AI có xịn đến đâu cũng không thể làm được nghề này đâu các bạn ơi!
Trải qua bao nhiêu thế hệ rồi, các nghệ nhân điêu khắc đỉnh cao đã tạo ra những thiết kế và dòng chữ siêu chill trên giấy viết thư của Crane Stationery — thương hiệu lâu đời từ thời Paul Revere, một trong những khách hàng đầu tiên của công ty này theo như truyền thuyết kể lại đó.
Tại Crane, khắc chữ trên giấy không đơn giản là vẽ vẽ hay in in thôi đâu nha. Có những thứ mà máy móc không bao giờ thay thế được: cảm giác của giấy khi được ép đúng lực, độ sâu của nét khắc, và sự tinh tế mà chỉ đôi bàn tay con người mới tạo ra được. Với Crane, mỗi tấm thiệp cưới hay giấy viết thư không chỉ là sản phẩm — đó là món đồ lưu giữ khoảnh khắc chỉ có một lần trong đời thôi nè!
Thế nhưng giờ đây, đội ngũ thợ thủ công đỉnh cao này chỉ còn lại chưa đầy 10 người, và ít nhất một người trong số đó sẽ nghỉ hưu trong năm nay rồi. Nguyên nhân không chỉ đến từ AI hay tự động hóa đâu, mà là một thực tế đáng lo hơn nhiều: giờ cực khó để thu hút giới trẻ theo học nghề thủ công đòi hỏi độ chính xác gần như tuyệt đối này.
"Nếu bạn thực sự đam mê in ấn, hãy chuẩn bị tinh thần — bạn sẽ luôn có việc làm tại Crane", ông Robert Buhler, Giám đốc điều hành công ty hơn 200 năm tuổi, chia sẻ.
Bằng chứng rõ nhất cho tình trạng thiếu người là mùa lễ hội vừa rồi, khi Crane buộc phải ngừng nhận đơn hàng sớm hai tuần vì không đủ thợ khắc luôn á. Theo Hiệp hội Đồ họa Khắc Quốc tế, hiện toàn nước Mỹ chỉ còn hơn 300 thợ khắc lành nghề, và Buhler cho biết một số người giỏi nhất đang làm việc tại Crane đây.
Nghề khắc dần mai một chủ yếu là do thời gian đào tạo kéo dài và cường độ công việc khắc nghiệt vô cùng. Những người thợ như Spencer Goodrow, 33 tuổi, dành cả ngày khắc các đường nét cực nhỏ lên những tấm đồng — sai số cho phép thậm chí còn nhỏ hơn sợi tóc mảnh luôn nha! Họ đứng trước những cỗ máy in cổ suốt 8 tiếng mỗi ngày để tạo ra thiệp mời, thiệp chúc mừng và văn phòng phẩm đặt riêng.
Chỉ khoảng một nửa số học viên có thể hoàn thành chương trình đào tạo thôi. Một số bỏ cuộc giữa chừng, số khác không đáp ứng được tiêu chuẩn kỹ thuật khắt khe. Trong năm đầu tiên, học viên thường chỉ được làm việc với một màu duy nhất trước khi được giao các thiết kế phức tạp hơn.
"Các bạn sẽ phát điên vì nó," Goodrow thường nói với người học việc khi nhắc đến việc vận hành máy in — những cỗ máy mà theo ông, "còn lớn tuổi hơn cả ông nội mình".
Thu nhập cũng là một rào cản luôn nè. Dù kỹ năng thủ công không thể thay thế bằng máy móc và ngày càng được săn đón, mức lương lại không theo kịp độ tinh xảo của công việc. Người học việc khởi điểm với mức 18,50 USD/giờ. Sau khi hoàn thành chương trình và cộng thêm tiền thưởng hàng quý, một thợ khắc mới có thể đạt thu nhập khoảng 60.000 USD/năm.
Ông Buhler cho biết kể từ khi mua lại Crane gần hai năm trước, ông đã tăng lương trung bình 14% cho toàn bộ nhân viên, riêng các thợ khắc cao cấp được tăng tới 22%. Công ty cũng cải thiện gói bảo hiểm y tế và hỗ trợ chi phí đi lại. Tuy vậy, kế hoạch tăng lương tiếp theo phải tạm hoãn vì Crane vừa chi một khoản lớn để chuyển sang trụ sở mới.
Trước đó, vào đầu đại dịch, sau thay đổi quyền sở hữu năm 2018, Crane đã cắt giảm khoảng 200 việc làm khi chuyển từ North Adams (Massachusetts) đến khu vực Albany (New York). Tương lai công ty tiếp tục trở nên bất định vào đầu năm 2024 khi công ty mẹ Mohawk Fine Papers bị một tập đoàn Ý thâu tóm.
Năm 2024, Crane còn khoảng 72 nhân viên khi Buhler — một thợ khắc tự học, từng điều hành doanh nghiệp văn phòng phẩm riêng tại Bắc Carolina — quyết định mua cổ phần.
Với những người gắn bó lâu năm như John Collins, 66 tuổi, trưởng bộ phận khắc chữ, Crane từng là trụ cột kinh tế của cả cộng đồng North Adams. Giờ đây, ông vẫn di chuyển hơn một tiếng mỗi chiều đến Albany vì không muốn bắt đầu lại sự nghiệp mới ở tuổi 60.
Khi Collins gia nhập công ty năm 1995, ông được đào tạo trực tiếp ba tháng liền, tám tiếng mỗi ngày, trước khi được phép sử dụng máy in riêng. Khi đó, Crane có khoảng hai chục thợ khắc, và việc tuyển dụng chưa bao giờ là vấn đề. "Thế hệ lao động ngày nay không còn giống thế hệ tôi lớn lên nữa," Collins nói — người dự định nghỉ hưu trong năm nay.
Tất cả thợ khắc tại Crane đều bắt đầu từ con số 0 luôn nha. Mỗi chi tiết in trên giấy — từ tên riêng, hoa văn cho đến cây thông Noel cầu kỳ — đều được khắc trên một tấm đồng riêng biệt. Quy trình kết hợp giữa khắc laser và hoàn thiện thủ công bằng tay.
Phần tốn thời gian nhất là tạo tấm bìa ép dày để ép giấy vào khuôn đồng, hoạt động như một bản âm. Sau đó, thợ khắc phải căn chỉnh cực kỳ chính xác giữa giấy và mực. Độ ẩm, nhiệt độ và sự "khó tính" của các cỗ máy in cổ đều có thể làm hỏng thành phẩm.
"Để trở thành thợ khắc tại Crane, bạn phải sống trong trạng thái hoàn hảo mỗi ngày," Buhler nói.
Mỗi màu mực đòi hỏi một tấm đồng riêng, khiến độ phức tạp tăng theo cấp số nhân luôn. Một tấm thiệp Giáng sinh hình cây thông, chẳng hạn, có thể chứa một hình vũ công ba lê tí hon với ba màu khác nhau — kể cả đôi môi đỏ nữa á. Chỉ cần lệch một chút, toàn bộ quy trình phải làm lại từ đầu.
"Nhiều lỗi nhỏ đến mức mắt thường không nhận ra," Buhler nói. "Nhưng khách hàng của chúng tôi thì nhận ra." Trong số đó có cả Jimmy Fallon, người từng sử dụng văn phòng phẩm Crane trong chương trình The Tonight Show đó nha. Bộ phận kiểm soát chất lượng gồm 6 người của Crane cũng soi xét từng chi tiết nhỏ nhất — từ vết xước trên giấy đến độ lệch màu không đáng kể.
Vẫn có một số bạn trẻ tìm thấy passion với nghề này thôi. Lucien Myette, 31 tuổi, gia nhập Crane bốn năm trước sau khi nghỉ việc tại một cửa hàng tiện lợi. Ban đầu làm ở bộ phận đóng gói, anh thường đến sớm chỉ để đứng nhìn các thợ khắc làm việc.
"Tôi biết mình muốn làm công việc này. Tôi cần nó," Myette nhớ lại khoảnh khắc có một vị trí trống trong xưởng.
Giờ đây, Crane tin tưởng giao cho anh những thiết kế phức tạp nhất luôn. Với Myette, nghề khắc hấp dẫn ở chỗ sự giao thoa giữa nghệ thuật và kỹ thuật — và bởi cảm giác đang tạo ra những vật phẩm xứng đáng được gìn giữ trọn đời.
Nguồn: genk.vn
Trải qua bao nhiêu thế hệ rồi, các nghệ nhân điêu khắc đỉnh cao đã tạo ra những thiết kế và dòng chữ siêu chill trên giấy viết thư của Crane Stationery — thương hiệu lâu đời từ thời Paul Revere, một trong những khách hàng đầu tiên của công ty này theo như truyền thuyết kể lại đó.
Tại Crane, khắc chữ trên giấy không đơn giản là vẽ vẽ hay in in thôi đâu nha. Có những thứ mà máy móc không bao giờ thay thế được: cảm giác của giấy khi được ép đúng lực, độ sâu của nét khắc, và sự tinh tế mà chỉ đôi bàn tay con người mới tạo ra được. Với Crane, mỗi tấm thiệp cưới hay giấy viết thư không chỉ là sản phẩm — đó là món đồ lưu giữ khoảnh khắc chỉ có một lần trong đời thôi nè!
Thế nhưng giờ đây, đội ngũ thợ thủ công đỉnh cao này chỉ còn lại chưa đầy 10 người, và ít nhất một người trong số đó sẽ nghỉ hưu trong năm nay rồi. Nguyên nhân không chỉ đến từ AI hay tự động hóa đâu, mà là một thực tế đáng lo hơn nhiều: giờ cực khó để thu hút giới trẻ theo học nghề thủ công đòi hỏi độ chính xác gần như tuyệt đối này.
"Nếu bạn thực sự đam mê in ấn, hãy chuẩn bị tinh thần — bạn sẽ luôn có việc làm tại Crane", ông Robert Buhler, Giám đốc điều hành công ty hơn 200 năm tuổi, chia sẻ.
Bằng chứng rõ nhất cho tình trạng thiếu người là mùa lễ hội vừa rồi, khi Crane buộc phải ngừng nhận đơn hàng sớm hai tuần vì không đủ thợ khắc luôn á. Theo Hiệp hội Đồ họa Khắc Quốc tế, hiện toàn nước Mỹ chỉ còn hơn 300 thợ khắc lành nghề, và Buhler cho biết một số người giỏi nhất đang làm việc tại Crane đây.
Nghề khắc dần mai một chủ yếu là do thời gian đào tạo kéo dài và cường độ công việc khắc nghiệt vô cùng. Những người thợ như Spencer Goodrow, 33 tuổi, dành cả ngày khắc các đường nét cực nhỏ lên những tấm đồng — sai số cho phép thậm chí còn nhỏ hơn sợi tóc mảnh luôn nha! Họ đứng trước những cỗ máy in cổ suốt 8 tiếng mỗi ngày để tạo ra thiệp mời, thiệp chúc mừng và văn phòng phẩm đặt riêng.
Chỉ khoảng một nửa số học viên có thể hoàn thành chương trình đào tạo thôi. Một số bỏ cuộc giữa chừng, số khác không đáp ứng được tiêu chuẩn kỹ thuật khắt khe. Trong năm đầu tiên, học viên thường chỉ được làm việc với một màu duy nhất trước khi được giao các thiết kế phức tạp hơn.
"Các bạn sẽ phát điên vì nó," Goodrow thường nói với người học việc khi nhắc đến việc vận hành máy in — những cỗ máy mà theo ông, "còn lớn tuổi hơn cả ông nội mình".
Thu nhập cũng là một rào cản luôn nè. Dù kỹ năng thủ công không thể thay thế bằng máy móc và ngày càng được săn đón, mức lương lại không theo kịp độ tinh xảo của công việc. Người học việc khởi điểm với mức 18,50 USD/giờ. Sau khi hoàn thành chương trình và cộng thêm tiền thưởng hàng quý, một thợ khắc mới có thể đạt thu nhập khoảng 60.000 USD/năm.
Ông Buhler cho biết kể từ khi mua lại Crane gần hai năm trước, ông đã tăng lương trung bình 14% cho toàn bộ nhân viên, riêng các thợ khắc cao cấp được tăng tới 22%. Công ty cũng cải thiện gói bảo hiểm y tế và hỗ trợ chi phí đi lại. Tuy vậy, kế hoạch tăng lương tiếp theo phải tạm hoãn vì Crane vừa chi một khoản lớn để chuyển sang trụ sở mới.
Trước đó, vào đầu đại dịch, sau thay đổi quyền sở hữu năm 2018, Crane đã cắt giảm khoảng 200 việc làm khi chuyển từ North Adams (Massachusetts) đến khu vực Albany (New York). Tương lai công ty tiếp tục trở nên bất định vào đầu năm 2024 khi công ty mẹ Mohawk Fine Papers bị một tập đoàn Ý thâu tóm.
Năm 2024, Crane còn khoảng 72 nhân viên khi Buhler — một thợ khắc tự học, từng điều hành doanh nghiệp văn phòng phẩm riêng tại Bắc Carolina — quyết định mua cổ phần.
Với những người gắn bó lâu năm như John Collins, 66 tuổi, trưởng bộ phận khắc chữ, Crane từng là trụ cột kinh tế của cả cộng đồng North Adams. Giờ đây, ông vẫn di chuyển hơn một tiếng mỗi chiều đến Albany vì không muốn bắt đầu lại sự nghiệp mới ở tuổi 60.
Khi Collins gia nhập công ty năm 1995, ông được đào tạo trực tiếp ba tháng liền, tám tiếng mỗi ngày, trước khi được phép sử dụng máy in riêng. Khi đó, Crane có khoảng hai chục thợ khắc, và việc tuyển dụng chưa bao giờ là vấn đề. "Thế hệ lao động ngày nay không còn giống thế hệ tôi lớn lên nữa," Collins nói — người dự định nghỉ hưu trong năm nay.
Tất cả thợ khắc tại Crane đều bắt đầu từ con số 0 luôn nha. Mỗi chi tiết in trên giấy — từ tên riêng, hoa văn cho đến cây thông Noel cầu kỳ — đều được khắc trên một tấm đồng riêng biệt. Quy trình kết hợp giữa khắc laser và hoàn thiện thủ công bằng tay.
Phần tốn thời gian nhất là tạo tấm bìa ép dày để ép giấy vào khuôn đồng, hoạt động như một bản âm. Sau đó, thợ khắc phải căn chỉnh cực kỳ chính xác giữa giấy và mực. Độ ẩm, nhiệt độ và sự "khó tính" của các cỗ máy in cổ đều có thể làm hỏng thành phẩm.
"Để trở thành thợ khắc tại Crane, bạn phải sống trong trạng thái hoàn hảo mỗi ngày," Buhler nói.
Mỗi màu mực đòi hỏi một tấm đồng riêng, khiến độ phức tạp tăng theo cấp số nhân luôn. Một tấm thiệp Giáng sinh hình cây thông, chẳng hạn, có thể chứa một hình vũ công ba lê tí hon với ba màu khác nhau — kể cả đôi môi đỏ nữa á. Chỉ cần lệch một chút, toàn bộ quy trình phải làm lại từ đầu.
"Nhiều lỗi nhỏ đến mức mắt thường không nhận ra," Buhler nói. "Nhưng khách hàng của chúng tôi thì nhận ra." Trong số đó có cả Jimmy Fallon, người từng sử dụng văn phòng phẩm Crane trong chương trình The Tonight Show đó nha. Bộ phận kiểm soát chất lượng gồm 6 người của Crane cũng soi xét từng chi tiết nhỏ nhất — từ vết xước trên giấy đến độ lệch màu không đáng kể.
Vẫn có một số bạn trẻ tìm thấy passion với nghề này thôi. Lucien Myette, 31 tuổi, gia nhập Crane bốn năm trước sau khi nghỉ việc tại một cửa hàng tiện lợi. Ban đầu làm ở bộ phận đóng gói, anh thường đến sớm chỉ để đứng nhìn các thợ khắc làm việc.
"Tôi biết mình muốn làm công việc này. Tôi cần nó," Myette nhớ lại khoảnh khắc có một vị trí trống trong xưởng.
Giờ đây, Crane tin tưởng giao cho anh những thiết kế phức tạp nhất luôn. Với Myette, nghề khắc hấp dẫn ở chỗ sự giao thoa giữa nghệ thuật và kỹ thuật — và bởi cảm giác đang tạo ra những vật phẩm xứng đáng được gìn giữ trọn đời.
Nguồn: genk.vn