Chỉ sau 1 tháng drama Trung Đông nổ ra, nền kinh tế toàn cầu đã phải "quay cuồng" với một cuộc khủng hoảng mà ai cũng tưởng "nhỏ nhoi" nhưng thực ra... quá là trọng đại: thiếu helium rồi các bạn ơi!
Helium – loại khí vô hình, vô vị, nhẹ hơn không khí mà mọi người hay dùng bơm bóng bay – hóa ra lại là "main character" không thể thiếu trong ngành sản xuất chip. Và chip thì là trái tim của AI, động lực chính làm "bùng nổ" thị trường và kinh tế Mỹ luôn nha!
Helium chủ yếu được sản xuất từ quá trình xử lý khí tự nhiên, nguồn cung chính đến từ Mỹ và Qatar. Nhưng mà giờ Qatar bị gián đoạn sản xuất thì "bay màu" luôn 1/3 nguồn cung toàn cầu rồi. Vấn đề càng nghiêm trọng hơn khi Iran tấn công cơ sở khí tự nhiên hóa lỏng lớn nhất của Qatar luôn. Chơi lớn thiệt!
Nếu thiếu helium, các "ông lớn" sản xuất chip như TSMC (Đài Loan), Samsung Electronics và SK Hynix (Hàn Quốc) sẽ khó mà giữ dây chuyền sản xuất hoạt động. Hiệu ứng domino sẽ ập đến, ảnh hưởng hàng loạt thiết bị từ iPhone của Apple cho đến máy chủ AI của Nvidia luôn đó!
Công dụng của helium trong công nghiệp cực kỳ quan trọng nha. Là chất lỏng lạnh nhất trên Trái Đất, helium được dùng làm mát nam châm siêu dẫn trong máy chụp MRI. Thế nên tình trạng thiếu hụt này không chỉ ảnh hưởng đến ngành chip mà còn lan sang nghiên cứu khoa học và cả hàng không vũ trụ nữa. Toang toàn diện!
Trong sản xuất bán dẫn, helium được sử dụng ở nhiều công đoạn. Khi máy móc khắc mạch điện siêu nhỏ lên tấm silicon, helium giúp làm mát từ bên dưới để giữ nhiệt độ ổn định. Sau khi tấm wafer được "tắm" bằng hóa chất, helium tiếp tục được dùng để xóa sổ các chất độc còn sót lại.
Các chuyên gia cho rằng phải mất vài tuần hoặc vài tháng, ngành bán dẫn mới "feel" rõ tác động của tình trạng thiếu hụt này, vì các công ty vẫn còn lượng dự trữ và nguồn hàng đang "on the way" tới châu Á trước khi xung đột bùng phát.
Tuy nhiên, vấn đề nằm ở chỗ: liệu nguồn cung hiện tại có đủ để "câu giờ" trong khi chuỗi cung ứng helium toàn cầu phải tái cấu trúc để tránh eo biển Hormuz – tuyến vận chuyển quan trọng giờ gần như bị "đóng băng" vì xung đột không? Theo chuyên gia Phil Kornbluth, khoảng 200 container chuyên dụng vận chuyển helium đã bị mắc kẹt tại eo biển này ngay từ đầu cuộc chiến rồi.
Khi cả logistics bị gián đoạn lẫn cơ sở sản xuất bị phá hủy, các nhà phân tích nhận định việc thiếu hụt helium lan tới ngành bán dẫn chỉ còn là vấn đề thời gian thôi.
"Một cơn sóng thần đang hình thành, nhưng vẫn còn cách bờ hàng nghìn dặm. Hiện tại, bãi biển vẫn còn nắng đẹp", ông Kornbluth ví von. Nghe mà thấy rợn người!
TSMC cho biết đang theo dõi sát tình hình và chưa thấy tác động đáng kể trong thời điểm hiện tại, trong khi Samsung và SK Hynix thì "im lặng là vàng" – từ chối bình luận luôn.
Trong bối cảnh nhu cầu chip phục vụ AI tăng "chóng mặt", khả năng duy trì sản xuất của các hãng sẽ phụ thuộc một phần vào việc các nhà cung cấp khí có đảm bảo đủ helium hay không.
Tại Đài Trung (Đài Loan), tập đoàn Air Liquide của Pháp vừa khai trương một nhà máy gần cảng có khả năng tiếp nhận và lưu trữ khí tự nhiên hóa lỏng và helium. Trước đó, khoảng 1/3 khí tự nhiên và phần lớn helium của Đài Loan đến từ Qatar. Theo đại diện Air Liquide, công ty đang đánh giá lượng tồn kho của khách hàng, đồng thời tìm cách đảm bảo nguồn cung và đa dạng hóa nguồn helium. Cố gắng "chữa cháy" đây rồi!
Tuy nhiên, việc thay thế nguồn cung không "ez" như mua thêm từ Mỹ rồi tích trữ đâu nha. Giống như LNG, helium cần được vận chuyển trong các container đặc biệt để duy trì trạng thái lỏng ở nhiệt độ gần bằng không tuyệt đối, tương đương môi trường ngoài không gian luôn á!
Ở mức nhiệt này, helium được xếp vào vật liệu nguy hiểm, chỉ có một số loại tàu và xe chuyên dụng mới có thể vận chuyển. Các container phải được làm lạnh bằng nitơ lỏng, nhưng hiệu quả chỉ kéo dài trong thời gian nhất định. Khi nitơ cạn kiệt, helium sẽ ấm lên, giãn nở nhanh và trở nên nguy hiểm khi lưu trữ. Nghe đã thấy "stress" rồi!
Do đó, các nhà sản xuất chip chỉ có thể dự trữ helium trong khoảng hơn một tháng thôi. "Nếu để lâu hơn, helium sẽ bắt đầu nóng lên", một chuyên gia trong ngành cho biết.
Trong bối cảnh các công ty khí đốt đang gấp rút tìm nguồn thay thế và huy động thêm container chuyên dụng trong khu vực, các nhà sản xuất chip vẫn có thể duy trì đủ nguồn helium trong vài tháng tới, theo bà Arisa Liu, Giám đốc tại Viện Nghiên cứu Kinh tế Đài Loan.
Tuy nhiên, các nhà sản xuất chip tại Hàn Quốc đang chịu rủi ro lớn hơn cả nha các bạn. Theo Fitch Ratings, khoảng 2/3 lượng helium nhập khẩu của nước này trong năm ngoái đến từ Qatar. Không chỉ vậy, Hàn Quốc còn phụ thuộc nặng nề vào Trung Đông đối với hơn một chục loại nguyên vật liệu và thiết bị phục vụ sản xuất chip, theo Bộ Thương mại, Công nghiệp và Năng lượng nước này.
Các công ty bán dẫn Hàn Quốc – vốn sản xuất các loại chip nhớ then chốt cho AI – hiện đã gặp khó khăn trong việc đáp ứng nhu cầu toàn cầu đang bùng nổ. Giá chip vì thế cũng đã bị đẩy lên cao rồi.
Trong bối cảnh nguồn cung helium khan hiếm, loại khí này sẽ được ưu tiên cho những bên sẵn sàng trả giá cao nhất. Trong các đợt thiếu hụt trước đây, ngành bán dẫn – với tiềm lực tài chính "khủng" – thường "trả giá vượt trội", khiến các lĩnh vực khác cũng phụ thuộc vào helium như dược phẩm hay chẩn đoán hình ảnh rơi vào tình trạng thiếu hụt.
"Ngành bán dẫn sẽ trả bất kỳ mức giá nào để có được helium", ông Brook nhận định. Bởi chi phí bù đắp cho việc một nhà máy chip phải dừng hoạt động là cực kỳ lớn. Họ sẵn sàng trả giá cao hơn bất kỳ đối thủ nào". Chơi lớn vậy sao!
Nguồn: soha.vn