Ê, nghe weird nhưng có thật đó! Trong khi các ngành như thép, ô tô hay pin mặt trời ở Trung Quốc đang loay hoay vì sản xuất quá tay thì có một ngành ít ai ngờ tới cũng đang "khóc thét" vì lý do tương tự: ngành đốt rác phát điện đang... thiếu rác để đốt luôn á!
Tưởng đùa nhưng thật đấy! Dù đã biến Trung Quốc thành quốc gia có công suất xử lý rác khủng nhất thế giới rồi, nhưng giờ ngành này lại đang đối mặt với tình trạng khan hiếm nguyên liệu vì lượng rác phát sinh giảm sút. Kết quả là cả loạt nhà máy phải nằm im hoặc chạy "lờ đờ" dưới công suất. Thương thật!
## Con số không nói dối nha!
Theo data từ chính phủ Trung Quốc và các tổ chức nghiên cứu, từ 2019 đến giờ, lượng rác thải sinh hoạt ở đây chỉ tăng hơn 10% thôi, trong khi công suất đốt rác đã... tăng gấp đôi luôn! Vậy là khoảng 40% công suất xử lý đang "đắp chiếu" không à. Tức ghê!
Năm 2023, Trung Quốc thu gom được khoảng 262 triệu tấn rác thải sinh hoạt – tăng 11% so với con số 235 triệu tấn năm 2019, theo Bộ Sinh thái và Môi trường công bố.
Nhưng mà nghe này: Tính đến tháng 10/2023, nước này có tổng 1.010 doanh nghiệp đốt rác với tổng công suất lên tới 1,11 triệu tấn/ngày – gấp đôi so với mức 457.639 tấn/ngày năm 2019. Vượt chỉ tiêu quá trớn luôn!
## Rác đâu mà đốt giờ?
Đầu tháng 7/2025, công ty chứng khoán Cinda Securities cho biết các nhà máy đốt rác ở Trung Quốc hiện chỉ chạy trung bình khoảng 60% công suất. Lý do? Họ kỳ vọng quá cao vào tốc độ phát triển đô thị ở các địa phương, trong khi năng lực thu gom rác lại không theo kịp. Classic case của việc "mơ hơi cao" đó mọi người!
Từ những năm 2000-2010, quá trình đô thị hóa thần tốc cùng chính sách khuyến khích đã thúc đẩy Trung Quốc chuyển từ chôn lấp sang đốt rác.
Theo kế hoạch 5 năm về phân loại và xử lý rác sinh hoạt giai đoạn 2021-2025, mục tiêu ban đầu là đạt công suất đốt rác 800.000 tấn/ngày vào cuối 2025. Nhưng plot twist: mục tiêu này đã bị vượt từ năm 2022 rồi! Literally vượt KPI quá sớm, giờ thì "ôm" hậu quả!
## Kế hoạch sai be sai bét
Chuyên gia môi trường Chen Liwen – người có hơn 10 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực xử lý rác – spill tea rằng các kế hoạch trước đây đã đánh giá sai mức độ đô thị hóa và không dự đoán được xu hướng giảm dân số cùng sự chững lại của nền kinh tế.
"Nguyên nhân chính dẫn đến dư thừa công suất là vì các kế hoạch ban đầu dựa trên ước tính về đỉnh dân số và lượng rác tương ứng. Nhưng rồi đại dịch COVID-19 khiến dân số các thành phố lớn giảm mạnh, và hành vi tiêu dùng thay đổi theo hướng tiết kiệm hơn đã làm giảm lượng rác phát sinh", bà chia sẻ.
Ngoài ra, các ưu đãi tài chính của chính phủ cũng góp phần đẩy nhanh làn sóng xây nhà máy đốt rác. Từ 2006, Trung Quốc xếp đốt rác vào nhóm năng lượng tái tạo và đưa ra trợ cấp khủng cho điện rác, khiến nhiều doanh nghiệp đổ xô vào coi như "mỏ vàng" luôn.
Tuy nhiên, từ 2020, chính phủ bắt đầu cắt giảm trợ cấp dần. Lúc đó dấu hiệu dư thừa đã rõ mồn một, nhưng các nhà máy vẫn tiếp tục mọc lên do thời gian thu hồi vốn kéo dài tới cả thập kỷ. Khó đóng cửa được á!
## Phân loại rác cũng "phá game" ️
Ngoài kinh tế suy giảm, chiến dịch phân loại rác bắt đầu từ 2017 và trở thành bắt buộc tại các đô thị lớn như Thượng Hải từ 2019 cũng khiến lượng rác có thể đốt giảm đáng kể. Cinda Securities nhận định đây là yếu tố quan trọng khiến ngành đốt rác càng thêm "sầu".
Tình trạng dư thừa công suất cũng không diễn ra đều khắp cả nước nhé! Tại Quảng Đông và Chiết Giang – hai tỉnh đi đầu trong xây nhà máy đốt rác – tỷ lệ công suất dư thừa lần lượt ở mức 60% và 49% trong năm 2023. Trong khi đó, Tứ Xuyên, Hồ Nam và Thiểm Tây đạt tỷ lệ sử dụng công suất gần 90%. Chênh lệch khủng!
Nguồn: soha.vn