Ồ, có ai ngờ được không? Một hộp sọ nằm im lìm ở Trung Quốc hơn 146.000 năm giờ lại đại diện cho một loài người cổ đại mới – và quan trọng là họ hàng với mình gần hơn cả người Neanderthal luôn á!
Trong nghiên cứu đăng trên tạp chí The Innovation tháng 6/2021, các nhà khoa học tiết lộ hộp sọ của một người cổ đại được phát hiện ở Đông Bắc Trung Quốc có thể thuộc về loài người chưa ai biết tới bao giờ. Họ đặt tên cực ngầu luôn: Homo longi, hay "Người rồng" đó các bạn!
Drama phát hiện kiểu phim hành động
Năm 1933, một anh công nhân Trung Quốc làm cho quân đội Nhật phát hiện hộp sọ này khi đang xây cầu bắc qua sông Tùng Hoa (thuộc hệ thống sông Rồng) ở thành phố Cáp Nhĩ Tân, tỉnh Hắc Long Giang. Plot twist là anh ấy đã chôn hộp sọ trong một cái giếng bỏ hoang – cách cất kho báu kiểu truyền thống của Trung Quốc đó nha! Mãi đến năm 2018 trước khi qua đời, anh mới kể cho gia đình nghe. Họ tìm ra hóa thạch và tặng cho Bảo tàng Khoa học Địa chất của Đại học Hebei GEO. Đợi gần 90 năm mới lộ diện, xịn sò!
Anh "Người rồng" trông như nào?
Sau khi phân tích, các nhà khoa học xác nhận hộp sọ thuộc về một anh đàn ông cổ xưa mất lúc khoảng 50 tuổi. Fun fact: Đây là hộp sọ người lớn nhất trong tất cả các loài thuộc chi người (Homo) luôn đó!
Chris Stringer, đồng tác giả nghiên cứu tại Trung tâm Nghiên cứu Tiến hóa Con người thuộc Bảo tàng Lịch sử Tự nhiên ở London mô tả: "Đầu của anh ấy rất lớn nên có thể chứa một bộ não lớn, trán dài và thấp, lông mày rậm. Khuôn mặt, mũi và hàm của anh ấy rất rộng, đôi mắt to và gò má thanh tú". Nghe xong auto hình dung ra một anh xịn xò ngay!
Nhóm nghiên cứu còn phát hiện những chỗ lõm nhẹ trên đỉnh hộp sọ, nhiều khả năng là vết thương đã lành. "Nhưng chúng tôi không có bằng chứng về nguyên nhân gây ra cái chết", Stringer nói.
Họ hàng gần hơn cả Neanderthal?!
Khi nghiên cứu hộp sọ, các nhà khoa học đã xem xét hình dạng siêu chi tiết và phân tích hơn 600 đặc điểm. Sau đó dùng siêu máy tính để xây dựng cây phả hệ của người Homo longi so với các hóa thạch người cổ xưa khác.
Plot twist lớn đây: "Cây phả hệ chỉ ra rằng người Homo longi có quan hệ họ hàng gần với người hiện đại (Homo sapiens) hơn cả người Neanderthal – những người lâu nay được cho là có quan hệ họ hàng gần nhất với chúng ta", Stringer cho biết. Ủa, vậy ra mình có họ hàng khác gần hơn à?!
Không những thế, quá trình xây dựng cây phả hệ còn tiết lộ điều thú vị khác: Tổ tiên chung của người hiện đại Homo sapiens và người Neanderthal có thể đã sống cách đây hơn một triệu năm, sớm hơn khoảng 400.000 năm so với ước tính trước đây. Mind = blown!
"Những khám phá mới về hộp sọ ở Cáp Nhĩ Tân có khả năng định hình lại hiểu biết của chúng ta về lịch sử tiến hóa của con người", nhóm nghiên cứu cho biết.
Xác minh bằng khoa học chuẩn không cần chỉnh
Người đàn ông phát hiện ra hộp sọ cho biết tìm thấy nó khi làm việc trên cầu Đông Giang ở Cáp Nhĩ Tân. Để check info, nhóm nghiên cứu đã thực hiện một loạt phân tích địa hóa – bao gồm huỳnh quang tia X (XRF), nguyên tố đất hiếm (REE), và đồng vị stronti – để tìm hiểu cấu tạo hóa học của hộp sọ.
Kết quả cho thấy thành phần hóa học hộp sọ của Homo longi tương tự với các hóa thạch của người và động vật có vú khác được tìm thấy ở khu vực Cáp Nhĩ Tân có niên đại từ thế địa chất Pleistocen đến thế địa chất Holocen. Thậm chí bụi bẩn bám vào khoang mũi của hộp sọ còn có các thành phần đồng vị stronti tương đồng với lõi trầm tích được khoan gần cầu Đông Giang. Khoa học không bao giờ nói dối!
Nhóm nghiên cứu cũng xác định niên đại bằng cách xem xét địa tầng (các lớp đất đá) của khu vực. Họ kết luận hộp sọ có thể đến từ Hệ tầng Thượng Hoàng Sơn, có niên đại từ 309.000 năm đến 138.000 năm trước. Sau đó tiếp tục thu hẹp khoảng thời gian này bằng cách lấy các mẫu nhỏ từ hộp sọ để kiểm tra tốc độ phân rã của nguyên tố phóng xạ uranium. Kết quả cho thấy hộp sọ ít nhất 146.000 năm tuổi, có niên đại vào giữa thế địa chất Pleistocen (kéo dài từ 2,5 triệu năm đến 11.700 năm trước).
Họ sống như thế nào?
Với khung thời gian này, người Homo longi có thể đã gặp gỡ và tương tác với người hiện đại Homo sapiens luôn đó! Vào giữa thế Pleistocen, Cáp Nhĩ Tân là một vùng ngập lụt có rừng.
Xijun Ni, trưởng nhóm nghiên cứu tại Học viện Khoa học Trung Quốc và Đại học Hebei GEO, cho biết: "Giống như người Homo sapiens, họ săn bắt động vật có vú và chim, thu lượm trái cây và rau quả, thậm chí có thể bắt cá". Cuộc sống khá là chill nhỉ!
Dựa vào kích thước to lớn của người Homo longi và vị trí phát hiện hộp sọ ở Đông Bắc Trung Quốc, các nhà nghiên cứu cho rằng người Homo longi có thể tồn tại trong môi trường khắc nghiệt và lạnh giá. Điều này giúp họ di cư khắp châu Á. Strong và adaptable, respect!
Nhưng mà... có tranh cãi nè!
Tuy nhiên, kết luận của Xijun Ni và các cộng sự vẫn còn gây ra nhiều tranh cãi. Một số nhà khoa học đề xuất giả thuyết khác: hộp sọ phát hiện ở Cáp Nhĩ Tân có thể thuộc dòng dõi người Denisovan bí ẩn đã tuyệt chủng, được biết tới chủ yếu thông qua DNA và mẫu xương thu thập ở Siberia.
Người Denisovan đã tiến hóa từ nhóm người Homo heidelbergensis/rhodesiensis di cư từ châu Phi vào lục địa Á-Âu khoảng 600.000 năm trước. Silvana Condemi, chuyên gia tại Đại học Aix-Marseille ở Marseille (Pháp), người không tham gia vào nghiên cứu, giải thích: "Ở châu Âu, người Homo Heidelbergensis tiến hóa thành người Neanderthal và ở châu Á thành người Denisovan".
"Thực tế là người Denisovan đã xuất hiện ở châu Á trong cùng khoảng thời gian với niên đại của hộp sọ ở Cáp Nhĩ Tân. Rất có thể người Homo longi cũng chính là người Denisovan", Condemi nhận định. Ủa vậy là người Rồng hay Denisovan đây?
Antonio Rosas, một nhà cổ sinh vật học tại Bảo tàng Khoa học Tự nhiên Quốc gia Tây Ban Nha, đồng ý rằng hộp sọ có khả năng thuộc về người Denisovan. "Các tác giả của nghiên cứu mới có thể đã quá tập trung vào một số đặc điểm khuôn mặt đã tiến hóa trên hộp sọ phát hiện ở Cáp Nhĩ Tân", Rosas nói.
Fernando Ramirez Rozzi, giám đốc nghiên cứu về sự tiến hóa của con người tại Trung tâm Nghiên cứu Khoa học Quốc gia ở Paris, cho biết một thử nghiệm 3D bổ sung gọi là phân tích hình thái học có thể làm sáng tỏ danh tính của hộp sọ. Phân tích này cho phép các nhà khoa học so sánh hàng trăm đặc điểm cùng lúc và xác định đặc điểm nào quan trọng nhất để phân loại một nhóm người mới.
Nguồn: soha.vn