc gặp khó khăn được gọi là hiện tượng "bể lọc phổi".
Do kích thước lớn, tính mong manh và dễ bị hệ miễn dịch nhận diện, tế bào truyền tĩnh mạch thường mắc kẹt trong mạng lưới mao mạch phổi trước khi đến được cơ quan tổn thương.
Nên nếu có hiệu quả lâm sàng thì phần lớn chỉ đến từ các tín hiệu phát ra trong lúc tế bào đang bị đào thải, chứ không phải quá trình tái tạo mô thực sự.
Theo phân tích của Longevity.Technology, chiến lược dùng lượng lớn tế bào với hy vọng một tỷ lệ rất nhỏ may mắn đến đúng chỗ là cách vừa kém hiệu quả vừa tốn kém vô cùng
Thay vào đó, liệu pháp tế bào cần dựa trên khả năng định vị chính xác đến mô bị tổn thương ngay từ đầu.
Cơ chế "GPS sinh học" của tế bào stress
Khi mô bị tổn thương hoặc lão hóa, cơ thể sẽ tăng biểu hiện của con đường tín hiệu sphingosine-1-phosphate (S1P - một phân tử lipid có hoạt tính sinh học cao).
Đây được xem như "tần số hóa học khẩn cấp" báo hiệu nơi cần sửa chữa!
Phần lớn tế bào thông thường gần như không phản ứng với tín hiệu này nên tiếp tục lưu thông hoặc bị giữ lại ở phổi.
Ngược lại, "tế bào stress" mang các thụ thể S1P giúp chúng di chuyển có chọn lọc đến đúng vị trí tổn thương.
Chính đặc tính sinh học bẩm sinh này tạo nên khác biệt cơ bản giữa "tế bào stress" và MSC truyền thống. Thay vì được biến đổi bằng công nghệ sinh học, "tế bào stress" vốn đã có khả năng định vị hướng đích tự nhiên rồi!
Dezawa MuseCells khai thác chính quần thể hiếm này, làm giàu đến độ tinh khiết điều trị để đảm bảo các tế bào khi truyền vào cơ thể có thể đến đúng nơi và làm đúng việc.
Không chỉ chống viêm, còn sửa chữa trực tiếp!
Khác với nhiều liệu pháp tế bào chủ yếu tiết ra các yếu tố chống viêm, "tế bào stress" có cơ chế sửa chữa trực tiếp hơn nhiều.
Sau khi đến vùng tổn thương, chúng "ăn" các mảnh vụn tế bào và tế bào chết, đọc các tín hiệu phân tử tại chỗ rồi biệt hóa thành đúng loại tế bào mà mô đó đang thiếu.
Nói cách khác, "tế bào stress" không tạo ra phản ứng sửa chữa chung chung mà đưa ra phản ứng đặc hiệu theo từng loại tổn thương - smart vãi nha!
Kết quả lâm sàng gây sốc
Các thử nghiệm trên người bước đầu phản ánh rõ đặc tính sinh học này.
Trong nghiên cứu đầu tiên trên bệnh nhân nhồi máu cơ tim cấp, chỉ với một lần truyền tĩnh mạch sản phẩm CL2020 - chế phẩm Dezawa MuseCell không cần thuốc ức chế miễn dịch, phân suất tống máu thất trái trung bình tăng từ 40,7% lên 52,0% sau 12 tuần!
Bên cạnh đó, chỉ số vận động vùng thành tim cũng được cải thiện, trong khi không ghi nhận phản ứng có hại nào trong suốt thời gian theo dõi 12 tuần.
Ở lĩnh vực thần kinh, thử nghiệm trên bệnh nhân đột quỵ còn impressive hơn nữa!
Đây là nghiên cứu mù đôi, ngẫu nhiên, có đối chứng giả dược, theo dõi 52 tuần.
CL2020 được truyền tĩnh mạch trong giai đoạn bán cấp mà không cần hòa hợp HLA (kháng nguyên bạch cầu người) cũng như không dùng thuốc ức chế miễn dịch.
Kết quả cho thấy 40% bệnh nhân đáp ứng điều trị ở tuần thứ 12, trong khi nhóm giả dược chỉ đạt 10%.
Đến tuần thứ 52, có 7 bệnh nhân đạt mức mRS 1, tức là không còn khuyết tật đáng kể. Nhóm giả dược? Không có trường hợp nào cả!
Đáng chú ý, khả năng vận động chi trên cải thiện có ý nghĩa thống kê ngay từ tuần thứ tư và được duy trì trong suốt một năm, góp phần nâng cao khả năng sống độc lập của người bệnh
Lời giải thích từ chuyên gia
Theo Tiến sĩ Dominik Duscher, Chủ tịch kiêm CEO MuseCell Innovations: "Sự hiểu lầm cơ bản trong y học tái tạo là giả định rằng càng nhiều tế bào đồng nghĩa với kết quả càng tốt".
Ông cũng cho biết thêm: Nếu bạn tiêm các tế bào không qua sàng lọc, về cơ bản bạn đang làm ngập một hệ thống đang tổn thương bằng các tế bào mỏng manh vốn không thể sống sót qua cơn bão viêm cục bộ. Bằng cách phân lập và làm giàu quần thể "tế bào stress" chính tông đạt độ tinh khiết cao, chúng tôi đang cung cấp cho các phòng khám một chế phẩm sinh học có khả năng định vị mục tiêu và kiên cường - Dezawa MuseCells, sản phẩm biết cách sống sót trong môi trường của một mô bị lão hóa hoặc tổn thương và thực sự thực hiện công việc sửa chữa chính xác.
Cảnh giác với sản phẩm kém chất lượng!
Theo MuseCell Innovations, "tế bào stress" chỉ chiếm 1-3% trong quần thể MSC thông thường.
Vì vậy, để tạo ra hiệu quả điều trị, quy trình sản xuất phải làm giàu chính xác quần thể này theo phương pháp được cấp phép và xác thực bằng các xét nghiệm định danh.
Tuy nhiên, trên thị trường hiện nay vẫn tồn tại nhiều chế phẩm MSC được quảng bá là gần giống "tế bào stress" nhưng không đạt độ tinh khiết cần thiết
Trong các sản phẩm này, phần lớn vẫn là MSC thông thường, khiến cơ chế hướng đích qua S1P cũng như khả năng biệt hóa đặc hiệu gần như không phát huy tác dụng.
Tương lai của y học tái tạo
Theo đánh giá của Longevity.Technology, điều thị trường tế bào gốc đang cần không phải là nhiều sản phẩm hơn mà là một nền tảng sinh học có cơ chế rõ ràng, có thể kiểm chứng và tái lập.
Dezawa MuseCells không phải giải pháp cho mọi bệnh lý. Tuy nhiên, nền tảng này mang đến một lời giải thích mạch lạc cho cách một liệu pháp tế bào có thể hoạt động hiệu quả.
Đó là: tìm đúng mô tổn thương thông qua tín hiệu S1P, tồn tại trong môi trường viêm, đọc các tín hiệu tại chỗ và biệt hóa thành loại tế bào cần thiết - thay vì chỉ tạo ra hiệu ứng ngắn hạn.
Nếu những dữ liệu lâm sàng tiếp tục được xác nhận ở các nghiên cứu quy mô lớn hơn, "tế bào stress" (Muse) có thể đánh dấu bước chuyển quan trọng của y học tái tạo: từ chiến lược truyền lượng lớn tế bào với hy vọng đến đúng nơi sang một liệu pháp định vị chính xác dựa trên cơ chế sinh học tự nhiên của cơ thể
Nguồn: soha.vn