Công Thần miếu là ngôi miếu nằm bên tả ngạn sông Cổ Chiên thuộc tỉnh Vĩnh Long. Nơi đây thờ tự các vị Nhiên thần và Nhân thần, theo tín ngưỡng của người dân địa phương.
Công Thần miếu có lối kiến trúc kiểu đình làng Nam Bộ, kèo cột đều bằng gỗ lim, rui mè bằng gỗ tốt, được chạm trổ khéo léo, tinh xảo lắm nha. Theo sách "Đại Nam nhất thống chí" ghi lại, miếu Hội đồng Vĩnh Long được xây dựng vào năm Minh Mạng thứ 17 (1836) bên bờ sông Cổ Chiên, thuộc thôn Thanh Mỹ Đông, huyện Vĩnh Bình (giờ là TP Vĩnh Long).
Điều đặc biệt là Công Thần miếu (Vĩnh Long) là nơi duy nhất trong cả nước còn lưu giữ được 85 đạo sắc của nhà Nguyễn cấp dưới thời vua Thiệu Trị và vua Tự Đức đó nha! Tuy nhiên, toàn bộ 85 đạo sắc hiện nay đều là phó bản vì các bản chính đã mất từ năm 1843 do chiến tranh, loạn lạc rồi...
Trong 85 bản đạo sắc ấy phong cho 34 thần hiệu, có thần hiệu phong cho một vị thần nhưng cũng có thần hiệu phong cho hai hoặc ba vị thần luôn. Đây là hệ thống thần linh ở địa phương - những danh nhân sinh tiền có công với đất nước mà.
Hằng năm, miếu Công Thần có các ngày lễ hội lớn, đặc biệt là lễ Xuân Tế - lễ quan trọng nhất tại miếu Công Thần. Lễ này kéo dài bốn ngày từ 14 đến 17 tháng 2 (âm lịch) luôn á. Đây là dịp ban quý tế miếu Công Thần thực hiện nghi thức thỉnh và khai 85 đạo sắc bằng các nghi lễ truyền thống rất trang trọng.
Năm 1867, thực dân Pháp chiếm xong toàn Nam Kỳ, trong đó có tỉnh Vĩnh Long. Sau đó, nhà cầm quyền Pháp đã sai dân phu đến tháo dỡ ngôi miếu Hội đồng để lấy gỗ xây Tòa bố Vĩnh Long (buồn ghê). Mãi đến năm 1915, do ảnh hưởng từ phong trào chấn hưng văn hóa và cảm kích trước sự nghiệp của tiền nhân, bà Trương Thị Loan (con gái bá hộ Trương Ngọc Lang) và bà Lê Thị Danh (vợ Đốc phủ Phạm Văn Tươi) cùng thân hào, nhân sĩ Vĩnh Long vận động xin tái lập miếu Hội đồng. Hiện tại, ngôi miếu vẫn còn lưu giữ nguyên bản giấy phép chấp nhận cho khôi phục lại ngôi miếu do thống đốc Nam Kỳ ký ngày 27-4-1918 đấy.
Tương truyền rằng nơi ngôi miếu tọa lạc còn là nơi có vị trí chiến lược quân sự đặc biệt nên các quan chức nhà Nguyễn cho đào hào dựng lũy, lập đồn canh và bố trí nhiều khẩu đại bác. Công Thần miếu vừa là nơi thờ phụng, vừa là đồn lính và cũng là chỗ khao quân (vì vậy ngôi miếu còn được dân gian gọi là đình Khao) - đa năng phết nhỉ!
Những khẩu đại bác sau này cũng bị quân Pháp phá hủy rồi. Hiện nay, hai khẩu đại bác đặt hai bên cột bia ghi tên miếu chỉ là phiên bản được phục dựng lại thôi nha.
Nguồn: soha.vn