VoiGirl9877
New member
Xe điện đang phát triển nhanh vc, nhưng đi kèm theo đó là nỗi ám ảnh về pin Li-ion cháy nổ Khác với đám cháy thông thường, cháy pin Li-ion siêu khó dập và còn có thể bùng lại, kèm theo khói độc nữa chứ!
Nhưng tin vui là một công ty Việt Nam đã nghiên cứu ra phương pháp chữa cháy riêng cho pin xe điện, và đã pass được tiêu chuẩn khắt khe của Hà Lan luôn nha!
Cụ thể là bình chữa cháy FireThief do Công ty Cổ phần Đầu tư Khoa học Công nghệ SOLUNI phát triển, đã thực chiến dập được đám cháy từ pin Li-ion thật sự rồi đấy!
Theo thông tin từ nhà sản xuất, FireThief đã được test trên các bộ pin lithium-ion trong phòng thí nghiệm với tình huống thermal runaway (hiện tượng pin quá nhiệt), với dung lượng tương đương xe đạp điện, xe máy điện và thiết bị lưu trữ năng lượng nhỏ.
Và kết quả? Chỉ mất khoảng 8-11 giây là dập tắt ngọn lửa, còn không bùng lại nữa luôn!
Các bài test được lặp lại nhiều lần để đảm bảo độ chính xác nha.Tuy nhiên, cần lưu ý là đây là test trong điều kiện phòng lab với kịch bản được kiểm soát chặt chẽ, nên chưa chắc đã cover hết mọi tình huống ngoài đời thật đâu nhé!
FireThief là loại dung dịch chữa cháy gốc nước, kết hợp với "dị thể đa khoáng" và một số phụ gia. Khác với bình bột hoặc khí thông thường, FireThief được thiết kế riêng để dập lửa từ pin Li-ion - nơi nguồn nhiệt xuất phát từ bên trong cell pin, chứ không chỉ là ngọn lửa trên bề mặt thôi đâu!
Tiến sĩ Hương Trần Phương Nam, Giám đốc Ban Công nghệ SOLUNI, giải thích: "Đặc trưng của đám cháy này là tạo ra một hệ vật liệu khoáng ổn định, không cháy trên bề mặt. Đặc biệt với pin, chất này có thể tạo lớp ngăn chặt kết nối hai cực trong pin, dẫn tới ngăn chặn hiện tượng đoản mạch, giảm nhiệt độ pin, từ đó ngăn chặn tuyệt đối khi đã xâm nhập vào bên trong."
Cơ chế hoạt động của FireThief có 3 bước chính:
Bước 1: Làm mát nhanh
Khi phun lên vùng pin đang cháy, phần nước trong dung dịch hấp thụ nhiệt cực mạnh, kéo nhiệt độ bề mặt pack pin xuống dưới ngưỡng nguy hiểm (khoảng 60-70°C). Phun dạng hạt mịn giúp tăng diện tích tiếp xúc, tăng hiệu quả trao đổi nhiệt hơn so với tia nước thường.
Bước 2: Tạo lớp màng khoáng bảo vệ ️
Các hạt khoáng trong dung dịch gặp nhiệt độ cao sẽ bám lên bề mặt cell pin, tạo thành lớp màng cách nhiệt và cách ly với môi trường. Lớp màng này có 2 tác dụng: giảm trao đổi nhiệt giữa vùng pin nóng với không khí, và hạn chế oxy tiếp cận vùng cháy.
Bước 3: Hạn chế lan truyền "thermal runaway"
Cháy pin lithium thường bắt đầu từ một cell, rồi lan sang các cell xung quanh do nhiệt độ tăng cao. Khi FireThief làm mát và tạo lớp khoáng kịp thời, nhiệt truyền sang các cell xung quanh sẽ giảm đáng kể, giúp giảm khả năng lan cháy.
Một điểm đáng chú ý là độ pH của FireThief khoảng 7,8 - gần như trung tính! Điều này có nghĩa là dung dịch không mang tính axit mạnh hay kiềm mạnh, nên ít nguy cơ ăn mòn kim loại, vỏ thiết bị hay các chi tiết xung quanh. So với các dung dịch chữa cháy có tính ăn mòn, FireThief khá an toàn hơn đó!
Ngoài khả năng dập cháy, nhà sản xuất nhấn mạnh FireThief có hàm lượng kim loại nặng thấp và đáp ứng một số quy chuẩn môi trường, đồng thời dùng nước làm nền. Nhờ đó mà dễ thu gom và xử lý sau khi chữa cháy, giảm nguy cơ để lại tồn dư hóa chất độc hại trong không gian kín như bãi xe, tầng hầm hay kho pin.
Việc sử dụng bình gốc nước với pH gần trung tính cũng giúp hạn chế rủi ro cho người dùng. Khi sử dụng đúng cách và giữ khoảng cách an toàn, dung dịch không gây kích ứng mạnh cho da, mắt hay đường hô hấp. Tuy nhiên, vẫn phải tránh hít khói và khí thoát ra từ pin nhé!
Hiện tại, bình chữa cháy FireThief chưa được sản xuất hay bán ra đại trà đâu. Nhà sản xuất dự kiến sẽ làm điều này vào năm 2026.
Những hạn chế cần lưu ý
Dù có kết quả test tích cực, FireThief dưới dạng bình xách tay với dung tích hữu hạn vẫn có những giới hạn nhất định về phạm vi sử dụng.
Bình phù hợp nhất với các kịch bản như: cháy pin trên xe đạp điện, xe máy điện, bộ pin rời, thiết bị lưu trữ năng lượng nhỏ, kho pin quy mô vừa, hoặc các điểm sạc nơi đám cháy được phát hiện sớm. Trong những tình huống này, việc tiếp cận trực tiếp pin và phun dung dịch đúng điểm cháy là khả thi.
Ngược lại, với pack pin dung lượng rất lớn như trên ô tô điện, hệ thống lưu trữ năng lượng quy mô công nghiệp, hoặc khi đám cháy đã phát triển mạnh, một bình xách tay - dù là FireThief hay bất kỳ loại chuyên dụng nào - khó có thể xử lý triệt để toàn bộ. Khi đó, vai trò quan trọng hơn thuộc về hệ thống chữa cháy cố định và lực lượng cứu hỏa chuyên nghiệp.
Nói cách khác, FireThief được thiết kế như một giải pháp can thiệp sớm, khoanh vùng và giảm mức độ nghiêm trọng, chứ không phải bảo đảm cứu được mọi phương tiện trong mọi tình huống nha!
Đã vượt qua tiêu chuẩn NTA 8133:2021 của Hà Lan
Điểm khiến FireThief được quan tâm là dung dịch này được công bố đã vượt qua bài test theo tiêu chuẩn NTA 8133:2021 của Hà Lan. Đây là một "thỏa thuận kỹ thuật" do Viện Tiêu chuẩn Hà Lan (NEN) phối hợp với các tổ chức chuyên môn xây dựng, nhằm đánh giá khả năng của bình chữa cháy xách tay đối với đám cháy pin Li-ion.
Theo mô tả, NTA 8133:2021 quy định một kịch bản thử cực kỳ khó: Dùng pack pin 6 cell dạng pouch (túi), mỗi cell có dung lượng khoảng 100 Wh (tổng 600 Wh), được sạc đầy, sau đó ép quá sạc một cell để kích hoạt "thermal runaway".
Để pass được test này, bình phải:
• Dập lửa trong vòng tối đa 3 phút kể từ khi bắt đầu phun
• Không tái cháy trong 20 phút sau khi lửa tắt
• Sau 20 phút, ít nhất 1 cell trong pack vẫn còn "sống", hoạt động được
• Làm 3 lần thử, phải thành công ít nhất 2/3 lần
Nhờ cách tiếp cận này, NTA 8133:2021 được xem là một trong những bài test chuyên biệt hiếm hoi và khắt khe bậc nhất dành cho bình chữa cháy xách tay, khác hẳn với các tiêu chuẩn truyền thống chỉ đánh giá với gỗ, chất lỏng cháy hay khí.
Từ ngày 1/1/2025, NEN đã công bố phiên bản NTA 8133:2021+A1:2025, thay thế cho bản 2021 gốc. Về tên gọi và phạm vi, tiêu chuẩn mới vẫn giữ vai trò mô tả yêu cầu hiệu suất, phương pháp thử và cách ghi nhãn cho bình chữa cháy xách tay dùng trong cháy pin lithium. Tuy nhiên, tổ chức không công bố rộng rãi chi tiết các thay đổi trong phần "A1".
Những giới hạn của tiêu chuẩn NTA 8133
Dù được đánh giá là một bước tiến quan trọng, NTA 8133 - kể cả bản có A1:2025 - vẫn mang những giới hạn nhất định:
Thứ nhất, kịch bản thử được chuẩn hóa chỉ xoay quanh một cấu hình pack pin cụ thể (khoảng 600 Wh, dạng cell pouch). Kết quả thử nghiệm vì thế phản ánh tốt khả năng của bình trong nhóm ứng dụng tương đương như xe đạp điện, xe máy điện, thiết bị cầm tay; không tự động bảo đảm hiệu quả tương đương cho các pack pin lớn hơn hoặc kiến trúc khác.
Thứ hai, bài test diễn ra trong môi trường phòng lab với điều kiện được kiểm soát. Trong thực tế, phát hiện cháy thường chậm hơn, việc tiếp cận pack pin có thể khó hơn khi vướng vỏ xe, khung xe, hay hàng hóa; người thao tác cũng chịu áp lực tâm lý. Những yếu tố đó có thể khiến kết quả thực tế khác với phòng lab.
Thứ ba, NTA 8133 chỉ là tiêu chuẩn đánh giá một phần năng lực của bình chữa cháy xách tay, chứ không phải là bộ "quy tắc tổng thể" cho mọi khía cạnh an toàn cháy nổ liên quan đến pin lithium. Thiết kế phương tiện, hệ thống giám sát nhiệt độ, bố trí trạm sạc, phương án thoát nạn và sự phối hợp với lực lượng PCCC vẫn là những mắt xích không thể thay thế.
Kết luận
Sự xuất hiện của FireThief cho thấy năng lực nghiên cứu, phát triển các giải pháp chữa cháy chuyên biệt cho pin lithium ngay tại Việt Nam đang có những bước tiến rõ rệt. Việc một dung dịch gốc nước, pH gần trung tính, vừa chú trọng đến an toàn môi trường vừa vượt qua bài test theo NTA 8133:2021, là một tín hiệu tích cực cho các đơn vị vận hành bãi xe, trạm sạc, kho pin.
Nguồn: soha.vn