Bạn có để ý mỗi lần đi dự hội nghị, sự kiện quốc tế, BTC hay phát cho mỗi người một cái tai nghe không? Nếu bạn giỏi ngoại ngữ thì có thể bỏ qua, nhưng nếu chưa thuộc lắm thì đeo vào và boom - bạn sẽ nghe được mọi thứ bằng tiếng Việt rõ ràng luôn! Giọng nói đó chính là của những "cao thủ" làm nghề dịch cabin đấy ️
Phiên dịch cabin là hình thức dịch song song, real-time luôn với người nói. Các bạn dịch viên sẽ ngồi trong cabin cách âm, đeo tai nghe và mic xịn sò, rồi dịch ngay lập tức những gì đang diễn ra bên ngoài. Trong các loại hình phiên dịch thì cabin được coi là level khó nhất, đỉnh cao luôn á!
Nghe thì có vẻ ngầu và chuyên nghiệp lắm, nhưng thực tế muốn làm nghề này phải cày cuốc cực kỳ nhiều: từ ngôn ngữ, kiến thức xã hội, kỹ năng diễn đạt cho đến khả năng chịu đựng áp lực... Để hiểu rõ hơn nghề này có "màu hồng" như tưởng tượng không, mình đã xin phỏng vấn vài "cabiner" thực thụ nhé!
Quỳnh Mai (sinh năm 1996) là cựu sinh viên khoa tiếng Hàn, trường Đại học Hà Nội. Tính đến giờ, Mai đã có hơn 5 năm kinh nghiệm trong nghề dịch. Ngoài dịch cabin, cô nàng còn làm MC tiếng Hàn, thông dịch viên cho nhiều chương trình và nghệ sĩ Hàn Quốc nổi tiếng. Kể sương sương thôi cũng toàn idol đình đám: Lee Dong Wook, Jung Hae In, Lee Hi, Taeyang... hay các nhóm nhạc hot như Aespa, SNSD, K.A.R.D...
Mai chia sẻ, trước mỗi buổi dịch cabin cô sẽ nghiên cứu kỹ lưỡng tài liệu BTC gửi trước để đảm bảo kiến thức. Dịch cabin là dịch song song với người nói, đặc biệt ở những phần cần tương tác, hỏi đáp giữa diễn giả và khán giả hay các tình huống bất ngờ. Ngay cả khi đã có bài phát biểu từ trước thì vẫn có thể xảy ra chuyện người nói đổi ý, bỏ đi hoặc thêm thắt chi tiết theo cảm hứng... Lúc này, người dịch cabin vừa phải nhìn kịch bản vừa phải nghe để dịch cho chuẩn nhất.
Lúc này não bộ - tai - miệng phải hoạt động cùng lúc để xử lý thông tin, dưới áp lực thời gian cộng với yêu cầu độ chính xác cao, khó nhân lên gấp bội luôn á! Đây chính là thử thách lớn nhất mà những người làm nghề này phải đối mặt
Cô Phạm Thị Thùy Vân (sinh năm 1989) - Trưởng Bộ môn Ngôn ngữ và Văn hóa Ả Rập, trường Đại học Ngoại ngữ (Đại học Quốc gia Hà Nội) - người có nhiều năm kinh nghiệm dịch cabin cũng thường xuyên đau đầu với nhiệm vụ này. Cô cho hay luôn có những speaker không trình bày theo đúng kịch bản, nhiệm vụ của cabiner lúc đó là phải "nương theo" người nói.
"Nếu chỉ đơn giản dịch theo bản in sẵn thì công việc này đã không được trả công cao đến vậy. Thông thường, trước mỗi buổi dịch cabin, BTC sẽ cung cấp tài liệu để bạn nắm được nội dung hội nghị. Tuy nhiên không phải lúc nào tài liệu cũng đầy đủ, nhất là những bài phát biểu ngẫu hứng, không chuẩn bị trước hoặc các nội dung tọa đàm trao đổi. Vì vậy, bạn phải luôn sẵn sàng cho những tình huống đó", cô Vân nói.
Không chỉ chuẩn bị kiến thức trong tài liệu BTC gửi kèm, mà cô Thùy Vân còn chủ động tìm kiếm tin tức và thông tin liên quan đến chủ đề. Cô sẽ ghi chú trước vào sổ tay những từ chuyên ngành và bật các video liên quan trên YouTube để dịch theo, tập dượt trước luôn.
"Tiếng Ả Rập không có nhiều cơ hội dịch cabin như các ngôn ngữ khác nên mỗi khi có dịp, mình sẽ phải chuẩn bị rất cẩn thận để đảm bảo phong độ", cô Vân cho hay.
Ngoài kiến thức và tài liệu dịch, người tham gia dịch cabin cũng cần ưu tiên bổ sung năng lượng, chuẩn bị sức khỏe cho buổi dịch diễn ra thật smooth. Nếu như Quỳnh Mai thường tranh thủ ăn uống thật no nê trước giờ G để một khi đã ngồi vào dịch là tập trung 100% thì Nguyễn Thị Trúc Linh (sinh năm 1990, cựu sinh viên trường Đại học Ngân hàng) - MC song ngữ và phiên dịch viên chuyên nghiệp, còn chu đáo chuẩn bị thêm nước uống, cafe, kẹo ngậm ho tránh mất sức. Bên cạnh đó, dù chỉ ngồi trong cabin nhưng Trúc Linh vẫn để ý lên đồ chỉn chu, lịch sự. Vest là ưu tiên của cô vì vừa thanh lịch vừa thoải mái, không ảnh hưởng đến quá trình ngồi dịch
Dù bạn đã theo nghề lâu năm hay chỉ là newbie mới vào nghề thì việc mắc lỗi trong quá trình dịch thuật là điều không thể tránh khỏi. Một trong những kỷ niệm không thể quên của cô Thùy Vân là lần đi dịch cho nguyên Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc đón tiếp đoàn đại biểu quốc tế tại văn phòng Chủ tịch nước trong khuôn khổ Đại hội lần thứ 22 Hội đồng Hòa bình thế giới tổ chức tại Hà Nội.
"Bài phát biểu của Chủ tịch nước được gửi trước cho mình, BTC yêu cầu mình gửi lại bản dịch để kiểm tra và lưu trữ nhằm đảm bảo sự chính xác. Song, đến khi Chủ tịch nước phát biểu, bác đã không đọc bài phát biểu được chuẩn bị sẵn. Tình huống này khiến mình hơi bất ngờ. May mắn mình vẫn bình tĩnh và xử lý ổn thỏa", cô Vân kể lại.
Một sự cố khác của cô Vân là khi speaker người Việt đọc ca dao tục ngữ: "Bầu ơi thương lấy bí cùng. Tuy rằng khác giống nhưng chung một giàn". Nhất thời, cô không thể tìm được câu tương đương trong tiếng Ả Rập nên chỉ có thể nói rằng đó là một câu ca dao về sự đoàn kết
Còn đối với Trúc Linh, đến giờ cô vẫn nhớ như in lần đầu được trải nghiệm cabin. Lúc đó, cô không dám mở miệng nói câu nào vì sợ mình sẽ dịch sai và bạn cùng cabin phải gánh hết "kiếp nạn" lần đó.
"Tuy nhiên, 'practice makes perfect' (có công mài sắt có ngày nên kim) là câu nói luôn đúng trong mọi trường hợp. Sự luyện tập liên tục cho não học cách tiếp nhận và xử lý thông tin cùng lúc bằng 2 ngôn ngữ sẽ giúp phản xạ nhanh hơn rất nhiều. Bên cạnh đó, do là newbie nên mình hiện chỉ nhận các job cabin có tài liệu và đề tài rõ ràng để có thể nghiên cứu từ vựng, đọc các tài liệu liên quan để hiểu, và để có chất liệu giúp phần diễn đạt trôi chảy hơn. Việc chuẩn bị thật tốt là việc không thể thiếu khi làm nghề này", Linh chia sẻ.
Đa phần, xuất phát điểm của những người làm dịch thuật là học chuyên về ngoại ngữ. Tuy nhiên, không phải ai tốt nghiệp ngành ngôn ngữ ra là có thể đi dịch cabin được mà tùy thuộc vào khả năng, mục tiêu, định hướng nghề nghiệp và sở thích của bạn.
Như Quỳnh Mai chẳng hạn, trước khi bắt đầu đi dịch cabin, cô đã làm nhiều công việc liên quan đến tiếng Hàn. Sau nhiều năm trau dồi kiến thức cũng như kinh nghiệm thì cô mới đủ tự tin để theo đuổi nghề này.
"Phiên dịch cabin là nghề rất khó không chỉ với tiếng Hàn mà còn với các ngôn ngữ khác, nên nếu chỉ ngồi trên ghế nhà trường thì khó có thể đủ kinh nghiệm thực chiến và kiến thức để làm nghề", Mai nói.
Hay như cô Thùy Vân, một thời gian dài sau khi tốt nghiệp chuyên ngành tiếng Ả Rập tại trường Đại học Ngoại ngữ (Đại học Quốc gia Hà Nội) vào năm 2011, cô mới đủ tự tin để đi dịch cabin.
"Dịch cabin được gọi là một level cao mà người học ngoại ngữ nào cũng mong muốn được chinh phục, mình cũng vậy. Tuy nhiên dịch cabin là một công việc khá áp lực và căng thẳng bởi không phải lúc nào nội dung dịch cũng nằm trong tầm hiểu biết của mình. Công việc này cũng đòi hỏi sự tập trung cao độ khi tai, não và miệng cùng làm việc song song. Sau mỗi buổi dịch cabin, mình có cảm giác mệt rã rời dù chỉ là ngồi trong cabin và nói", cô Thùy Vân nhấn mạnh.
Vì là một công việc vô cùng khó nên phần lớn người theo nghề này đều có nền tảng ngoại ngữ tốt, từng theo học ngoại ngữ chuyên nghiệp ở hệ đại học hoặc hơn trong nhiều năm. Tuy nhiên, cũng có những ngoại lệ đấy!
Trúc Linh không có xuất phát điểm là một "dân chuyên ngữ" chính hiệu, cô theo học ngành Tài chính - Ngân hàng tại trường Đại học Ngân hàng (TP.HCM). Vì yêu thích nghề nên cô nàng đã chủ động học các khóa về MC song ngữ, phiên dịch nối tiếp, phiên dịch cabin để trau dồi kỹ năng và kiến thức cho bản thân
Dù công việc rất khó nhưng theo Trúc Linh, những bạn sinh viên muốn ra trường theo đuổi công việc này hay ngay cả những bạn học trái ngành, trái nghề nếu có quyết tâm thì không gì là không thể. Tuy nhiên, Linh lưu ý nghề phiên dịch không chỉ yêu cầu nền tảng kiến thức ngôn ngữ, mà còn có khả năng hiểu và truyền tải nội dung như một diễn giả thực thụ. Điều đó được bồi đắp từ việc tích lũy kiến thức và vốn sống, nên các bạn sinh viên cần nỗ lực khá nhiều để có thể làm công việc này.
Một cách để có thể rút ngắn thời gian luyện tập và ra nghề nhanh là chọn một nhánh chủ đề thế mạnh để theo đuổi. Trong trường hợp của mình, Trúc Linh đang tập trung vào mảng Giáo dục và Tài chính kỷ nguyên số. Vì đã từng học và làm việc trong 2 ngành này nên cô có sẵn một lượng kiến thức ngành phù hợp.
Đồng quan điểm, cô Thùy Vân nói mấu chốt không phải bạn mới ra trường hay ra trường lâu, mà là khả năng ngôn ngữ của bạn, đam mê của bạn với ngôn ngữ đó và thời gian luyện tập dịch cabin của bạn ra sao. Nếu bạn luyện tập dịch cabin từ năm thứ 3, thứ 4 thì khi ra trường bạn cũng đã có kinh nghiệm rồi.
Dù hiện tại chưa có thống kê cụ thể về mức lương cho nghề dịch cabin, nhưng theo nhiều cabiner, thù lao họ nhận được tương đối hậu hĩnh lắm đó! Mức lương thường phụ thuộc vào khả năng, kinh nghiệm và thâm niên nghề nghiệp nên sẽ không có một con số cụ thể. Ngoài ra, mức thu nhập của bạn còn liên quan đến độ "hiếm" của ngôn ngữ bạn dịch nữa, nếu ngôn ngữ càng hiếm người học và thành thạo thì chi phí có khả năng càng cao
Quỳnh Mai tâm sự, nếu như đã đạt đến trình độ phiên dịch cabin cho những hội thảo lớn thì thu nhập sẽ rất cao. Cô biết nhiều "tiền bối" trong lĩnh vực dịch tiếng Hàn có thu nhập lên đến 1000-1200 đô la (khoảng 25 - 30 triệu đồng) sau mỗi buổi dịch cabin.
"Thật ra thu nhập cao hay thấp phụ thuộc vào đánh giá chủ quan của bạn. Nhưng chắc chắn thu nhập của những người dịch cabin sẽ cao hơn thu nhập bình quân trên đầu người. Bạn sẽ là người đánh giá mức độ xứng đáng của đồng lương, dựa trên công sức nỗ lực bỏ ra, cùng với các chi phí cơ hội đi kèm", Trúc Linh nói.
Nguồn: kenh14.vn