Dạo gần đây, giới trẻ làm nhạc đang "quay xe" về kho tàng văn hóa truyền thống siêu xịn của Việt Nam nè! Từ dân ca, xẩm, ca trù, ví dặm cho đến những nét đẹp vùng miền, dân tộc - tất tần tật đang được remake lại theo phong cách pop, electronic, hip-hop, R&B cực kỳ bắt tai Qua cách kể chuyện mới mẻ của âm nhạc đương đại, bản sắc Việt được "lên đời" và lan tỏa bằng chính ngôn ngữ của gen Z mình đây!
Di sản "thả thính" đương đại
Trong làng nhạc Việt giờ này, khai thác chất liệu truyền thống đã trở thành trend cực hot luôn á! Các nghệ sĩ không còn coi văn hóa như đồ trang trí hay hình nền cho MV nữa đâu. Thay vào đó, chất liệu truyền thống được đặt làm main character, được "biến hình" bằng ngôn ngữ âm nhạc và thị giác của thế hệ mới này nè.
Mới đây, Phương Mỹ Chi vừa thả MV "Thiên đường với người thương" khai thác văn hóa Khmer Nam Bộ cực đỉnh - từ chùa chiền, cánh đồng thốt nốt, đời sống cộng đồng, điệu múa Rom Vong, Robam, nhạc cụ ngũ âm đến nghi thức cưới truyền thống. Và đây không phải chỉ là phông nền chụp hình đâu nha! Phương Mỹ Chi còn "tự tay" thể hiện các vũ điệu Khmer, từ lúc còn bé tập múa đến khi lớn rồi truyền dạy lại cho thế hệ sau nữa cơ Sản phẩm này còn có cả các chuyên gia văn hóa tham vấn luôn á!
Không dừng lại ở đó, cuối tháng 8 Phương Mỹ Chi và DTAP còn tung album "Dân chơi Dân ca" - nghe tên đã thấy "chanh sả" rồi đúng không? Album này như một chuyến du lịch xuyên Việt từ Bắc vào Nam, từ đồng bằng đến cao nguyên và miền biển luôn. Từ chèo Dương xuân, hát Xoan Phú Thọ với "Xin huê, Đố huê, Bỏ bộ", dân ca Nam Bộ "Lý chèo đưa cá Ông", dân ca Thái và nghệ thuật Xòe, dân ca Ê-đê, cho đến nhạc cung đình Huế... đủ thể loại luôn á! Tất cả được mix vào bản phối đương đại, gắn liền với chuyện tình yêu, tuổi trẻ và trải nghiệm của một cô gái trẻ. Phương Mỹ Chi còn tự viết một số phân đoạn mang âm hưởng truyền thống nữa đó nha
Chia sẻ trên trang cá nhân về sự comeback được "gửi gắm vào một con thuyền chở đầy những biểu tượng văn hóa", nữ ca sĩ nói rằng khi tình yêu văn hóa đủ lớn để biến suy nghĩ thành hành động, chặng đường "Dân chơi Dân ca" chính thức bắt đầu. Kèm theo album, các hoạt động thực tế và đêm nhạc cũng đang được lên kế hoạch, mở rộng câu chuyện từ sản phẩm ghi âm sang trải nghiệm văn hóa luôn!
Còn "Lá ngọc cành vàng" của ca nương Kiều Anh lại cho thấy một cách tiếp cận khác nữa nè. Ca khúc do Tuấn Cry sáng tác, Dương K sản xuất, kết hợp pop-electronic với phách, đàn đáy và kỹ thuật nhả chữ, luyến láy siêu đặc trưng của ca trù MV quay tại Ninh Bình, tạo không gian giàu tính điện ảnh, pha trộn giữa thực và siêu thực cực nghệ. Tranh Đông Hồ, khảm xà cừ, gốm hoa lam, tục nhuộm răng đen và cả thơ của bà Hồ Xuân Hương đều góp mặt, cùng hình tượng người phụ nữ Việt được thể hiện qua nhiều góc nhìn khác nhau.
Hương Tràm cũng chọn quê hương Nghệ An làm "background" cho sự comeback với MV "Gái Nghệ". Ca khúc mix ví, dặm với phối khí điện tử, tạo nên sự giao thoa giữa âm hưởng truyền thống và nhịp điệu trẻ cực chill Trước đó, SOOBIN với "Mục hạ vô nhân" khai thác xẩm trong cấu trúc âm nhạc hiện đại; Hòa Minzy tạo dấu ấn với "Bắc Bling"; Hoàng Thùy Linh xây dựng cả một vũ trụ âm nhạc riêng từ dân gian, văn học và các biểu tượng văn hóa qua những hit như "Để Mị nói cho mà nghe, Kẻ cắp gặp bà già, See tình"...
Đưa chất Việt vào cuộc chơi toàn cầu
Văn hóa Việt Nam mình được "ươm mầm" qua hàng nghìn năm, với cả đống vùng miền, dân tộc khác nhau, tạo nên nguồn tài nguyên phong phú cho sáng tạo không tưởng luôn á! Khi được chọn lọc và "lên đời" vào sản phẩm hiện đại, những giá trị này có cơ hội bước ra khỏi vùng an toàn để tiếp cận công chúng rộng hơn, đặc biệt là team GenZ chúng mình Đồng thời, những lớp văn hóa bản địa này tạo cho sản phẩm âm nhạc một "căn cước công dân" riêng biệt giữa thị trường đang bị ảnh hưởng cực mạnh bởi các xu hướng toàn cầu.
Phó Chủ tịch Hội Nhạc sĩ Việt Nam, NSND Phạm Ngọc Khôi cho rằng, sự phát triển của công nghiệp văn hóa, ảnh hưởng của các nền văn hóa châu Á và quá trình hội nhập quốc tế đang tạo thêm điều kiện để âm nhạc Việt Nam "thả dáng" ra thế giới. Theo ông, kho tàng âm nhạc truyền thống phong phú cùng bản sắc văn hóa đa dạng của 54 dân tộc là "chìa khóa vàng" để hình thành những tác phẩm mang dấu ấn Việt Nam. Kết hợp giá trị truyền thống với ngôn ngữ sáng tạo hiện đại và công nghệ mới sẽ tiếp tục là xu hướng "xịn sò" của âm nhạc Việt đó!
Cơ hội càng rộng thì yêu cầu với người sáng tạo càng cao chứ không phải chơi. Nhạc sĩ Thế Bảo nhận xét các nhạc sĩ trẻ bây giờ có điều kiện tiếp cận tri thức và công nghệ dễ dàng hơn các thế hệ trước nhiều lắm. Dữ liệu văn bản, âm thanh đầy đủ; công nghệ thu âm, hòa âm giúp người sáng tác hoàn thiện tác phẩm nhanh hơn hẳn. Nhưng khả năng tiếp cận công nghệ không có nghĩa là tự động "lên level" sáng tạo được đâu nha. Theo ông, một bộ phận nhạc sĩ trẻ còn yếu về âm hưởng dân tộc, chưa thể hiện rõ niềm tự hào và truyền thống anh hùng của dân tộc, thiếu sự suy ngẫm sâu sắc về những vấn đề mang tính nhân loại và thời đại. Vì vậy, vẫn thiếu những tác phẩm "bom tấn" vừa phát huy bản sắc dân tộc, vừa có sức ảnh hưởng rộng và đặt ra được những vấn đề có ý nghĩa với công chúng hôm nay.
Cùng quan điểm đó, Chủ tịch Liên hiệp các Hội Văn học nghệ thuật Việt Nam, PGS.TS Đỗ Hồng Quân cho rằng thời gian tới, nghệ sĩ cần tiếp tục khai thác giá trị của dân ca, nhạc cụ dân tộc và âm nhạc truyền thống của 54 dân tộc làm chất liệu cho sáng tạo đương đại; đồng thời làm mới truyền thống bằng tư duy và ngôn ngữ nghệ thuật của thời đại, để âm nhạc Việt Nam hội nhập bằng "bản lĩnh" và màu sắc riêng chứ không phải đi theo phong trào
Kho tàng văn hóa Việt mình đủ rộng để các "nhạc công" đương đại tìm về và sáng tạo, nhưng chất liệu tự thân chưa đủ làm nên giá trị tác phẩm đâu nha. Điều quyết định vẫn là mức độ hiểu biết, khả năng chọn lọc và năng lực "biến hóa" truyền thống thành ngôn ngữ của hôm nay. Khi đó, mỗi ca khúc có thể trở thành một điểm chạm với di sản, đánh thức nhu cầu tìm hiểu nguồn cội và mở rộng sức sống của văn hóa Việt trong đời sống đương đại nè.
Bản sắc vì thế không phải là lớp áo khoác lên một sản phẩm để "flex" khác biệt. Khi được nuôi dưỡng từ chiều sâu hiểu biết và sáng tạo bằng tinh thần của thời đại, bản sắc sẽ trở thành "chứng minh thư" để âm nhạc Việt tự tin "đấu trường" quốc tế cực gắt luôn!
Nguồn: tiin.vn