HeoStar1065
New member
Ở xứ sở hoa anh đào, làm mô hình đồ ăn giả không chỉ đơn thuần là nghề thủ công mà còn là cả một môn nghệ thuật đòi hỏi sự tỉ mỉ, cầu kỳ và có bề dày truyền thống lâu đời. Đặc biệt hơn, đây còn là ngành công nghiệp "đếm tiền mỏi tay" với lợi nhuận siêu khủng cho các doanh nghiệp nữa đó!
Môn nghệ thuật độc đáo này có tên gọi là Sampuru và đã trở thành một phần văn hóa ẩm thực truyền thống không thể thiếu ở Nhật Bản. Hầu hết các nhà hàng, quầy đồ ăn, siêu thị đều trưng bày những sản phẩm giả cực xịn để minh họa món ăn trong menu cho khách xem trước.
Ngoài việc khiến món ăn trông "ngon phát thèm", kích thích vị giác và bắt mắt vô cùng, việc trưng bày đồ ăn giả còn giúp khách hàng có cái nhìn tổng quan về món mình sắp order. Chiến lược kinh doanh quá đỉnh luôn: "what you see is what you get" - những gì bạn thấy chính là những gì bạn sẽ nhận được sau khi gọi món!
Ý tưởng xuất hiện bất ngờ từ giọt sáp nến
Ít ai ngờ rằng ý tưởng làm đồ ăn giả lần đầu tiên xuất hiện tại Nhật Bản vào năm 1926, do anh Iwasaki Takizo – một công dân sống ở Osaka nghĩ ra. Ý tưởng này nảy sinh trong hoàn cảnh gia đình anh đang gặp khó khăn, khi vợ anh bị bệnh nặng.
Vào một đêm nọ, Takizo ngồi cạnh vợ chăm sóc dưới ánh nến le lói trong căn phòng. Tâm trạng anh rối bời vì không biết kiếm tiền đâu ra để chi tiêu. Bỗng nhiên Takizo thấy sáp nến đang chảy, anh dùng ngón tay hứng lấy và phát hiện dấu vân tay in rõ lên miếng sáp khi nó khô lại. Thấy kỳ quá, anh tiếp tục đổ sáp nóng chảy xuống chiếu và nhận ra miếng sáp khi khô cũng in rõ ràng từng đường lằn chiếu.
Và thế là anh nảy ra ý tưởng làm món ăn từ sáp nến. Sau một thời gian mày mò, học hỏi từ những thợ làm đồ vật bằng sáp, Takizo tự tay làm những mô hình món ăn đầu tiên. Sản phẩm đầu tiên anh tặng vợ là mô hình món trứng cuộn omelet phủ sốt cà chua, và vợ anh hoàn toàn choáng váng vì không thể phân biệt được đâu là thật đâu là giả!
Sau đó, Takizo nhìn thấy tiềm năng kinh doanh trong những sản phẩm của mình và quyết định trở thành người tiên phong tạo ra loại hình nghệ thuật mới này, trở thành chuẩn mực cho ngành công nghiệp thực phẩm. Đây được coi là bước ngoặt lớn trong cuộc đời Iwasaki Takizo cũng như trong nền ẩm thực Nhật Bản.
Iwasaki quả thực là người có tầm nhìn xa vì đây chính là thời điểm "vàng" cho cuộc cách mạng làm mô hình đồ ăn giả. Sự kết hợp của đô thị hóa, nền văn hóa ẩm thực phát triển mạnh mẽ cùng xu hướng thưởng thức món ăn lạ của các nước đã tạo ra mảnh đất màu mỡ nuôi dưỡng nghệ thuật Sampuru vào những năm 1920.
Một tác phẩm nghệ thuật đòi hỏi nhiều công đoạn siêu tỉ mỉ
"Nó đã là truyền thống của Nhật Bản rồi. Người Nhật cẩn thận lắm, họ muốn biết trước món họ ăn sẽ trông như thế nào", anh Fujita, 38 tuổi, nghệ nhân chế tác đồ ăn giả, chia sẻ. Nhà báo Yasunobu Nose, người đã từng viết sách về sản phẩm bản sao, cho rằng bộ môn nghệ thuật này bắt nguồn từ quan điểm của người Nhật: ngoài đòi hỏi món ăn phải ngon miệng, nó còn phải "làm đẹp" cho mắt người ăn nữa mới chuẩn.
Mỗi chiếc sampuru là một tác phẩm nghệ thuật và gần như được làm thủ công bằng chính đôi tay của những nghệ nhân "tay vàng". Mọi sản phẩm đồ ăn giả không được sản xuất hàng loạt, mà mỗi nhà hàng, quán ăn sẽ có những yêu cầu riêng biệt, không nhà hàng nào giống nhà hàng nào. Tuy nhiều công ty khác cũng áp dụng mô hình sản xuất hàng loạt giá rẻ hơn, người ta vẫn chuộng những tác phẩm handmade, vốn rất đắt đỏ. Mỗi một vật mẫu sampuru thường có giá gấp 10 đến 20 lần so với giá của món ăn thật đó luôn!
Theo anh Fujita, mọi thực phẩm đều có thể làm mẫu vật giả. Đầu tiên, nhựa trộn màu sẽ được đun nóng từ 10-30 phút, sau đó đổ vào khuôn (được tạo ra bằng cách nhấn thực phẩm cần làm vào silicon nóng chảy) và để nguội cho đến khi cứng lại. Tiếp theo, nghệ nhân sẽ đánh bóng khối sản phẩm rồi thực hiện công đoạn sơn vẽ, và cuối cùng phủ một lớp sơn bóng để bảo quản màu bề mặt.
Anh Fujita cho biết công đoạn khó nhất là làm sao cho màu trên sản phẩm giả giống thật nhất có thể. Chưa hết, mọi chi tiết nhỏ nhặt cũng phải bắt chước sao cho chuẩn xịn, nên họ đều tốn công sức tạo ra từng bộ phận nhỏ của sản phẩm với số lượng nhân đôi, nhân ba. Chẳng hạn như, nếu muốn làm mô hình đĩa cơm, họ phải làm riêng lẻ từng hạt cơm một bằng cách dùng keo đính lên nhiều hạt cườm màu trắng đó!
Với những món dùng đũa như mì ramen, mọi thành phần của món ăn sẽ được chế tác riêng lẻ rồi sau đó lắp ráp vào trong chiếc bát một cách siêu cẩn thận. Những nghệ nhân còn tạo hình sản phẩm kết hợp với đũa, muỗng và decor thêm những vật dụng khác trong nhà hàng. Sợi mì được làm từ những chuỗi nhựa dẻo kéo dài và uốn cong y chang thật. Lát thịt lợn, tỏi xắt nhỏ và nửa quả trứng luộc sẽ được đúc khuôn tỉ mỉ trước khi cho vào nước lèo bằng nhựa cứng.
Nghệ thuật Sampuru trong cuộc sống hằng ngày
Ngày nay, ứng dụng của đồ ăn giả ở Nhật rất rộng rãi. Ví dụ như dùng cho những buổi chụp ảnh quảng cáo, đặc biệt là các sản phẩm dễ tan chảy như kem hoặc dùng cho việc giáo dục. Ngoài ra nó giúp việc chọn món trong nhà hàng trở nên nhanh hơn vì khách hàng biết rõ họ muốn order gì ngay.
Không những thế, đây là thứ giúp Nhật Bản trở nên đặc biệt và vô tình được khách du lịch nước ngoài yêu mến. Vì tiếng Anh không phổ biến ở đây, họ chỉ cần chỉ tay vào món muốn ăn là nhân viên có thể hiểu ý dễ dàng ngay lập tức. Quá tiện phải không nào!
Giống như những tác phẩm nghệ thuật thực thụ, các đồ ăn giả có giá không hề rẻ tí nào, một miếng bít tết khoảng 500.000 VND, miếng sushi giá 600.000 VND, ly bia giá 1.300.000 VND và một bữa ăn đầy đủ có giá đắt hơn thế nữa. Các nhà kinh tế học cho biết đây là nền công nghiệp có giá trị khoảng 60 đến 90 triệu USD hàng năm luôn á!
Tuy lớn như vậy, nhưng ngành công nghiệp này đang sụt giảm dần, lý do chính vì các thực phẩm giả hầu như không có hạn sử dụng và không ai cần thay thế nó. May mắn là nó vẫn là thứ thu hút các khách du lịch từ khắp nơi trên thế giới.
Nhiều shop bán đồ lưu niệm cho du khách được mở ra tại Nhật, chủ yếu là móc khóa hình đồ ăn mini cute. Du khách còn có thể tự tay làm một chiếc sampuru trị giá khoảng 230.000 VND từ sáp nóng chảy, vì phương pháp cổ điển an toàn hơn cho du khách so với việc dùng nhựa nóng chảy. Các bạn du khách được hướng dẫn đổ sáp nóng chảy vào nước lạnh cho sáp cứng lại, sau đó bỏ vào khuôn để tạo hình. Trải nghiệm cực chill!
Nhật Bản có lẽ là nơi duy nhất mà chủ nhà hàng dành số tiền đầu tư khổng lồ để thiết kế thực đơn trực quan cho khách hàng, chính là những mô hình đồ ăn bằng nhựa này. Có vẻ như ở đất nước này, mọi thứ đơn giản nhỏ nhặt cũng đều có thể được nâng lên một level khác và trở thành một loại hình nghệ thuật thực sự. Tất nhiên rồi, những sản phẩm nghệ thuật đồ ăn giả này còn đắt hơn cả đồ thật nữa cơ!
Nguồn: kenh14.vn