Ngay sau trận ngập kinh hoàng ở Hà Nội ngày 25/5, anh Phạm Thanh Tùng - Chánh Văn phòng Hội Kiến trúc sư Việt Nam đã thẳng thắn cảnh báo với phóng viên Tiền Phong: Hà Nội sẽ còn "chìm trong biển nước" nhiều lần nữa vì quy hoạch đã bị băm nát từ lâu rồi
Quy hoạch kiểu "quên mất phải trả giá"
Trận lụt 25/5 diễn ra nghiêm trọng nhất ở khu Tây, Tây Nam Hà Nội. Nguyên nhân là do quy hoạch manh mún, không đồng bộ phải không anh?
"Các khu chung cư càng xây về phía Tây, Tây Nam thì càng ngập nhiều, đặc biệt là phía Hà Đông. Tất cả các khu đô thị mới ở đây đều xây dựng trên... hồ ao và ruộng lúa đấy!" - anh Tùng chia sẻ.
Ngày xưa, nông dân trồng lúa rất có kinh nghiệm nha: chỗ nào trũng thì trồng lúa, chỗ cao ráo thì trồng hoa màu. Bên cạnh thường có ao hồ nhưng giờ đây chúng ta lấp hết để xây khu đô thị mới ️
"Chúng ta không hề có cốt nền chuẩn của từng khu vực. Quy hoạch thiếu cốt nền. Chúng ta chỉ có cốt nền trên giấy thôi, khi thực hiện quy hoạch không ai làm."
Điểm thứ hai, nguyên tắc là khu đô thị nào cũng phải có khu xử lý nước thải riêng trước khi đấu nối với hệ thống chung. Nếu thấp thì phải có hệ thống bơm áp đẩy, chuyển nước lên.
"Nhưng các chủ đầu tư đều ăn bớt mà không ai giám sát cả. Hệ thống của họ nối thẳng vào đường ống, bất kể khả năng đường ống đó chịu được bao nhiêu."
Theo anh Tùng, việc Hà Nội bị lụt vừa rồi là chuyện tất yếu rồi. Chỉ có mình chúng ta ngỡ ngàng thôi Vì chúng ta kỳ vọng vào quy hoạch thoát nước của Hà Nội giai đoạn II.
"Cái đó không phải cơ bản, mà cái cơ bản là phải có cốt nền đô thị. Và cốt nền đô thị đó phải phân bổ hệ thống thoát nước, xây khu đô thị thì phải làm thoát nước."
Hiện tại, quy hoạch đô thị đã quy định khi xây dựng phải để lại 20% diện tích làm hồ điều hòa, đường đi lại và công viên cây xanh.
"Nhưng chẳng có khu đô thị nào có hồ cả, thậm chí Linh Đàm là khu đô thị kiểu mẫu nhưng hồ cũng lấp đi một phần. Đó là hiện trạng bất cập của việc quản lý quy hoạch rất kém."
Anh nhận định cụ thể hơn về quy hoạch Hà Nội hiện tại được không?
"Quy hoạch của chúng ta là quy hoạch trên giấy, quy hoạch cứ vẽ ra mô hình 3D để cho đẹp thôi. Đẹp lòng chính quyền và đẹp lòng ai đó chứ quy hoạch đó không khả thi. Điều này rất nguy hiểm trong quy hoạch đô thị."
Khi chưa mở rộng, Hà Nội không hề bị ngập. Sau khi nhập Hà Tây về thì ngập càng lớn, vì quản lý xây dựng và quy hoạch kém. Phải nhận thức rõ như vậy.
"Cho nên, dù có 10 nghìn tỷ hay 20 nghìn tỷ đồng chăng nữa thì cũng không giải quyết được. Thoát được chỗ này thì sẽ ngập sang chỗ khác"
Nguyên tắc của thiên nhiên là lấy cái gì từ thiên nhiên thì phải trả lại thiên nhiên cái đó.
Ví dụ, ở khu vực có đầm 10 ha, để phát triển đô thị phải lấp cái đầm đó để xây khu đô thị mới 10 ha, thì phải đào một cái đầm ở vị trí khác tương ứng - vừa giữ sinh thái, vừa trữ nước, vừa thoát nước.
"Khi quy hoạch, chúng ta chỉ nghĩ được khoảng 10 năm thôi, chứ không nghĩ đến trả giá sau này."
Trận mưa vừa rồi là cảnh báo, chúng ta đang nhận hệ quả của biến đổi khí hậu nhưng chưa quen ứng phó với nó.
"Chúng ta không được phép đổ lỗi cho thiên tai, bởi vì thiên nhiên sinh ra chúng ta, chúng ta phải thích ứng, sống chung. Đó là một nguyên tắc trong quy hoạch, trong kiến trúc cũng thế. Sắp tới còn nhiều trận ngập nữa"
Giám sát quy hoạch - lỗ hổng chồng lỗ hổng
Anh đã nói về việc các chủ đầu tư "ăn bớt", chỉ nghĩ đến lợi nhuận, không làm đúng quy hoạch. Vậy vai trò của cơ quan quản lý ở đâu?
"Ở đây chủ đầu tư là doanh nghiệp. Với doanh nghiệp lợi nhuận là ưu tiên cao nhất. Khi làm quy hoạch chi tiết thì họ vẽ rất đẹp."
Anh Tùng nói thẳng: "Hiện chúng ta đang bị lừa bởi một loại kiến trúc 3D, vẽ rất đẹp, chiếu lên mô hình rất đẹp. Quảng cáo rất đẹp nhưng thực chất không phải như thế. Đó là điều cực kỳ sai lầm trong kiến trúc quy hoạch của Việt Nam"
"Cho nên giám sát quy hoạch tốt đã là quý rồi, nhưng giám sát việc thực hiện quy hoạch chúng ta lại buông lỏng. Giám sát quy hoạch là chính quyền, các cơ quan chức năng của thành phố chứ không phải ai cả."
Còn chủ đầu tư phải khẳng định là họ không sai. Chủ đầu tư hoạt động vì lợi nhuận, nếu bật đèn xanh cho họ thì họ làm, kiếm tiền. Đưa ra các điều luật thì họ nghe, vì doanh nghiệp sợ pháp luật.
"Nhưng người giám sát để thực thi theo pháp luật thì không ai giám sát. Đây là lỗ hổng trong quy hoạch. Cái đó là chỗ xin - cho và là chỗ để lách luật"
Có ý kiến lo ngại quy hoạch một số khu đô thị của Hà Nội bây giờ bị băm nát, anh nghĩ sao?
"Vấn đề đó rất rõ. Nếu theo dõi, cách đây khoảng 5 năm, khi phê duyệt quy hoạch chung Hà Nội, Thủ tướng ra văn bản không được xây nhà cao tầng trong 4 quận nội thành, nội đô."
Vậy ai nghĩ ra câu này? Chính các chuyên gia của Hà Nội tham mưu chuyện này để ra văn bản đó. Nhưng ngày hôm nay, chúng ta lại ra văn bản được xây dựng chung cư cao tầng trong nội đô
Bằng chứng là đã công bố quy chế xây dựng nhà cao tầng. Ở đây có vấn đề, chúng ta làm không thống nhất. Như thế là không đúng. Không có nước nào ra quy định kiểu này cả.
"Ai muốn xây chung cư cao tầng ở đâu là phải theo quy hoạch."
Nguồn: soha.vn