HanBibi3192
New member
Nghề tay trái từng là chuyện "hiếm có khó tìm" ở xứ sở hoa anh đào, nhưng giờ đây lại thành "phao cứu sinh" giúp mọi người thoát khỏi văn hóa làm việc toxic đến mức kinh hoàng của người Nhật
Câu chuyện từ anh tài xế taxi: Làm 18 tiếng/ngày vẫn chưa đủ sống
Kazuhiro Hasegawa đã lái taxi ở Tokyo suốt 3 năm. Đó là công việc anh yêu thích dù mỗi ca kéo dài tận 18 tiếng đồng hồ (!).
Nhưng gần đây, anh nói rằng thế vẫn chưa thể "chấm hết" ngày làm việc của mình.
"Lương 4,5 triệu đến 4,8 triệu yên/năm (tầm 1 tỉ VND) từ nghề chính còn xa mới đủ trả tiền để con trai đi học đại học", anh tâm sự.
"Tôi chẳng còn lựa chọn nào khác ngoài việc làm 2 công việc cùng lúc, vì thu nhập quá bấp bênh," Hasegawa năm nay 51 tuổi, kiếm thêm vài chục nghìn yên mỗi tháng từ việc quay và edit video cho doanh nghiệp. "Chẳng có tí thời gian nào để nghỉ ngơi. Tôi cố tránh thiếu ngủ vì nó có thể gây tai nạn khi lái xe đấy."
Con số kỷ lục gây sốc: 7,44 triệu người Nhật đang "cày" 2 nghề cùng lúc
Số người lao động đang làm thêm nghề tay trái như Hasegawa hiện đang đạt kỷ lục ở Nhật. Họ kiếm được thêm ít tiền khi lương không tăng, khuấy động hi vọng người tiêu dùng sẽ chi tiêu nhiều hơn nhưng cũng làm tăng nỗi lo về quá tải công việc trong một xã hội nổi tiếng với văn hóa làm thêm giờ kinh khủng.
Đối mặt với khủng hoảng thiếu lao động, nhiều công ty đã chào đón người làm part-time. Chính phủ cũng nới lỏng các quy tắc cấm hoặc không khuyến khích nhân viên làm nghề tay trái.
Karoshi - từ dùng để chỉ những người chết vì làm việc quá sức (nghe mà thấy rợn người luôn ).
Kết quả là con số kỷ lục: hơn 7,44 triệu người Nhật làm ít nhất 2 công việc trong năm 2018 - chiếm 11% lực lượng lao động, theo công ty Lancers - một nền tảng giúp freelancer tìm việc.
Con số này vẫn thấp hơn các nước khác như Mỹ - nơi đang nắm giữ "nền kinh tế tự do". Khoảng 20% lao động Mỹ có nghề tay trái trong năm 2017.
Sự thay đổi này phù hợp với mục tiêu của Thủ tướng Shinzo Abe về việc tạo nguồn lực lao động linh hoạt với thay đổi kinh tế và mang lại tự do cá nhân hơn, ông tin điều này sẽ thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Trên thực tế, những người làm 2 nghề đã đóng góp khoảng 7,8 nghìn tỷ yên (1,6 triệu tỷ VND) cho nền kinh tế.
Nhưng mọi thứ đều có hai mặt của nó
Người lao động Nhật phải làm việc nhiều hơn 11% so với số giờ năm 1997 để có mức lương tương đương. Trong khi đó, chi phí sống hàng năm ở Tokyo trong căn hộ trung bình là khoảng 365 nghìn yên (76 triệu VND), giảm 7% so với năm 1997.
Làm thêm vài nghề tay trái để kiếm sống đi ngược lại những nỗ lực "cải cách phong cách làm việc" của chính phủ, bao gồm việc đặt hạn mức làm thêm giờ để giải quyết các trường hợp karoshi (chết vì làm việc quá sức).
"Nó có thể tạo ra nguy cơ một người làm việc hơn 100 giờ làm thêm mỗi tháng nếu họ cam kết làm 50 tiếng/tuần ở 2 công ty khác nhau", ông Kotaro Kurashige - luật sư chuyên giải quyết tranh chấp lao động cho biết.
Hết thời "việc làm trọn đời" rồi các bạn ơi
Xu hướng nổi bật gần đây là sự suy giảm của hệ thống việc làm trọn đời - nơi người lao động sau Thế chiến II được đảm bảo việc làm để đổi lấy sự trung thành với doanh nghiệp.
Những vị trí như vậy giờ ngày càng khan hiếm. Số lượng lớn người có nghề tay trái thường gần tuổi nghỉ hưu - trong đó một nửa số người có ít nhất 2 nghề đều trên 50 tuổi.
"Giờ người ta không còn việc làm trọn đời nữa," theo Masaki Shimizu - anh chàng 32 tuổi làm nhân viên tại startup Internet, vừa làm chủ quán cà phê hedgehog (có nhím cảnh cute xỉu), còn có thêm cả 2 nghề khác nữa.
"Tôi cần những nghề tay trái để rèn luyện thêm nhiều kỹ năng mới, tăng sức mạnh cho bản thân," Shimizu chia sẻ.
Natsuko Anastasia Aryama, 25 tuổi, nói rằng cô kiếm được khoảng 200.000 yên/tháng (tầm 42 triệu VND) từ công việc full-time làm trợ lý ở trường đại học và kiếm thêm 20.000 yên (4,2 triệu VND) từ nghề tay trái dịch thuật và viết freelance. Cô không được trả tiền làm ngoài giờ và cũng không được tăng lương.
"Tôi làm nghề tay trái từ năm ngoái để kiếm tiền tiêu vặt, và làm thêm giúp tôi cảm thấy an toàn hơn," cô nói.
Các công ty Nhật bắt đầu "mở lòng"
Các công ty Nhật có truyền thống yêu cầu nhân viên phải cống hiến toàn bộ cho công ty.
Nhưng giờ họ ngày càng "mềm mỏng" hơn trong quan điểm này, bao gồm cả các ông lớn như công ty dược Rhoto, Tập đoàn Softbank, hãng sản xuất máy photocopy và máy ảnh Konica Minolta, và ngân hàng Shinsei.
Hãng sản xuất bỉm Unicharm vào tháng 4 đã bắt đầu cho 1.500 nhân viên làm thêm công việc thứ hai. Quyết định này nhằm thu hút lao động trong bối cảnh thiếu người và khuyến khích nhân viên hiện tại có thêm kiến thức và kỹ năng mới.
Yukinari Wanatabe, quản lý nhân sự cấp cao của Unicharm cho biết: "Chúng tôi thấy lợi ích từ việc làm nghề tay trái lớn hơn nhiều các rủi ro như làm việc quá sức, rò rỉ thông tin nội bộ... Một nhân viên của tôi, anh chàng khoảng 50 tuổi đã chọn nghề thứ hai là huấn luyện viên bóng rổ cho học sinh cấp 2 và cấp 3."
"Chúng tôi cần trở thành công ty thu hút được người lao động phù hợp," Wanatabe nói. "Chúng tôi cũng cảm thấy nhân viên cần có thêm kỹ năng có thể dùng ở bất cứ đâu, vì bạn sẽ không biết điều gì xảy ra trong thế giới đầy bất trắc này."
Luật chơi mới từ chính phủ
Khi Thủ tướng Shinzo Abe kêu gọi tính năng động hơn trong công việc, chính phủ đã mở đường cho nhiều công ty cho phép có thêm nghề tay trái.
Vào tháng 1, Bộ Lao động đã gỡ bỏ điều luật cấm làm thêm việc thứ hai mà không có sự đồng ý của sếp. Giờ người lao động chỉ cần thông báo với người cũ trước khi làm thêm việc khác.
Nhưng các trường hợp karoshi đã khiến chính phủ ông Abe đề xuất cải cách lao động như giới hạn giờ làm thêm chỉ còn 100 giờ/tháng.
Rất nhiều người lao động dựa vào lương tính theo giờ làm thêm, tuy nhiên việc đưa ra giới hạn sẽ khiến họ giảm thu nhập, theo Hisashi Yamada, giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Nhật Bản.
Vì vậy miễn là người ta vẫn tìm cách "lách luật" bằng cách làm thêm nghề tay trái, xu hướng làm cho nhiều công ty sẽ vẫn tiếp tục, Yamada nói. Nhưng nếu nó dàn mỏng lực lượng lao động ra thì sẽ phá hủy nền văn hóa làm việc của Nhật.
"Nhiều công ty Nhật vẫn muốn nhân viên tập trung vào công việc chính, vì vậy Nhật Bản sẽ không biến thành đất nước như Mỹ ngay lập tức - nơi các công việc tự do được phổ biến rộng rãi," ông nói.
Nguồn: Japantimes
Nguồn: kenh14.vn