Cứ tưởng mỡ lợn là đồ tự nhiên thì an toàn, cả nhà khuyên mãi không nghe, đến khi check máu mới giật mình vì các chỉ số "tím lịm" hết rồi nha!
Ở một thị trấn nhỏ tỉnh Sơn Đông (Trung Quốc), ông Lâm 75 tuổi nổi danh khắp vùng là người "trung thành" với lối sống truyền thống. Theo ông, mỡ lợn mới là "vua gia vị" – vừa thơm ngon lại tự nhiên 100%, không hóa chất gì cả.
Cứ mỗi tuần hoặc nửa tháng một lần, bếp nhà ông lại bay mùi thơm phức chiên thịt heo lấy mỠ, cất dần để ăn. Thói quen này khiến các con ông lo sốt vó Anh Lâm Hào (bác sĩ nha khoa) cùng em gái đã mua biếng đủ loại dầu ăn xịn sò từ dầu ô liu, dầu hướng dương đến dầu hạt cải. Nhưng ông Lâm cứ nhất quyết xếp xó hết, kiên quyết không dùng!
"Dầu ăn công nghiệp toàn hóa chất bảo quản, sao bằng mỡ lợn tự nhiên do tao tự tay thắng được" hay "Nhìn ông Từ làng bên, trước ốm yếu lắm mà từ khi chuyển sang ăn mỡ lợn mấy năm nay khỏe re, đi lung tung khắp làng. Mấy thứ dầu trong veo kia làm sao có chất!" – đó là những gì ông hay nói mỗi khi con cái khuyên.
Cứ thế, ông Lâm vẫn thoải mái dùng mỡ lợn mỗi ngày và còn tự hào vì mình hồi trẻ làm việc nặng, giờ già mà body vẫn săn chắc, ít ốm đau hơn bạn bè cùng tuổi. Thế nhưng gần đây, cơ thể ông bắt đầu "kêu cứu" dồn dập.
Ban đầu chỉ là nặng ngực âm ỉ sau bữa ăn, dần dần chuyển thành đau nhói vùng lồng ngực, kèm khó thở và đổ mồ hôi túa ra mỗi khi vận động nhẹ. Cơ thể lúc nào cũng mệt lử, choáng váng. Lo ngại sợ biến chứng tim mạch, anh Lâm Hào cùng em gái liên tục về quê thuyết phục bố đi bệnh viện kiểm tra tổng quát.
Khi kết quả xét nghiệm sinh hóa máu về, ngay cả bác sĩ cũng phải thốt lên kinh ngạc: "Ông ăn gì mỗi ngày vậy ạ?"
Tờ kết quả hiện lên toàn số đỏ, cả gia đình "ngã ngửa" luôn:
• Cholesterol toàn phần và LDL-C (Cholesterol xấu): Vượt ngưỡng an toàn gấp nhiều lần. Lượng mỡ bão hòa quá nhiều đã kích gan sản xuất liên tục LDL-C, lắng đọng trực tiếp vào thành mạch máu.
• Triglyceride (mỡ máu): Tăng cao kỷ lục, làm huyết thanh của ông khi ly tâm bị đục như sữa thay vì trong suốt.
• Siêu âm Doppler động mạch cảnh & Tim: Phát hiện cả đống mảng xơ vữa làm hẹp lòng mạch, khiến lưu lượng máu nuôi tim não giảm nghiêm trọng. Đây chính là thủ phạm gây đau thắt ngực dữ dội.
• Men gan (ALT/AST): Tăng cao do gan nhiễm mỡ tiến triển, tế bào gan phải làm việc quá tải để xử lý lượng mỡ khủng nạp vào mỗi ngày.
Nhìn bản siêu âm mạch máu dày đặc mảng xơ vữa, ông Lâm mới bàng hoàng tỉnh ngộ Cái suy nghĩ "thực phẩm tự nhiên thì ăn bao nhiêu cũng được" đã vô tình biến mạch máu của ông thành "đường ống đóng cặn", đẩy bản thân sát mép vực đột quỵ và nhồi máu cơ tim rồi!
Mỡ lợn là "thuốc bổ" hay "thuốc độc"?
Sau khi tham khảo chuyên gia dinh dưỡng và bác sĩ tim mạch, ông Lâm mới hiểu rõ bản chất của mỡ lợn qua góc nhìn y học hiện đại.
Mỡ lợn đương nhiên không phải "độc" từ đầu. Về mặt dinh dưỡng, nó chứa khoảng 40% axit béo bão hòa, 50% axit béo không bão hòa đơn (chủ yếu là axit oleic tốt cho da và hormone) cùng nhiều Vitamin D, B.
Nếu dùng ít thôi, mỡ lợn cung cấp năng lượng rất tốt cho người lao động nặng hoặc trẻ đang phát triển. Tuy nhiên, ranh giới giữa bổ và hại nằm ở liều lượng và tần suất. Nếu dùng quá nhiều như ông Lâm thì sẽ đối mặt với:
• Nguy cơ từ axit béo bão hòa: Ăn mỡ lợn mỗi ngày khiến cơ thể nạp quá thừa chất béo bão hòa. Chất này làm giảm hoạt động của các thụ thể LDL trên tế bào gan, khiến Cholesterol xấu không được đào thải mà tồn đọng trong máu.
• "Bẫy" xơ vữa động mạch: LDL-C dư thừa sẽ lọt vào lớp nội mạc mạch máu, bị oxy hóa và thu hút bạch cầu đến "xử lý", tạo thành tế bào bọt. Theo thời gian, các tế bào bọt này tích tụ thành mảng xơ vữa cứng, làm hẹp lòng mạch, tăng huyết áp và dễ vỡ tạo cục máu đông gây tắc mạch cấp.
• Có thể sinh chất độc hại: Mỡ lợn tuy có điểm bốc khói cao, nhưng nếu chiên đi chiên lại ở nhiệt độ cao sẽ bị biến chất, tạo gốc tự do và hợp chất Peroxide gây tổn thương tế bào gan và niêm mạc ruột.
Vậy dùng mỡ lợn thế nào cho chuẩn?
Để mỡ lợn có lợi mà không hại tim mạch, các chuyên gia dinh dưỡng khuyên:
• Định lượng an toàn mỗi ngày: Người trưởng thành khỏe chỉ nên dùng tối đa 10-15g mỡ lợn/ngày (khoảng 1 thìa canh). Người trên 60 tuổi hoặc ít vận động chỉ nên dùng tối đa 5-8g/ngày (1 thìa cà phê) và chỉ ăn 2-3 bữa/tuần.
• Phối hợp tỷ lệ chuẩn: Áp dụng tỷ lệ 30% mỡ động vật : 70% dầu thực vật với người trung niên và người già; tỷ lệ 50:50 với trẻ em và người trẻ.
• Sử dụng đúng cách: Mỡ lợn có điểm bốc khói cao (khoảng 190°C), thích hợp chiên/rán nhanh ở nhiệt độ cao. Tránh dùng mỡ lợn cho món xào nhẹ hay trộn trực tiếp (nên ưu tiên dầu ô liu, dầu đậu nành).
• Tuyệt đối không dùng lại: Mỡ lợn đun đi đun lại nhiều lần sẽ biến chất, sinh hợp chất Peroxide và gốc tự do phá hoại tế bào gan, thúc đẩy xơ vữa mạch máu nhanh hơn.
• Nhóm cần kiêng tuyệt đối: Người bị mỡ máu cao, xơ vữa động mạch, tăng huyết áp, gan nhiễm mỡ, béo phì hoặc có tiền sử bệnh tim mạch nên loại bỏ hoàn toàn mỡ lợn khỏi thực đơn hàng ngày.
Còn ông Lâm, sau khi nhận thức được nguy cơ đe dọa tính mạng, ông bắt đầu điều chỉnh lối sống dưới sự giám sát y tế. Ông cắt giảm 90% lượng mỡ lợn, chuyển sang dùng dầu thực vật giàu Omega 3-6-9 để tăng cholesterol tốt, đồng thời bổ sung nhiều rau xanh, ngũ cốc chứa chất xơ hòa tan để hỗ trợ đào thải mỡ thừa. Kết hợp đi bộ 30 phút mỗi ngày để tăng cường chuyển hóa. Chỉ sau 6 tháng tái khám, các chỉ số mỡ máu của ông đã hạ về gần ngưỡng an toàn, cơn tức ngực biến mất hoàn toàn
Nguồn: soha.vn
Ở một thị trấn nhỏ tỉnh Sơn Đông (Trung Quốc), ông Lâm 75 tuổi nổi danh khắp vùng là người "trung thành" với lối sống truyền thống. Theo ông, mỡ lợn mới là "vua gia vị" – vừa thơm ngon lại tự nhiên 100%, không hóa chất gì cả.
Cứ mỗi tuần hoặc nửa tháng một lần, bếp nhà ông lại bay mùi thơm phức chiên thịt heo lấy mỠ, cất dần để ăn. Thói quen này khiến các con ông lo sốt vó Anh Lâm Hào (bác sĩ nha khoa) cùng em gái đã mua biếng đủ loại dầu ăn xịn sò từ dầu ô liu, dầu hướng dương đến dầu hạt cải. Nhưng ông Lâm cứ nhất quyết xếp xó hết, kiên quyết không dùng!
"Dầu ăn công nghiệp toàn hóa chất bảo quản, sao bằng mỡ lợn tự nhiên do tao tự tay thắng được" hay "Nhìn ông Từ làng bên, trước ốm yếu lắm mà từ khi chuyển sang ăn mỡ lợn mấy năm nay khỏe re, đi lung tung khắp làng. Mấy thứ dầu trong veo kia làm sao có chất!" – đó là những gì ông hay nói mỗi khi con cái khuyên.
Cứ thế, ông Lâm vẫn thoải mái dùng mỡ lợn mỗi ngày và còn tự hào vì mình hồi trẻ làm việc nặng, giờ già mà body vẫn săn chắc, ít ốm đau hơn bạn bè cùng tuổi. Thế nhưng gần đây, cơ thể ông bắt đầu "kêu cứu" dồn dập.
Ban đầu chỉ là nặng ngực âm ỉ sau bữa ăn, dần dần chuyển thành đau nhói vùng lồng ngực, kèm khó thở và đổ mồ hôi túa ra mỗi khi vận động nhẹ. Cơ thể lúc nào cũng mệt lử, choáng váng. Lo ngại sợ biến chứng tim mạch, anh Lâm Hào cùng em gái liên tục về quê thuyết phục bố đi bệnh viện kiểm tra tổng quát.
Khi kết quả xét nghiệm sinh hóa máu về, ngay cả bác sĩ cũng phải thốt lên kinh ngạc: "Ông ăn gì mỗi ngày vậy ạ?"
Tờ kết quả hiện lên toàn số đỏ, cả gia đình "ngã ngửa" luôn:
• Cholesterol toàn phần và LDL-C (Cholesterol xấu): Vượt ngưỡng an toàn gấp nhiều lần. Lượng mỡ bão hòa quá nhiều đã kích gan sản xuất liên tục LDL-C, lắng đọng trực tiếp vào thành mạch máu.
• Triglyceride (mỡ máu): Tăng cao kỷ lục, làm huyết thanh của ông khi ly tâm bị đục như sữa thay vì trong suốt.
• Siêu âm Doppler động mạch cảnh & Tim: Phát hiện cả đống mảng xơ vữa làm hẹp lòng mạch, khiến lưu lượng máu nuôi tim não giảm nghiêm trọng. Đây chính là thủ phạm gây đau thắt ngực dữ dội.
• Men gan (ALT/AST): Tăng cao do gan nhiễm mỡ tiến triển, tế bào gan phải làm việc quá tải để xử lý lượng mỡ khủng nạp vào mỗi ngày.
Nhìn bản siêu âm mạch máu dày đặc mảng xơ vữa, ông Lâm mới bàng hoàng tỉnh ngộ Cái suy nghĩ "thực phẩm tự nhiên thì ăn bao nhiêu cũng được" đã vô tình biến mạch máu của ông thành "đường ống đóng cặn", đẩy bản thân sát mép vực đột quỵ và nhồi máu cơ tim rồi!
Mỡ lợn là "thuốc bổ" hay "thuốc độc"?
Sau khi tham khảo chuyên gia dinh dưỡng và bác sĩ tim mạch, ông Lâm mới hiểu rõ bản chất của mỡ lợn qua góc nhìn y học hiện đại.
Mỡ lợn đương nhiên không phải "độc" từ đầu. Về mặt dinh dưỡng, nó chứa khoảng 40% axit béo bão hòa, 50% axit béo không bão hòa đơn (chủ yếu là axit oleic tốt cho da và hormone) cùng nhiều Vitamin D, B.
Nếu dùng ít thôi, mỡ lợn cung cấp năng lượng rất tốt cho người lao động nặng hoặc trẻ đang phát triển. Tuy nhiên, ranh giới giữa bổ và hại nằm ở liều lượng và tần suất. Nếu dùng quá nhiều như ông Lâm thì sẽ đối mặt với:
• Nguy cơ từ axit béo bão hòa: Ăn mỡ lợn mỗi ngày khiến cơ thể nạp quá thừa chất béo bão hòa. Chất này làm giảm hoạt động của các thụ thể LDL trên tế bào gan, khiến Cholesterol xấu không được đào thải mà tồn đọng trong máu.
• "Bẫy" xơ vữa động mạch: LDL-C dư thừa sẽ lọt vào lớp nội mạc mạch máu, bị oxy hóa và thu hút bạch cầu đến "xử lý", tạo thành tế bào bọt. Theo thời gian, các tế bào bọt này tích tụ thành mảng xơ vữa cứng, làm hẹp lòng mạch, tăng huyết áp và dễ vỡ tạo cục máu đông gây tắc mạch cấp.
• Có thể sinh chất độc hại: Mỡ lợn tuy có điểm bốc khói cao, nhưng nếu chiên đi chiên lại ở nhiệt độ cao sẽ bị biến chất, tạo gốc tự do và hợp chất Peroxide gây tổn thương tế bào gan và niêm mạc ruột.
Vậy dùng mỡ lợn thế nào cho chuẩn?
Để mỡ lợn có lợi mà không hại tim mạch, các chuyên gia dinh dưỡng khuyên:
• Định lượng an toàn mỗi ngày: Người trưởng thành khỏe chỉ nên dùng tối đa 10-15g mỡ lợn/ngày (khoảng 1 thìa canh). Người trên 60 tuổi hoặc ít vận động chỉ nên dùng tối đa 5-8g/ngày (1 thìa cà phê) và chỉ ăn 2-3 bữa/tuần.
• Phối hợp tỷ lệ chuẩn: Áp dụng tỷ lệ 30% mỡ động vật : 70% dầu thực vật với người trung niên và người già; tỷ lệ 50:50 với trẻ em và người trẻ.
• Sử dụng đúng cách: Mỡ lợn có điểm bốc khói cao (khoảng 190°C), thích hợp chiên/rán nhanh ở nhiệt độ cao. Tránh dùng mỡ lợn cho món xào nhẹ hay trộn trực tiếp (nên ưu tiên dầu ô liu, dầu đậu nành).
• Tuyệt đối không dùng lại: Mỡ lợn đun đi đun lại nhiều lần sẽ biến chất, sinh hợp chất Peroxide và gốc tự do phá hoại tế bào gan, thúc đẩy xơ vữa mạch máu nhanh hơn.
• Nhóm cần kiêng tuyệt đối: Người bị mỡ máu cao, xơ vữa động mạch, tăng huyết áp, gan nhiễm mỡ, béo phì hoặc có tiền sử bệnh tim mạch nên loại bỏ hoàn toàn mỡ lợn khỏi thực đơn hàng ngày.
Còn ông Lâm, sau khi nhận thức được nguy cơ đe dọa tính mạng, ông bắt đầu điều chỉnh lối sống dưới sự giám sát y tế. Ông cắt giảm 90% lượng mỡ lợn, chuyển sang dùng dầu thực vật giàu Omega 3-6-9 để tăng cholesterol tốt, đồng thời bổ sung nhiều rau xanh, ngũ cốc chứa chất xơ hòa tan để hỗ trợ đào thải mỡ thừa. Kết hợp đi bộ 30 phút mỗi ngày để tăng cường chuyển hóa. Chỉ sau 6 tháng tái khám, các chỉ số mỡ máu của ông đã hạ về gần ngưỡng an toàn, cơn tức ngực biến mất hoàn toàn
Nguồn: soha.vn