Theo Strategy Page, Nga hùng hồn mang tới Syria hệ thống phòng không hiện đại Pantsir với hàng tá lời quảng cáo "xịn xò". Nhưng plot twist là... hệ thống được hype tới mây xanh này hóa ra lại là một thất bại thảm hại luôn!
## Pantsir gây thất vọng cực mạnh
Cuối năm 2019, một quan chức Nga tự tin tiết lộ hơn 30 hệ thống phòng không Pantsir-S1 (SA-22) đã được đưa tới Syria, đồng thời flex rằng với số lượng khủng như vậy, các tổ hợp Pantsir-S1 này có thể bảo vệ toàn bộ không phận Syria trước các cuộc tấn công đường không của máy bay chiến đấu, UAV, tên lửa hành trình và đạn đạo. Nghe xịn ghê chứ?
Theo Strategy Page, vấn đề nằm ở chỗ: mới chỉ có Nga và Syria tự claim hệ thống này hiệu quả thôi nha! Còn Israel và Mỹ thì bày tỏ thái độ ngược lại hoàn toàn khi đề cập tới việc xác nhận các tuyên bố từ Nga và Syria. Drama bắt đầu từ đây rồi đấy!
Thêm nữa, kể từ năm 2011, các hệ thống phòng không của Nga (nhưng do quân đội Syria vận hành) mới chỉ bắn hạ đúng MỘT máy bay duy nhất - chiếc phi cơ trinh sát đời cũ RF-4E của Thổ Nhĩ Kỳ vào năm 2012. Và guess what? Khi đó Syria còn đang dùng khí tài Liên Xô, hàng từ thời Chiến tranh Lạnh cơ đấy!
Khi can thiệp vào Syria năm 2015, Nga đã mang tới nhiều hệ thống phòng không hiện đại hơn cho nước này, trong đó có cái tên Pantsir được kỳ vọng lắm. Nhưng mà... hệ thống Pantsir được hype tới tận mây xanh này hóa ra lại là một fail to không tưởng!
Cho tới giờ, không có bằng chứng đáng tin cậy nào về thành tích tiêu diệt của Pantsir được công bố cả, trong khi đó các cuộc không kích của Israel vẫn cứ liên tục tiêu diệt được mục tiêu của họ, ngay cả khi có sự hiện diện của Pantsir. Ơ kìa sao lạ vậy?
Có một vụ drama đã xảy ra vào năm ngoái khi Nga bị "bắt quả tang" đang tìm cách lấp liếm những tin tức xấu về hiệu quả tác chiến của Pantsir-S1 ở Syria. Các bình luận này đến từ một nguồn tin của Nga luôn đấy!
Việc này bắt nguồn từ cuối năm 2019 khi các phần tử khủng bố Hồi giáo sử dụng các loại UAV cỡ nhỏ chứa thuốc nổ để tiến hành một số cuộc tấn công nhằm vào căn cứ không quân Hmeymim (do Nga kiểm soát) ở Syria.
Phía Nga thông báo những cuộc tấn công này đã thất bại do các hệ thống phòng không của họ đã bắn hạ hơn 50 UAV cỡ nhỏ trước khi chúng tiếp cận được căn cứ Hmeymim. Nghe thì impressive đấy nhưng...
Tuy nhiên, các báo cáo không chính thức được công bố qua internet lại cho thấy hai hệ thống phòng không tầm ngắn tại căn cứ Hmeymim có hiệu quả tác chiến khác biệt rất xa luôn á!
Hệ thống đời cũ Tor-M2U đã bắn hạ thành công nhiều UAV, trong khi hệ thống Pantsir-S1, mặc dù hiện đại hơn, nhưng đều... miss target hết! Lực lượng kiểm duyệt internet của Nga đã nhanh chóng gỡ bỏ các bình luận tiêu cực nhưng tin tức đã được truyền ra và viral rồi!
Trong khoảng thời gian này, Nga cũng cố PR rất nhiều về các phiên bản Pantsir được cải tiến mạnh, với phần lớn nâng cấp nằm ở hệ thống radar và kiểm soát hỏa lực. Toàn bộ các hệ thống mới được đưa vào biên chế quân đội Nga cuối năm 2018 và đầu năm 2019 với các định danh Pantsir S1M, S2, S2E và SM.
Song, không phải tổ hợp Pantsir nào cũng được nâng cấp và hiệu quả toàn diện của những nâng cấp này có vẻ không mấy ấn tượng cho lắm.
## Hiện đại hơn không phải lúc nào cũng tốt hơn nha!
Vụ việc cuối năm 2018 không phải lần đầu tiên Pantsir-S1 được mô tả là một sự thất bại trong tác chiến. Những vụ tấn công nhằm vào căn cứ không quân Hmeimim rất đáng chú ý bởi chúng diễn ra tại một căn cứ không quân do Nga kiểm soát ở vùng chiến đấu luôn đấy!
Căn cứ Hmeymim được Nga xây dựng vào năm 2015 gần thành phố cảng Latakia, cách Tartus 85km về phía bắc và cách biên giới Thổ Nhĩ Kỳ 50km. Nga đã mang tới các hệ thống phòng không Pantsir-S1, Tor-M2U và S-400 để bảo vệ căn cứ này trước nguy cơ bị tấn công.
Điều bi hài nằm ở chỗ: Tor-M là hệ thống phòng không đời cũ, được phát triển trong những năm 1970, trong khi phải 20 năm sau, hệ thống phòng không Pantsir-S1 mới được phát triển. Vậy mà cái cũ lại ngon hơn cái mới, ironic thật! 
Sự khác biệt lớn giữa hai hệ thống này đó là Tor-M thành công hơn và đắt đỏ hơn Pantsir-S1. Yếu tố chi phí là một lý do để Nga phát triển Pantsir-S1 nhưng ban đầu, chỉ có khách hàng nước ngoài mới đủ khả năng mua chúng, bởi ngân sách mua sắm quân sự của Nga đã bị cắt giảm mạnh trong những năm 1990.
Năm 2010, tức là 3 năm sau khi khách hàng nước ngoài đầu tiên (Syria) nhận được hệ thống Pantsir-S1, Không quân Nga mới bắt đầu được trang bị một số tổ hợp. Điều này là nhờ kinh tế Nga đang trên đà phục hồi, cho phép Moscow tăng cường chi tiêu quốc phòng.
Trong thời gian đầu, Không quân Nga đã tiếp nhận phiên bản S1E với nâng cấp ở radar (tầm hoạt động 36km) và tên lửa (độ tin cậy cao hơn). Điều gây tò mò là Không quân Nga đã triển khai 10 tổ hợp Pantsir-S1 đầu tiên mà họ nhận được tới bảo vệ các căn cứ tên lửa phòng không S-300 xung quanh Moscow.
Hiện Nga vẫn chưa giải thích tại sao họ lại cảm thấy cần triển khai hệ thống phòng không di động tầm thấp tới bảo vệ hệ thống phòng không tầm cao và có kích cỡ lớn hơn. Nhưng có thể đó là nhằm tăng cường khả năng bảo vệ trước mối đe dọa từ tên lửa hành trình.
10 tổ hợp Pantsir dành cho Moscow vốn dự kiến được chuyển giao vào năm 2008 nhưng đã có những trục trặc kỹ thuật phát sinh. Công tác phát triển các hệ thống Pantsir-S1 được Nga bắt đầu từ những năm 1990 nhưng diễn ra rời rạc trong gần 1 thập kỷ vì thiếu kinh phí. Drama từ lúc chào đời rồi đấy!
Trong khi đó, một số quốc gia Ả Rập đã bị thuyết phục để đặt hàng tới 150 tổ hợp Pantsir-S1 nhưng phần lớn trong số đó vẫn chưa tham gia tác chiến. Nga không muốn những khách hàng này nghi ngờ mức độ tin cậy của Pantsir. Xét cho cùng tất cả các hệ thống đó đã hoạt động hiệu quả trong những bài thử nghiệm bắn. (Nhưng thực chiến thì... khác chuyện rồi! )
Vấn đề chính với Pantsir-S1 là nó không phát huy hiệu quả trong thực chiến. Kể từ năm 2007, những thất bại của Pantsir-S1 đã được ghi nhận ít nhất 3 lần, tất cả đều diễn ra ở Syria - địa điểm drama liên tục!
Hai tháng sau khi Syria tiếp nhận Pantsir-S1 vào năm 2007, Israel đã đánh bom một cơ sở phát triển vũ khí hạt nhân của Syria. Phía Syria đã mất hết tinh thần khi chứng kiến mức độ kém hiệu quả của các hệ thống Pantsir-S1 mới trong cuộc tấn công của Israel. Flop ngay từ lần đầu!
Thất bại năm 2007 đã góp phần giúp Israel tìm ra cách làm mù những hệ thống này bằng phương pháp điện tử. Về sau, Pantsir-S1 một lần nữa thất bại trong cuộc tấn công của Israel và lời biện minh được đưa ra lần này là... Pantsir-S1 đã không được kích hoạt. (Lý do nghe sao mà lủng củng vậy ta? )
Thất bại năm 2018 diễn ra khi các hệ thống Pantsir của Syria bắn trượt các UAV tấn công căn cứ Hmeymim, trong khi hệ thống Tor-M2U lại phát hiện và đều đặn bắn hạ chúng như chém rau!
Tor-M được Nga phát triển và triển khai trong những năm 1980, chúng không được trang bị pháo tự động mà chỉ có tên lửa. Các hệ thống Tor đã trải qua một số đợt nâng cấp. Phiên bản nâng cấp được giới thiệu vào năm 2018 gọi là Tor-E2, mang theo 16 tên lửa với tầm bắn tăng lên 15km.
Ngoài sử dụng trong nước, Tor-M đã được Nga xuất khẩu sang 14 quốc gia, trong đó có Hy Lạp, Venezuela, Trung Quốc, Iran và Ai Cập. Nga rất muốn gia tăng xuất khẩu các hệ thống Pantsir, nhưng theo Strategy Page, các khách hàng "hiểu biết" vẫn có xu hướng đặt hàng hệ thống Tor-M đắt đỏ hơn, bởi họ biết rằng chúng thực sự hiệu quả chứ không phải quảng cáo suông.
Nguồn: soha.vn
## Pantsir gây thất vọng cực mạnh
Cuối năm 2019, một quan chức Nga tự tin tiết lộ hơn 30 hệ thống phòng không Pantsir-S1 (SA-22) đã được đưa tới Syria, đồng thời flex rằng với số lượng khủng như vậy, các tổ hợp Pantsir-S1 này có thể bảo vệ toàn bộ không phận Syria trước các cuộc tấn công đường không của máy bay chiến đấu, UAV, tên lửa hành trình và đạn đạo. Nghe xịn ghê chứ?
Theo Strategy Page, vấn đề nằm ở chỗ: mới chỉ có Nga và Syria tự claim hệ thống này hiệu quả thôi nha! Còn Israel và Mỹ thì bày tỏ thái độ ngược lại hoàn toàn khi đề cập tới việc xác nhận các tuyên bố từ Nga và Syria. Drama bắt đầu từ đây rồi đấy!
Thêm nữa, kể từ năm 2011, các hệ thống phòng không của Nga (nhưng do quân đội Syria vận hành) mới chỉ bắn hạ đúng MỘT máy bay duy nhất - chiếc phi cơ trinh sát đời cũ RF-4E của Thổ Nhĩ Kỳ vào năm 2012. Và guess what? Khi đó Syria còn đang dùng khí tài Liên Xô, hàng từ thời Chiến tranh Lạnh cơ đấy!
Khi can thiệp vào Syria năm 2015, Nga đã mang tới nhiều hệ thống phòng không hiện đại hơn cho nước này, trong đó có cái tên Pantsir được kỳ vọng lắm. Nhưng mà... hệ thống Pantsir được hype tới tận mây xanh này hóa ra lại là một fail to không tưởng!
Cho tới giờ, không có bằng chứng đáng tin cậy nào về thành tích tiêu diệt của Pantsir được công bố cả, trong khi đó các cuộc không kích của Israel vẫn cứ liên tục tiêu diệt được mục tiêu của họ, ngay cả khi có sự hiện diện của Pantsir. Ơ kìa sao lạ vậy?
Có một vụ drama đã xảy ra vào năm ngoái khi Nga bị "bắt quả tang" đang tìm cách lấp liếm những tin tức xấu về hiệu quả tác chiến của Pantsir-S1 ở Syria. Các bình luận này đến từ một nguồn tin của Nga luôn đấy!
Việc này bắt nguồn từ cuối năm 2019 khi các phần tử khủng bố Hồi giáo sử dụng các loại UAV cỡ nhỏ chứa thuốc nổ để tiến hành một số cuộc tấn công nhằm vào căn cứ không quân Hmeymim (do Nga kiểm soát) ở Syria.
Phía Nga thông báo những cuộc tấn công này đã thất bại do các hệ thống phòng không của họ đã bắn hạ hơn 50 UAV cỡ nhỏ trước khi chúng tiếp cận được căn cứ Hmeymim. Nghe thì impressive đấy nhưng...
Tuy nhiên, các báo cáo không chính thức được công bố qua internet lại cho thấy hai hệ thống phòng không tầm ngắn tại căn cứ Hmeymim có hiệu quả tác chiến khác biệt rất xa luôn á!
Hệ thống đời cũ Tor-M2U đã bắn hạ thành công nhiều UAV, trong khi hệ thống Pantsir-S1, mặc dù hiện đại hơn, nhưng đều... miss target hết! Lực lượng kiểm duyệt internet của Nga đã nhanh chóng gỡ bỏ các bình luận tiêu cực nhưng tin tức đã được truyền ra và viral rồi!
Trong khoảng thời gian này, Nga cũng cố PR rất nhiều về các phiên bản Pantsir được cải tiến mạnh, với phần lớn nâng cấp nằm ở hệ thống radar và kiểm soát hỏa lực. Toàn bộ các hệ thống mới được đưa vào biên chế quân đội Nga cuối năm 2018 và đầu năm 2019 với các định danh Pantsir S1M, S2, S2E và SM.
Song, không phải tổ hợp Pantsir nào cũng được nâng cấp và hiệu quả toàn diện của những nâng cấp này có vẻ không mấy ấn tượng cho lắm.
## Hiện đại hơn không phải lúc nào cũng tốt hơn nha!
Vụ việc cuối năm 2018 không phải lần đầu tiên Pantsir-S1 được mô tả là một sự thất bại trong tác chiến. Những vụ tấn công nhằm vào căn cứ không quân Hmeimim rất đáng chú ý bởi chúng diễn ra tại một căn cứ không quân do Nga kiểm soát ở vùng chiến đấu luôn đấy!
Căn cứ Hmeymim được Nga xây dựng vào năm 2015 gần thành phố cảng Latakia, cách Tartus 85km về phía bắc và cách biên giới Thổ Nhĩ Kỳ 50km. Nga đã mang tới các hệ thống phòng không Pantsir-S1, Tor-M2U và S-400 để bảo vệ căn cứ này trước nguy cơ bị tấn công.
Điều bi hài nằm ở chỗ: Tor-M là hệ thống phòng không đời cũ, được phát triển trong những năm 1970, trong khi phải 20 năm sau, hệ thống phòng không Pantsir-S1 mới được phát triển. Vậy mà cái cũ lại ngon hơn cái mới, ironic thật!
Sự khác biệt lớn giữa hai hệ thống này đó là Tor-M thành công hơn và đắt đỏ hơn Pantsir-S1. Yếu tố chi phí là một lý do để Nga phát triển Pantsir-S1 nhưng ban đầu, chỉ có khách hàng nước ngoài mới đủ khả năng mua chúng, bởi ngân sách mua sắm quân sự của Nga đã bị cắt giảm mạnh trong những năm 1990.
Năm 2010, tức là 3 năm sau khi khách hàng nước ngoài đầu tiên (Syria) nhận được hệ thống Pantsir-S1, Không quân Nga mới bắt đầu được trang bị một số tổ hợp. Điều này là nhờ kinh tế Nga đang trên đà phục hồi, cho phép Moscow tăng cường chi tiêu quốc phòng.
Trong thời gian đầu, Không quân Nga đã tiếp nhận phiên bản S1E với nâng cấp ở radar (tầm hoạt động 36km) và tên lửa (độ tin cậy cao hơn). Điều gây tò mò là Không quân Nga đã triển khai 10 tổ hợp Pantsir-S1 đầu tiên mà họ nhận được tới bảo vệ các căn cứ tên lửa phòng không S-300 xung quanh Moscow.
Hiện Nga vẫn chưa giải thích tại sao họ lại cảm thấy cần triển khai hệ thống phòng không di động tầm thấp tới bảo vệ hệ thống phòng không tầm cao và có kích cỡ lớn hơn. Nhưng có thể đó là nhằm tăng cường khả năng bảo vệ trước mối đe dọa từ tên lửa hành trình.
10 tổ hợp Pantsir dành cho Moscow vốn dự kiến được chuyển giao vào năm 2008 nhưng đã có những trục trặc kỹ thuật phát sinh. Công tác phát triển các hệ thống Pantsir-S1 được Nga bắt đầu từ những năm 1990 nhưng diễn ra rời rạc trong gần 1 thập kỷ vì thiếu kinh phí. Drama từ lúc chào đời rồi đấy!
Trong khi đó, một số quốc gia Ả Rập đã bị thuyết phục để đặt hàng tới 150 tổ hợp Pantsir-S1 nhưng phần lớn trong số đó vẫn chưa tham gia tác chiến. Nga không muốn những khách hàng này nghi ngờ mức độ tin cậy của Pantsir. Xét cho cùng tất cả các hệ thống đó đã hoạt động hiệu quả trong những bài thử nghiệm bắn. (Nhưng thực chiến thì... khác chuyện rồi! )
Vấn đề chính với Pantsir-S1 là nó không phát huy hiệu quả trong thực chiến. Kể từ năm 2007, những thất bại của Pantsir-S1 đã được ghi nhận ít nhất 3 lần, tất cả đều diễn ra ở Syria - địa điểm drama liên tục!
Hai tháng sau khi Syria tiếp nhận Pantsir-S1 vào năm 2007, Israel đã đánh bom một cơ sở phát triển vũ khí hạt nhân của Syria. Phía Syria đã mất hết tinh thần khi chứng kiến mức độ kém hiệu quả của các hệ thống Pantsir-S1 mới trong cuộc tấn công của Israel. Flop ngay từ lần đầu!
Thất bại năm 2007 đã góp phần giúp Israel tìm ra cách làm mù những hệ thống này bằng phương pháp điện tử. Về sau, Pantsir-S1 một lần nữa thất bại trong cuộc tấn công của Israel và lời biện minh được đưa ra lần này là... Pantsir-S1 đã không được kích hoạt. (Lý do nghe sao mà lủng củng vậy ta? )
Thất bại năm 2018 diễn ra khi các hệ thống Pantsir của Syria bắn trượt các UAV tấn công căn cứ Hmeymim, trong khi hệ thống Tor-M2U lại phát hiện và đều đặn bắn hạ chúng như chém rau!
Tor-M được Nga phát triển và triển khai trong những năm 1980, chúng không được trang bị pháo tự động mà chỉ có tên lửa. Các hệ thống Tor đã trải qua một số đợt nâng cấp. Phiên bản nâng cấp được giới thiệu vào năm 2018 gọi là Tor-E2, mang theo 16 tên lửa với tầm bắn tăng lên 15km.
Ngoài sử dụng trong nước, Tor-M đã được Nga xuất khẩu sang 14 quốc gia, trong đó có Hy Lạp, Venezuela, Trung Quốc, Iran và Ai Cập. Nga rất muốn gia tăng xuất khẩu các hệ thống Pantsir, nhưng theo Strategy Page, các khách hàng "hiểu biết" vẫn có xu hướng đặt hàng hệ thống Tor-M đắt đỏ hơn, bởi họ biết rằng chúng thực sự hiệu quả chứ không phải quảng cáo suông.
Nguồn: soha.vn