Nghề bác sĩ ở Trung Quốc đang dần mất sức hút với giới trẻ khi họ phải "cày" cực kỳ lâu, cạnh tranh khốc liệt mà lương bổng lại "hèn" không chịu nổi
Huang Qiaoyuan, một bạn sinh viên Y năm 5 ở Khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây, sắp tốt nghiệp rồi mà đang nghĩ chuyện... bỏ nghề để làm tư vấn luôn. Ban đầu, Huang siêu mê nghề bác sĩ sau khi chứng kiến các chiến binh áo trắng cống hiến trong đại dịch COVID-19. Bạn ấy nghĩ ngành Y là ngành "xịn xò", thu nhập ổn định, không lo thất nghiệp. "Mình thực sự tin rằng Y là nghề đòi hỏi chuyên môn cao, có thể giúp mình không phải lo thất nghiệp", bạn ấy chia sẻ.
Nhưng mà thực tế lại khác xa tưởng tượng. Trong 12 tháng thực tập không lương ở năm cuối (chốt không lương luôn á ), sinh viên ít khi được làm các thủ thuật thực sự mà chủ yếu là... làm giấy tờ hành chính thôi. Nguy cơ bị "ăn đòn" từ bệnh nhân hay người nhà cũng có, nhưng áp lực công việc hằng ngày mới là điều "gây sốc" nhất.
"Điều gây áp lực lớn nhất là các biện pháp 'cắt giảm chi phí, nâng cao hiệu quả' đang dồn sức ép lên các bác sĩ trẻ và những người đã có vài năm kinh nghiệm. Đó là tình trạng thiếu cơ hội việc làm, lương thấp và khối lượng công việc nặng nề", Huang nói. Dù nghề Y vẫn thu hút nhiều bạn giỏi, nhưng nó đang dần "flop" khi điều kiện làm việc và sự cạnh tranh từ các ngành khác khiến giới trẻ phải suy nghĩ kỹ hơn.
Điểm chuẩn Y khoa "tụt dốc không phanh"
Xu hướng này thể hiện rõ qua điểm chuẩn tuyển sinh các trường Y trên khắp Trung Quốc. Theo truyền thông Trung Quốc, trong số 10.000 thí sinh top đầu tại kỳ thi đại học năm nay ở tỉnh Chiết Giang, Y khoa vẫn là lựa chọn phổ biến nhất. Tuy nhiên, ngưỡng tuyển sinh của nhiều trường Y đã giảm "sốc".
Ví dụ, tại ĐH Tôn Trung Sơn, thí sinh cuối cùng trúng tuyển ngành Y năm nay có thứ hạng thấp hơn 1.300 vị trí so với năm ngoái. Tại ĐH Y khoa Nam Phương, mức chênh lệch là 2.000 vị trí luôn.
Với thí sinh Quảng Đông, mức chênh lệch tại ĐH Y khoa Nam Phương còn "khủng" hơn: thứ hạng của thí sinh cuối cùng được nhận năm nay thấp hơn hơn 10.000 vị trí so với năm 2025.
Sự sụt giảm tập trung ở các chương trình đào tạo Y lâm sàng hệ đại học 5 năm, trong đó có chương trình Huang gần hoàn thành. Sinh viên tốt nghiệp các chương trình này phải tiếp tục "cày" thêm 3 năm đào tạo Bác sĩ nội trú tại bệnh viện. Nhưng mà cạnh tranh để vào các chương trình này siêu khốc liệt, đến mức bằng thạc sĩ trở lên giờ mới là yêu cầu cơ bản thôi. Nếu đi theo lộ trình này, bạn sẽ phải dành tận 11 năm cho việc học (tức là gần bằng cả tuổi thơ luôn á ).
Trong khi đó, theo SCMP, chương trình tích hợp "5 + 3" vẫn được nhiều thí sinh lựa chọn, còn tuyển sinh các ngành Y khác như Nha khoa thì tương đối ổn định. Ngay cả khi bước vào đào tạo nội trú, áp lực vẫn tiếp tục "đè" nặng. Bác sĩ nội trú phải luân phiên qua các khoa để tích lũy kinh nghiệm, với khối lượng công việc tương đương nhân viên bệnh viện chính thức nhưng lương thì... "đáng thương" vô cùng. "Mình gần 30 tuổi rồi mà vẫn chưa có vị trí nghề nghiệp ổn định. Mình vẫn phải nhờ bố mẹ hỗ trợ tài chính", một người bình luận trên mạng xã hội.
Lương "bèo bọt" mà đào tạo thì dài "ngoằng ngoèo"
Tại Mỹ, nhiều bác sĩ nội trú là nhân viên bệnh viện hưởng lương đầy đủ, cùng các chế độ như bảo hiểm y tế, nghỉ phép có lương và hỗ trợ chuyển nơi ở. Thu nhập năm đầu thường khoảng 60.000 - 70.000 đôla (khoảng 1,5 - 1,8 tỷ đồng) và tăng dần mỗi năm.
Trong khi đó, thu nhập của bác sĩ nội trú tại Trung Quốc vẫn rất bấp bênh. Ngoài lương cơ bản và khoản hỗ trợ theo hiệu suất của bệnh viện, họ còn được hưởng trợ cấp từ Chính phủ Trung ương.
Trung ương phân bổ 30.000 nhân dân tệ (khoảng 117 triệu đồng) mỗi năm cho mỗi bác sĩ nội trú. Tuy nhiên, khảo sát năm 2020 của nền tảng y khoa DXY cho thấy, gần 28% bác sĩ nội trú nhận dưới 1.000 nhân dân tệ mỗi tháng (khoảng 3,9 triệu đồng), trong khi 8% không có thu nhập luôn á. Chỉ 32% có thu nhập trên 3.000 nhân dân tệ mỗi tháng (khoảng 11,7 triệu đồng), và nhiều người cho biết khoản tiền này chỉ vừa đủ sống qua ngày thôi.
Theo một số chuyên gia, những ngành mới nổi như AI cũng ngày càng "hot", góp phần khiến giới trẻ "quay xe" khỏi các ngành truyền thống. Tuy nhiên, trên các diễn đàn trực tuyến, điều được nhắc đến nhiều nhất vẫn là điều kiện làm việc "nghiệt ngã" của nghề bác sĩ.
"Mặc dù được tuyển vào bệnh viện, chúng mình vẫn phải đối mặt với khối lượng công việc nặng nề, những ca trực đêm triền miên, đồng thời phải làm nghiên cứu khoa học và liên tục thi cử", một người bình luận. "Trong bối cảnh kinh tế suy giảm, nhiều bệnh viện còn cắt giảm lương, phá vỡ sự cân bằng vốn có giữa công sức bỏ ra và thu nhập", người khác chia sẻ.
Chuyên gia lên tiếng
Theo Chen Zhiwen, thành viên Ủy ban Học thuật thuộc Hội Chiến lược Phát triển Giáo dục Trung Quốc, các trường đại học Trung Quốc đang tăng chỉ tiêu ở nhiều ngành được thí sinh ưa chuộng.
Trao đổi với tạp chí khoa học xã hội China Comment, Chen cho rằng điều này khiến thứ hạng tuyển sinh ở các ngành khác cũng giảm, chứ không phải hiện tượng chỉ xảy ra với ngành Y. Cũng trên China Comment, Jin Hui - Trưởng khoa Dinh dưỡng lâm sàng, Bệnh viện Trung Đại, thuộc ĐH Đông Nam cho rằng, đây là một xu hướng bình thường. "Ở bất kỳ ngành học nào, một số người sẽ bỏ cuộc giữa chừng, trong khi những người khác vẫn thực sự đam mê", bà nói. Theo Jin Hui, việc cải thiện hệ thống hỗ trợ dành cho các bác sĩ trẻ có thể giúp khôi phục sức hấp dẫn của nghề Y.
Nguồn: svvn.tienphong.vn