Từ năm 1884 người ta đã biết đến chuyện ngộ độc thuốc tê rồi, nhưng mà trước giờ nhiều người cứ nghĩ là dị ứng thuốc thôi. Sự thật thì những ca ngộ độc này không hiếm tí nào luôn đó các bạn ơi!
**Những ca nguy kịch không phải ai cũng biết**
Ngày 20.4, chị Đinh Thị X (28 tuổi, ở Đoan Hùng, Phú Thọ) vừa tiêm thuốc tê Lidocain để nhổ răng hàm thì lập tức đau đầu, tức ngực, khó thở, ý thức giảm dần luôn á... Kinh!
Khi được đưa đến BV Hùng Vương, các bác sĩ thấy chị lơ mơ, phản ứng siêu chậm, nhịp tim rời rạc, mạch chỉ 35-45 lần/phút (bình thường là 60-100 nhé), huyết áp 110/70 mmHg.
May quá là bác sĩ Nguyễn Hoài Nam nghĩ ngay đến ngộ độc thuốc tê, lập tức truyền Lipofudin 20% - loại dịch giải độc đặc hiệu. Chỉ 1 PHÚT sau, chị đã hồi tỉnh, oxy máu lên 95%, không còn khó thở nữa. Sau 10 phút thì chị tỉnh hẳn luôn! Comeback thần thánh thật sự
Nhưng không phải ai cũng may mắn như vậy... Chị Nguyễn Thị Thu Tr (SN 1982, Hải Phòng) đến BV Quân y 7 nhổ răng sáng 15.3. Sau khi tiêm thuốc tê, nhổ răng xong thì chị bất ngờ co giật, tím tái... Các biện pháp cấp cứu không thành công, 12h30 cùng ngày chị đã qua đời
Ban đầu BV nói là sốc phản vệ, nhưng gia đình không chấp nhận và yêu cầu làm rõ. Trước đó sức khỏe chị hoàn toàn bình thường, chỉ đến nhổ răng sâu thôi mà...
Bà Phạm Thu Xanh, Giám đốc Sở Y tế Hải Phòng cho biết đang yêu cầu BV báo cáo sự việc. Nhưng nhìn triệu chứng co giật, tử vong nhanh thế thì nhiều khả năng là ngộ độc thuốc tê hoặc sốc phản vệ thuốc tê rồi...
Còn một case nữa cực drama: Một anh thanh niên 26 tuổi khỏe re ở Thanh Hóa tiêm thuốc tê vùng để mổ xương đòn gãy, ai ngờ rơi vào hôn mê luôn! May là bác sĩ Nguyễn Anh Tuấn (BV Đại học Y Dược TP.HCM) được inbox qua Facebook, chẩn đoán ngay và hướng dẫn xử lý. 15 phút sau truyền dịch lipid 20%, anh bắt đầu tỉnh, nửa giờ sau hồi phục hoàn toàn! Facebook cứu người thật luôn đó
**Ngộ độc thuốc tê biểu hiện thế nào?**
Thuốc tê có nguồn gốc từ Cocain - chiết xuất từ lá cây Coca (Nam Mỹ) năm 1860 bởi dược sĩ người Đức Albert Niemann. Năm 1883, Cocain được thử nghiệm với binh lính Đức và cho hiệu quả kinh ngạc, nên nhanh chóng có mặt trong thuốc bổ, kẹo, bánh, nước giải khát luôn!
Thậm chí Nữ hoàng Victoria, nhà văn Jules Verne cũng mê đồ ăn có Cocain nha! Năm 1884 phát hiện tác dụng giảm đau, gây tê... Đến giờ người ta đã tổng hợp được nhiều loại thuốc tê như Bupivacain, Ropivacain, Novocain (Procain)...
Thuốc gây tê được dùng rộng rãi ở Răng-Hàm-Mặt, sản khoa, ngoại khoa... Ngộ độc thuốc tê không phổ biến nhưng CỰC KỲ nguy hiểm, không xử lý kịp là tèo luôn, cứu được cũng tốn kém vô cùng!
**Triệu chứng ngộ độc thuốc tê:**
**Về thần kinh:**
- Kích thích (sớm): Hoa mắt, chóng mặt, tai ù, tê quanh miệng, có vị kim loại trong miệng, nhìn đôi, nói nhảm, co giật mặt/cổ hoặc toàn thân
- Ức chế: Ngủ gà, lơ mơ, hôn mê, ngừng thở
**Về tim mạch:**
- Kích thích (đầu): Tim đập nhanh, loạn nhịp, huyết áp tăng
- Ức chế (muộn): Rối loạn nhịp tim, tim đập chậm, tụt huyết áp, ngừng tim
Nếu tiêm trực tiếp vào mạch máu thì nồng độ thuốc tăng vọt siêu nhanh, triệu chứng xuất hiện ngay không báo trước! Tim có thể loạn nhịp nhanh hoặc ngừng co bóp luôn...
Hội gây tê vùng và giảm đau Mỹ (ASRA) nghiên cứu thấy ngộ độc do nồng độ thuốc tê trong máu tăng đột ngột. Các thuốc như Lidocain, Xylocain, Novocain... đều có thể gây ngộ độc nha!
Năm 2013, Hiệp hội các trung tâm chống độc Mỹ (AAPCC) thống kê có 1.238 ca ngộ độc Lidocain và 3.849 ca dùng thuốc tê khác (kể cả bôi), trong đó 514 trẻ dưới 6 tuổi! ASRA ghi nhận ngộ độc thuốc tê chiếm 1/3 số tử vong hoặc tổn thương não khi gây tê vùng
Nghiên cứu còn cho thấy:
- 2/3 số ca là nữ
- Gần 1/2 ở hai cực tuổi: 16% dưới 16 tuổi và 30% trên 60 tuổi
- Hơn 90% do thuốc tê mạnh như Bupivacain, Ropivacain...
Phải siêu cảnh giác với người già, trẻ nhỏ, người có bệnh tim, phổi, thận, gan, tiểu đường... Tỉ lệ ngộ độc là 1/1.000 ca gây tê thần kinh ngoại biên.
Hầu hết biểu hiện xuất hiện rất sớm từ dưới 1 phút đến 2 phút, nhưng 1/4 số ca xuất hiện sau 5-15 phút, thậm chí đến 1 giờ!
**Phải thay đổi quan niệm ngay!
**BS Tuấn lo ngại cộng đồng y khoa Việt Nam có "thói quen" coi những biến cố khi dùng thuốc tê là sốc phản vệ.
Thật ra dị ứng thực sự với thuốc tê cực kỳ hiếm! Đan Mạch nghiên cứu gần 10 năm (2003-2014) trên 403 người nghi ngờ dị ứng thuốc tê, kết quả: KHÔNG phát hiện dị ứng thực sự nào cả!
Trên thực tế, dị ứng thuốc tê hiếm hơn ngộ độc rất nhiều. Vấn đề là nếu cứ nghĩ là sốc phản vệ thì sẽ điều trị sai hướng, bệnh nhân sẽ nguy kịch vì ngộ độc tiến triển cực nhanh theo chiều hướng xấu!
Nguồn: soha.vn