Đằng sau "cơn sốt" nhạc do AI (trí tuệ nhân tạo) sáng tạo đang gây bão, liệu đây có trở thành thách thức cực lớn cho các nhạc sĩ, ca sĩ hay nhà sản xuất âm nhạc tại Việt Nam không nhỉ?
AI chỉ là công cụ hỗ trợ thôi nha!
Chỉ cần gõ từ khóa về nhạc AI lên mạng xã hội hay YouTube là ra ngay hàng loạt kết quả. Thậm chí nhiều ca khúc được AI sáng tác và hát còn ẵm về hàng chục triệu view luôn á Con số này nghe xong mà các ca sĩ thật phải mơ ước lắm đó! Thêm nữa, nhạc do AI tạo ra còn đa dạng về thể loại, ca từ dễ nghe, phủ sóng được nhiều đối tượng khán giả nữa chứ.
Giờ đây, việc dùng AI để sáng tạo âm nhạc không còn là chuyện tò mò nữa đâu. Muốn ra mắt một sản phẩm âm nhạc hoàn chỉnh bằng AI chỉ tốn thời gian ngắn xíu, chi phí đầu tư thấp nữa. Nó đang trở thành xu hướng lựa chọn mới của người nghe nhạc luôn! Theo báo cáo khảo sát từ IMS business report 2025, năm 2024 là một năm đột phá đối với AI trong âm nhạc, với 60 triệu người dùng sử dụng các app sáng tạo âm nhạc và 10% người tiêu dùng cho biết đã dùng AI để sáng tạo nhạc hoặc lời bài hát rồi đấy.
Mark Muligan của MIDiA research - tác giả của báo cáo này cho biết: "Trí tuệ nhân tạo sẽ len lỏi vào mọi khía cạnh của ngành công nghiệp âm nhạc, bao gồm cả việc tự động hóa công tác tìm kiếm và phát triển tài năng âm nhạc trên quy mô lớn". Theo ca sĩ – nhạc sĩ A.C Xuân Tài: "Việc tận dụng AI giúp ích cho công việc của chúng ta nhanh hơn và tiện hơn, là điều hiển nhiên trong mọi ngành nghề, không chỉ là sáng tác âm nhạc. Ai không bắt kịp sẽ bị đào thải hoặc sẽ bước chậm, vất vả hơn những người khác biết tận dụng AI"
Nói về việc một bản nhạc do AI tạo ra có thể đạt đến mức tính sáng tạo nghệ thuật như sản phẩm của con người, nhạc sĩ Dật Hanh cho rằng, AI có thể nói là một "học giả uyên bác", vì vốn kiến thức mà nó tích lũy mỗi ngày là một kho dữ liệu khổng lồ và đầy những tinh hoa của âm nhạc thế giới. Những bản nhạc do AI tạo ra, có thể là sự chắt lọc, tổng hợp cũng như kết hợp của nhiều cái hay. Xét về tính sáng tạo nghệ thuật thì còn khá là "hên xui", tùy thuộc vào prompt của người điều khiển nha.
Nhà sản xuất âm nhạc Drum7 cho rằng: "Với cá nhân tôi, AI hiện tại vẫn chỉ đóng vai trò là công cụ hỗ trợ, chưa thể thay thế cảm xúc, trải nghiệm cá nhân và "chất liệu sống" của người sáng tác. Xu hướng ứng dụng AI chắc chắn sẽ tiếp tục phát triển mạnh và vai trò của người làm nhạc cũng sẽ thay đổi, từ việc tự đảm nhận toàn bộ quá trình sáng tạo sang vai trò định hướng, chọn lọc và tinh chỉnh để đưa ra sản phẩm cuối cùng".
Tính nghệ thuật vẫn là một dấu chấm hỏi lớn
Nhạc sĩ Dật Hanh cho biết: "Theo kinh nghiệm của tôi, nếu để AI "tự tung tự tác" thì tác phẩm vẫn chưa đạt đến mức chỉn chu, chưa nói đến tính nghệ thuật. Nhưng nói đi cũng phải nói lại, lượng kiến thức mà mỗi loại AI đang có được, đã vượt rất xa tầm kiến thức của một cá nhân bình thường. Cho nên, nếu dùng AI để tạo ra những mẫu sản phẩm mà người nghệ sĩ chưa biết, như một dạng gợi ý, rồi sau đó, chính người nghệ sĩ phải tiếp tục làm việc để hoàn thiện tác phẩm. Lúc đó, tính sáng tạo nghệ thuật mới có thể được xem là đúng đắn".
Trước câu hỏi về sự xuất hiện của âm nhạc do AI sáng tạo liệu có làm thay đổi vai trò của nhạc sĩ và nhà sản xuất âm nhạc trong ngành, A.C Xuân Tài nêu quan điểm, AI ở thời điểm hiện tại chỉ có thể thay thế những người có trình độ trung bình trở xuống thôi, những người tạo ra các sản phẩm đại trà, độ khó không cao và chất lượng vừa đủ. Bản thân AI được "huấn luyện" bởi vô số các bản nhạc đại chúng để học hỏi, nên nó sẽ dễ dàng đánh bại những người làm ra các sản phẩm không có tính đột phá bằng số lượng và tốc độ.
A.C Xuân Tài nói thêm: "Còn ở những nhạc sĩ, nhà sản xuất có trình độ cao, họ không bị ảnh hưởng gì, thậm chí còn như "hổ mọc thêm cánh" ấy. Khi những công đoạn không yêu cầu quá nhiều kỹ năng nhưng tốn thời gian lại được AI xử lý giúp, để có thời gian thực hiện những công việc khó hơn và đòi hỏi sự tư duy, sáng tạo, cảm xúc mà chỉ con người mới có. Về ca từ, sẽ chẳng có AI nào viết nổi những câu như "đêm qua mơ dáng ai đang ôm đàn dìu muôn tiếng tơ" của bài Dư âm từ nhạc sĩ Nguyễn Văn Tý, hay có những chiêm nghiệm để viết ra "làn gió thơm hương đêm về quanh khu nhà tôi mới cất xong chiều qua" trong bài Những ánh sao đêm của nhạc sĩ Phan Huỳnh Điểu. Về giai điệu, AI thường sử dụng các vòng hòa thanh phổ thông, chẳng có AI nào có những cú chuyển giai điệu lên cao trào rồi thoái trào mượt mà, đẹp đẽ mà độc nhất như Hà Nội niềm tin và hy vọng của Phan Nhân"
Trong khi đó, nhạc sĩ Dật Hanh cũng chỉ ra thêm vấn đề khi sử dụng AI trong sáng tác âm nhạc, người sử dụng cần có kiến thức để nhận ra, liệu một bản nhạc AI có đang "đạo" sản phẩm của ai đó hay không. Anh bày tỏ: "Sao chép từ kho tinh hoa dữ liệu của nhân loại, cho nên sẽ có lúc AI tạo ra một sản phẩm nghe quen quen. Đó là điều không thể tránh khỏi. Tuy nhiên, những nhà phát triển công nghệ cũng đã tỏ ra rất có trách nhiệm trong chuyện này. Ví dụ như AI mang tên Suno, khi viết prompt, sẽ không chấp nhận prompt có nhắc tên một nghệ sĩ cụ thể, hoặc một bài hát cụ thể".
Nguồn: svvn.tienphong.vn