Chắc nhiều bạn chưa biết nhưng Nga từng 2 lần xin gia nhập NATO đấy! Nhưng phương Tây vẫn cứ theo đuổi con đường đối đầu với Nga, theo RIA cho hay.
Tổng thống Nga Vladimir Putin và Tổng thống Mỹ Bill Clinton thời đó đang ký kết văn kiện chung trong hội nghị thượng đỉnh Nga-Mỹ nè.
Lần 1: Drama hậu thời Stalin
NATO được thành lập ngày 4/4/1949. Sau khi lãnh đạo Stalin qua đời, Liên Xô bắt đầu "chill" hơn cả trong và ngoài nước. Mọi người hy vọng sẽ có những cuộc đàm phán để giảm căng thẳng ở châu Âu.
Tại Hội nghị Ngoại trưởng Berlin, Ngoại trưởng Liên Xô Vyacheslav Molotov đã đề xuất một hiệp ước an ninh tập thể toàn châu Âu, đảm bảo sự thống nhất của nước Đức và tính trung lập trong tương lai.
Phương Tây từ chối luôn và ngay, cho rằng nó sẽ làm giảm vai trò của Mỹ trên lục địa xuống chỉ còn là một "quan sát viên". Anh còn cáo buộc Liên Xô "âm mưu" phá hoại các kế hoạch "phòng thủ" của liên minh.
Liên Xô quyết định "nhường nhịn" một chút. Thứ trưởng Ngoại giao Andrei Gromyko trình bày dự thảo mới, bao gồm cả việc Mỹ tham gia đầy đủ vào hiệp ước và Liên Xô gia nhập NATO với một số điều kiện nhất định.
Bí thư thứ nhất Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Liên Xô Nikita Khrushchev và Thủ tướng Georgy Malenkov đã chỉnh sửa thêm công hàm ngoại giao và gửi đến Mỹ, Anh và Pháp.
"Rõ ràng là trong những điều kiện thích hợp, NATO có thể mất đi tính chất hiếu chiến nếu tất cả các cường quốc trong liên minh chống Hitler trở thành thành viên của tổ chức này.
Được dẫn dắt bởi các nguyên tắc bất biến trong chính sách đối ngoại hòa bình và nỗ lực giảm căng thẳng trong quan hệ quốc tế, chính phủ Liên Xô bày tỏ sự sẵn sàng xem xét cùng với các chính phủ quan tâm, vấn đề Liên Xô tham gia Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương", văn bản viết vậy đó.
Plot twist: Chính Stalin cũng từng nghĩ đến việc này! Tháng 8/1952, Đại sứ Pháp Louis Joxe tuyên bố Paris coi NATO là một liên minh hoàn toàn vì hòa bình.
Vị lãnh tụ Liên Xô mỉm cười và nói với Bộ trưởng Ngoại giao Andrei Vyshinsky đang ở đó: "Trong trường hợp đó, Liên Xô có nên gia nhập khối này không?".
Cùng lúc với Liên Xô, Belarus (lúc đó tên là Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Xô viết Byelorussia) và Ukraine (Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Xô viết Ukraine), vốn có ghế riêng tại Liên Hợp Quốc, cũng nộp đơn xin gia nhập NATO. Kết quả? Cả 3 đơn đều bị từ chối.
"Tính chất phi thực tế của đề xuất này không đáng để bàn luận", tuyên bố chính thức của NATO ngày 7/5/1954 viết vậy đó bạn ơi
Tuyên bố nhấn mạnh "việc trao đổi thông tin tự do và đầy đủ" giữa các đồng minh, nhưng với Liên Xô thì không thể. Hơn nữa, Liên Xô với tư cách thành viên "sẽ có quyền phủ quyết mọi quyết định" - điều NATO rõ ràng không thích chút nào.
Một năm sau, tại phiên họp Xô Viết Tối cao Liên Xô, Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng Nikolai Bulganin gọi bức công hàm đó là một nỗ lực "thăm dò" sự chân thành của phương Tây.
Ông nhấn mạnh việc tham gia vào "một tổ chức theo đuổi các mục tiêu phòng thủ" sẽ hoàn toàn vì lợi ích của đất nước.
Nhưng đến lúc đó thì đã muộn rồi. Ngày 9/5/1955, kỷ niệm 10 năm Ngày Chiến thắng, Tây Đức gia nhập NATO.
Liên Xô không còn lựa chọn nào khác ngoài việc đáp trả bằng cách thành lập Hiệp ước Warsaw - khối các quốc gia xã hội chủ nghĩa. Suốt hơn 3 thập kỷ, châu Âu bị chia thành 2 phe quân sự.
"Nỗ lực gia nhập NATO của Liên Xô là một động thái chính trị. Họ tuyên bố liên minh này chỉ nhằm giải quyết các vấn đề an ninh, và họ đang lừa dối Liên Xô", nhà sử học quân sự Nga Yuri Knutov nhận xét.
Sau khi bị từ chối, Liên Xô cuối cùng đã hiểu rõ bản chất của NATO rồi. Các cuộc chiến tranh sau đó ở Đông Dương và Trung Đông, cùng các sự kiện ở Mỹ Latinh và châu Phi, chỉ càng khẳng định rằng những lời nói về bản chất hòa bình của khối này hoàn toàn là "fake news"
Lần 2: Hậu Chiến tranh Lạnh - Hy vọng lại tan vỡ
Tháng 12/1989, nhà lãnh đạo Mikhail Gorbachev và Tổng thống Mỹ George Bush chính thức tuyên bố chấm dứt Chiến tranh Lạnh. Một năm sau, nước Đức thống nhất. Hiệp ước Warsaw đang trong giai đoạn cuối.
Ngoại trưởng Mỹ James Baker hứa với nhà lãnh đạo cuối cùng của Liên Xô rằng NATO sẽ không tiến "một inch" nào về phía Đông.
Ý tưởng về một "ngôi nhà chung châu Âu vĩ đại" từ Lisbon đến Vladivostok không còn là viễn cảnh mơ hồ nữa. Sau Hiệp ước Maastricht năm 1992 - văn kiện chính thức hóa việc thành lập EU, châu Âu bắt đầu xem xét tương lai của NATO và việc xây dựng hệ thống an ninh mới.
Mục đích của liên minh sau khi "đối thủ" sụp đổ rất khó giải thích, nhưng Tổng thống Mỹ Bill Clinton không chỉ giữ được NATO mà còn lôi kéo khối này vào các cuộc chiến tranh sắc tộc ở Balkan.
Nga không đồng ý với đường lối hiếu chiến này nhưng vẫn sẵn sàng hợp tác.
"Chúng tôi đã sẵn sàng hợp tác, thực hiện những bước đi phi tuyến tính trong lĩnh vực an ninh và ổn định toàn cầu, nhưng các đồng nghiệp phương Tây của chúng tôi chưa sẵn sàng thoát khỏi sự ràng buộc của những định kiến địa chính trị và lịch sử", Tổng thống Nga Vladimir Putin nhận xét tại cuộc họp Câu lạc bộ Thảo luận Quốc tế Valdai năm 2025.
Đến năm 2000, Clinton đích thân đảm bảo với Putin rằng NATO không gây ra mối đe dọa nào cho Nga. Hơn nữa, ông còn sẵn sàng xem xét việc Nga tham gia khối này.
Như nhà lãnh đạo Nga nhớ lại, Tổng thống Mỹ đã đề cập đến điều này như một khả năng nhưng sau đó lại nói rằng điều đó "không thực tế"
"Đây là một nỗ lực chân thành, một lời kêu gọi tha thiết, nhưng đã gặp phải sự phản đối từ NATO. Một số quốc gia thành viên tuyên bố rằng nếu Nga được kết nạp, liên minh sẽ tan rã. Xét cho cùng, khi đó họ sẽ phải tính đến lập trường của Nga và điều chỉnh các quyết định của mình cho phù hợp", học giả Knutov giải thích.
Nhà sử học nhấn mạnh rằng NATO không những không bị giải thể mà còn mở rộng "khủng" về phía Đông. Cơ hội xây dựng mối quan hệ tin cậy đã bị các nhà lãnh đạo phương Tây bỏ qua một cách đáng tiếc.
Từ năm 1991, tổ chức này đã có thêm 16 thành viên mới. Những lời hứa bị phá vỡ đã phơi bày mục đích thực sự của khối.
Nguồn: soha.vn