Hòn đảo Læsø thuộc vịnh Kattegat đang sở hữu những căn nhà siêu đặc biệt - tuổi đời hơn 300 năm mà vẫn "chất" phát ngất! Điểm đặc biệt nhất là mái nhà dày cộm, nặng tận 40 tấn, hoàn toàn làm từ vật liệu tự nhiên. Đỉnh thật sự!
Mái mặn... ăn được luôn nha!
Đảo Læsø rộng 101km2, cách đất liền gần nhất 19km. Hồi thời Trung cổ, nơi này nổi tiếng là "thánh địa" sản xuất muối. Dân đảo làm muối bằng cách xây lò nung, đun nước ngầm mặn (15% là muối) cho bay hơi rồi lấy muối khô. Nhưng mà... cứ đốt củi liên tục thế này thì cây cối trên đảo từ từ "bay màu" hết luôn.
Sang thế kỷ XVII, Læsø đã rơi vào cảnh mất rừng triệt để. Không có cây để làm nhà, dân đảo phải "bật mode sáng tạo" bằng cách... lặn xuống biển tìm vật liệu. Và họ tìm được thứ không ai ngờ tới: Zostera!
Zostera là loại cỏ biển phổ biến khắp Bắc bán cầu, châu Úc, New Zealand, Đông Nam Á và Nam Phi. Người ta còn gọi là hải thảo, cỏ chình, cỏ rong... Theo nghiên cứu, zostera có tổng cộng 15 loài, mọc trong bãi cát cửa sông, bờ biển. Chúng sống nửa chìm nửa nổi hoặc chìm hẳn, lá dài tối đa 2m, rộng 1cm, có cả hoa và quả nữa đó!
Bờ biển Læsø thì zostera mọc tràn lan lắm luôn. Chúng chiếm lĩnh cả đáy nông vịnh Kattegat nhờ sống thọ và sinh sôi nhanh như "photocopy".
Fun fact: Rễ và lá zostera ăn được đấy nhé! Thổ dân Seri ở châu Mỹ từ xưa đã hái zostera ăn tươi hoặc phơi khô, đóng bánh dự trữ mùa đông. Nhưng dân Læsø lại không mấy hứng thú với việc ăn cỏ biển. Họ nhìn thấy lá zostera dài như dải ruy băng và nghĩ ra một cách dùng... bá đạo hơn!
Mùa thu là lúc zostera đạt độ dài và dẻo dai nhất. Sau mỗi cơn bão, các chị em trên đảo lập team 40-50 người đi gặt zostera. Họ lôi từng bó lên bờ, trải phơi nắng. Phải mất tận 6 tháng zostera mới khô hẳn!
Lá zostera khô trở nên mềm dẻo, sạch vi tảo. Chị em Læsø bện thừng, làm dây từ chính những lá zostera đã khô để buộc thành từng bó. Họ xếp các bó lên mái nhà, dùng thừng buộc vào xà và phết bùn lên trên.
Thỉnh thoảng, chị em lại gia cố mái nhà bằng cách chồng thêm lớp cỏ biển và bùn mới. Một mái tranh zostera gồm vô số lớp cỏ biển và bùn, dày trung bình 1m và nặng từ 35-40 tấn. Tưởng tượng cái mái nhà nặng bằng mấy chục chiếc ô tô!
Khung gỗ trôi biển - vibe hoang dã tự nhiên
Vì thiếu gỗ rừng, dân Læsø phải "săn" gỗ trôi trên biển về làm nhà. Lúc đứng trên mái lợp zostera, chị em Læsø tranh thủ nhìn tứ phía tìm gỗ trôi luôn. Đầu thế kỷ XX, toàn bộ nhà ở Læsø đều từ gỗ trôi và zostera.
Nhưng mà drama đến rồi! Vào thập niên 1920, vịnh Kattegat bị bệnh nấm tàn phá. Hầu hết zostera chết, kéo theo sự tàn lụi của nhà cỏ biển, gỗ trôi. Buồn ghê!
Hiện giờ, Læsø chỉ còn đúng 36 ngôi nhà cỏ biển, gỗ trôi thôi. Chúng đều có tuổi thọ hàng trăm năm, một số đã ngoài 300 tuổi rồi đấy!
Nghiên cứu về tính năng xây dựng của zostera cho thấy chất liệu này chống cháy, chống mục siêu tốt. Mái tranh zostera có thể bền hàng trăm năm. Chưa hết, vật liệu "xanh" này còn không thấm nước, cách nhiệt, thoáng khí nữa!
"Mái zostera không chỉ tốt cho môi trường mà còn có lợi cho sức khỏe con người vì có tính năng tự điều hòa, bằng cách cho phép không khí ra vào. Nó giống như một kiến trúc biết thở", kiến trúc sư Kathryn Larsen (Mỹ) chia sẻ.
Kiến trúc tương lai hay sao?
Trên toàn thế giới, chỉ có Læsø sử dụng zostera làm vật liệu xây dựng. Từ thập kỷ trước, ông Larsen đã tích cực tìm hiểu và nghiên cứu làm nhà cỏ biển, gỗ trôi. "Hầu hết các thông tin về nhà cỏ biển gỗ trôi đều bằng tiếng Đan Mạch. Nó khiến tôi không thể thỏa tính tò mò và quyết tâm phải học tiếng nước ngoài này bằng được", ông nói. Respect!
Tại Læsø, từ năm 2012, cư dân bắt đầu quan tâm "hồi sinh" nhà cỏ biển, gỗ trôi. Người tiên phong là ông Henning Johansen. "Mặc dù theo truyền thống, phụ nữ mới là người gặt zostera, lợp mái, nhưng tôi vẫn muốn chính tay làm cho thỏa lòng yêu thích. Đối với chúng tôi, kiến trúc này là di sản và niềm tự hào", ông Johansen nói.
Nhóm khôi phục nhà cỏ biển gỗ trôi của ông Johansen chỉ có 5 người, nhưng ai cũng nhiệt huyết cực kỳ. "50 năm trước, khi còn nhỏ, chúng tôi đều nằm lăn trên các đống zostera mềm mại mà ngủ ngon lành. Thế rồi nhựa xuất hiện. So với đợt nấm quét đáy vịnh, có vẻ như nhựa mới chính là thủ phạm xóa sổ nhà cỏ biển, gỗ trôi", ông Johansen kể tiếp.
Sau thành công với mái nhà đầu tiên, ông Johansen tiếp tục với công việc "hồi sinh" những ngôi nhà cỏ biển, gỗ trôi khác. Ông dự tính sẽ sửa sang thêm 10 mái nhà nữa. Còn bà Larsen thì mơ ước giới thiệu mái zostera ra toàn cầu.
Nguồn: soha.vn