Chuyện phi đô la hóa nghe thì cool, nhưng thực tế đang cho Nga và Trung Quốc "ăn đòn" khá nặng nha! Dù đã cố gắng loại bỏ USD để chuyển sang giao dịch bằng nhân dân tệ và rúp, nhưng hệ thống thanh toán vẫn đang... tắc nghẽn toàn tập.
**Ngân hàng TQ đang phải "đi trên dây" vì sợ bị Mỹ sờ gáy**
Ngày 3/6 vừa rồi tại Diễn đàn Kinh tế Quốc tế St. Petersburg (SPIEF) 2026, ông Alexander Vedyakhin - Phó Chủ tịch thứ nhất Hội đồng quản trị Sberbank (ngân hàng số 1 nước Nga) đã thẳng thắn thừa nhận: "Các tuyến thanh toán giờ phức tạp gấp nhiều lần, phải đi qua đủ thứ ngân hàng trung gian. Và những ngân hàng này thì liên tục từ chối chuyển tiền mà không giải thích gì luôn!"
Tại sao lại vậy? Vì các ngân hàng Trung Quốc đang phải cân não để tránh bị Mỹ trừng phạt thứ cấp đó mọi người. Khác với trừng phạt sơ cấp (đánh trực tiếp vào Nga), lệnh trừng phạt thứ cấp này cho phép Washington "xử" bất kỳ ngân hàng nào dám giúp Nga giao dịch - một chiêu mà Mỹ đang siết chặt từ cuối 2023 để bóp nghẹt kinh tế Moscow.
**Chọn ngân hàng giờ như... giải toán nâng cao **
Việc tìm ngân hàng đối tác để giao dịch giờ đây không còn đơn giản như trước. Không phải lo phí rẻ hay chuyển nhanh nữa, mà phải tính toán để... khỏi bị phạt!
Chị Alicia Garcia-Herrero, chuyên gia kinh tế trưởng khu vực Châu Á - Thái Bình Dương tại ngân hàng đầu tư Natixis (Pháp) cho biết: áp lực từ các lệnh trừng phạt thứ cấp của Mỹ đang khiến các ngân hàng TQ phải "giảm rủi ro một cách quyết liệt".
Hậu quả? Giao dịch có khi bị kéo dài tới **vài tuần** luôn! Dù các ngân hàng lớn đang dùng Hệ thống Thanh toán Liên ngân hàng Xuyên biên giới (CIPS) của Trung Quốc, nhưng thực tế nó vẫn kém hiệu quả và tốn kém hơn nhiều so với trước năm 2022.
**Không phải đổi tiền tệ là xong đâu nha!**
Ông Matteo Giovannini, Giám đốc tài chính cấp cao tại Ngân hàng Công thương Trung Quốc (ICBC) nói rõ: rủi ro trừng phạt phụ thuộc vào đối tác và loại giao dịch, chứ không phải vào loại tiền tệ! Điều này khiến các ngân hàng TQ phải "thận trọng cực độ" khi làm việc với Nga.
Để sống sót, doanh nghiệp Nga giờ phải bỏ cách chuyển khoản truyền thống, chuyển sang dùng "mạng lưới thanh toán hỗn hợp" để né cái gọi là "thuế không xác định" - tức là tiền bị treo hoài hoặc bị trả lại không rõ lý do.
Theo ông Aleksei Chigadaev, chuyên gia nghiên cứu tại Trung tâm Chiến lược Á-Âu mới: các ngân hàng giờ phải dùng hệ thống bù trừ nội bộ, tự cân đối giữa tiền xuất khẩu và nhập khẩu. Thêm nữa, họ còn nhờ các đại lý thanh toán ở Hồng Kông và UAE để hỗ trợ giao dịch.
Các doanh nghiệp giờ làm việc với tư duy: thanh toán trực tiếp là "ngoại lệ chứ không còn là quy luật" nữa. Giải pháp tình thế giờ đã trở thành... chuyện bình thường, đẩy một phần lớn giao dịch tài chính vào vùng "bán bóng tối".
**Phi USD hóa không phải "cây đũa thần"**
Dù quan chức Nga và TQ khẳng định hơn 90% thương mại song phương được thanh toán bằng rúp và nhân dân tệ, thực tế cho thấy "phi USD hóa" không dễ như lật bàn tay đâu!
Ông Matteo Giovannini từ ICBC nhận định thẳng: "Giảm phụ thuộc vào USD không tự động xóa bỏ các ma sát tài chính. Thanh toán quốc tế không chỉ phụ thuộc tiền tệ, mà còn phụ thuộc vào mối quan hệ ngân hàng, khung pháp lý, lòng tin và quyền tiếp cận hạ tầng tài chính."
Kinh nghiệm của Nga chứng minh: dùng tiền tệ thay thế có thể giảm thiểu một chút, nhưng không thể xóa hoàn toàn rào cản do trừng phạt gây ra.
Còn với Trung Quốc? Đây là bài toán "tiến thoái lưỡng nan" chuẩn không cần chỉnh: vừa phải hỗ trợ Moscow (đồng minh chiến lược), vừa phải bảo vệ hệ thống tài chính và lợi ích thương mại toàn cầu của mình. Những "nút thắt" này sẽ còn tồn tại chừng nào mối đe dọa trừng phạt từ phương Tây vẫn còn đó!
Nguồn: soha.vn