Điểm lại drama ngoại giao Nga-Mỹ năm 2014 mà căng đét đến mức ai cũng phải lắc đầu ngao ngán luôn á!
Dù có nhìn nhận khác nhau về nhiều thứ, nhưng truyền thông hai nước Nga-Mỹ đều phải công nhận một sự thật: quan hệ ngoại giao giữa họ đã sụt nghiêm trọng trong mấy năm gần đây.
Chuyện bắt đầu căng từ năm 2013, khi Nga cấp giấy phép cư trú cho Edward Snowden - cựu nhân viên tình báo NSA. Trước đó anh này bị Mỹ buộc tội ăn cắp tài liệu mật và làm lộ bí mật quốc gia. Drama thật sự!
Sang năm 2014, hai ông lớn Obama và Putin phải đối mặt với thử thách cực khó: hàn gắn lại mối quan hệ và tránh tái diễn Chiến tranh Lạnh - cái kết mà không ai muốn cả.
Nhưng mà khi sắp hết năm 2014, chuyện không những chưa khá lên, mà theo giới chuyên gia thì còn rạn nứt nghiêm trọng nhất kể từ thời Chiến tranh Lạnh luôn á!
"Tái thiết quan hệ Nga-Mỹ vào thời điểm này là điều không thể", Thủ tướng Nga Dimitry Medvedev thẳng thừng nhận trên trang RT hồi tháng 10. Chuẩn luôn không cần chỉnh!
Vậy chuyện gì đã khiến Nga-Mỹ "toang" đến mức không cứu nổi? Cùng điểm qua những sự kiện hot nhất năm 2014 ảnh hưởng trực tiếp đến điện Kremlin và Nhà Trắng nhé!
**Obama "phớt" Thế vận hội mùa đông ở Nga**
Năm 2014 mở màn xịt xơ cho quan hệ Nga-Mỹ khi một sự kiện thể thao cũng bị kéo vào chính trị.
Sau khi Quốc hội Nga thông qua luật cấm các ấn phẩm ủng hộ quan hệ đồng tính, Washington Post dẫn lời Tổng thống Obama nói đây là quyết định "vi phạm quyền cơ bản của con người".
Để "đáp lễ", Obama cử ba vận động viên đồng tính làm đại diện cho đội tuyển Mỹ trong lễ rước đuốc khai mạc Thế vận hội mùa đông Sochi 2014.
Không chỉ vậy, Obama cùng một số lãnh đạo phương Tây như Thủ tướng Anh David Cameron, Tổng thống Pháp Francois Hollande, hay Thủ tướng Đức Angela Merkel đều không xuất hiện tại sự kiện này để bày tỏ phản đối. Ghê chưa!
**Vụ sáp nhập Crimea gây sốc**
Trong lúc chính phủ Ukraine sụp đổ và Tổng thống Viktor Yanukovich phải sống lưu vong, Nga đã tiến hành sáp nhập Crimea vào lãnh thổ sau một cuộc trưng cầu dân ý, trước sự phản đối kịch liệt của Mỹ và phương Tây.
Ngày 17/3, theo BBC, Quốc hội bán đảo Crimea chính thức tuyên bố độc lập khỏi Ukraine và đăng ký sáp nhập vào Liên bang Nga, với sự đón nhận của Tổng thống Putin.
Crimea - "ngôi nhà" của hạm đội Biển Đen - từ lâu đã được người Nga coi như một phần của nước mình. Tuy nhiên, Mỹ và phương Tây khẳng định quyết định này vi phạm luật pháp quốc tế.
Quan hệ Nga-Mỹ sau sự kiện này căng như dây đàn luôn! Mọi kỳ vọng về sự "tái thiết" mối quan hệ giữa hai nước - hướng đi được cựu Ngoại trưởng Mỹ Hillary Clinton khởi xướng năm 2009 - tan thành mây khói hết rồi.
**Miền đông Ukraine - drama không hồi kết**
Tiếp nối vụ Crimea, không ngày nào tin tức thế giới không nhắc đến Ukraine - "điểm nóng" trong quan hệ Nga-Mỹ suốt năm 2014.
Hồi tháng 4, lực lượng ly khai chiếm đóng một số khu vực miền đông Ukraine, trong đó có hai thành phố Donetsk và Luhansk (gọi chung là Donbass), đồng thời công khai giao tranh với quân đội chính phủ.
Căng thẳng leo thang đầu tháng 8, khi Tổng thống Putin ra lệnh cho quân đội Nga tiến vào miền đông Ukraine với mục đích, theo phát biểu của ông với RT, là "bảo vệ quyền lợi của người dân Nga ở đây".
Nhưng mà Mỹ và EU kịch liệt phản đối động thái này của Moscow, lên án đây là hành động can thiệp gây bất ổn đến trật tự chính trị của Ukraine độc lập.
Không ai chịu "nhịn" ai, hai phe Nga-Mỹ liên tục "đấu đá". Sau khi cáo buộc Nga hỗ trợ quân sự cho lực lượng ly khai, Mỹ mới đây thông qua dự luật cung cấp vũ khí sát thương cho quân đội chính phủ Ukraine. Chanh sả thật!
**Các lệnh trừng phạt từ Mỹ và những đòn phản công của Nga**
Nếu như căng thẳng tại Ukraine khiến Moscow và Washington ngày càng rạn nứt, thì theo giới chuyên gia, những lệnh trừng phạt dồn dập từ Mỹ cùng EU đã đưa mối quan hệ ngoại giao Nga-Mỹ đến ngưỡng "không cứu được nữa".
Sau khi Nga tuyên bố sáp nhập Crimea hồi tháng 3, Mỹ lập tức ban bố lệnh trừng phạt đầu tiên. Theo đó, chính trị gia Nga và Crimea sẽ không được cấp thị thực tại Mỹ dưới mọi hình thức.
Các đồng minh của Mỹ như EU, Nhật Bản và Canada cũng lập tức áp dụng lệnh này.
Đến tháng 4, Mỹ mở rộng quy mô trừng phạt. Theo dự luật Thượng viện thông qua ngày 28/4, Mỹ cấm hoàn toàn mọi hoạt động kinh doanh trên lãnh thổ nước này đối với 7 quan chức cấp cao cùng 17 công ty của Nga.
Trước những can thiệp quân sự của Nga tại Donbass, Mỹ ban bố lệnh trừng phạt thứ ba, lần này đánh vào các tập đoàn dầu khí và ngân hàng lớn. Theo đó, Rosneft, Novatek, Gazprombank và Vneshecombank bị cấm hoạt động tại Mỹ.
Những lệnh trừng phạt này giáng một đòn mạnh lên nền kinh tế Nga vốn đã khó khăn. Tuy nhiên, Tổng thống Putin trong Thông điệp Liên bang và cuộc họp báo với hơn 1200 phóng viên mới đây vẫn tỏ ra lạc quan.
Ông chủ điện Kremlin tự tin nền kinh tế Nga sẽ vượt qua thời kỳ khó khăn. Nga cũng đáp trả lại bằng việc cấm nhập khẩu các loại đồ ăn và nông sản từ Mỹ và một số nước EU. Ai chơi ai đấy!
Với chính sách "cứng rắn" của Nga, nhiều khả năng các lệnh trừng phạt sẽ còn tiếp diễn. Mới đây nhất, dù chưa chính thức ban hành, nhưng Obama đã thông qua một lệnh trừng phạt tiếp theo đánh vào nền kinh tế Nga đang suy yếu.
**Tổng kết và hướng tới 2015**
5 lần gặp mặt trực tiếp giữa hai nhà lãnh đạo cùng hàng chục cuộc điện thoại từ Nhà Trắng đến Kremlin và ngược lại.
17 lần gặp mặt song phương giữa hai Ngoại trưởng, mỗi cuộc họp kéo dài hàng giờ đồng hồ.
Không thiếu cuộc trao đổi, nhưng mối quan hệ Nga-Mỹ vẫn đi vào ngõ cụt. Theo giới phân tích, hiện hai nước đã quá mất lòng tin vào nhau, khiến mọi động thái tích cực từ một phía, nếu có, cũng bị phía còn lại hồ nghi.
Cùng với đó, vị thế cường quốc khiến Nga và Mỹ không cam chịu bỏ "cái tôi" để đạt được lợi ích chung. Ê kíp quá đi!
"Để mối quan hệ Nga-Mỹ căng thẳng như hiện nay là hết sức nguy hiểm. Ít nhất phải có một bên chịu 'xuống nước' và vượt qua được rào cản 'bị mất mặt' để đạt được lợi ích chung. Hai bên phải học cách quên đi quá khứ và nghĩ đến tương lai".
Đó là phát biểu của cựu lãnh đạo Liên Xô Mikhail Gorbachev - người hai thập kỷ trước đã có công chấm dứt Chiến tranh Lạnh - trong bài phân tích "Tan băng quan hệ Nga-Mỹ" đăng trên Rossiyskaya Gazeta hôm 11/12 vừa qua.
Lý thuyết thì hay đấy, nhưng liệu băng có tan được hay không lại là chuyện khác rồi!
Nguồn: soha.vn