Từ ngày tàu sân bay xuất hiện, thì ngay lập tức cũng có team "anti-fan" nghĩ cách hạ gục chúng luôn rồi
Tàu sân bay đã trở thành "main character" trong các trận chiến hải quân từ những năm 1940 và cho đến giờ vẫn là biểu tượng của sức mạnh hải quân thế giới. Nhưng mà plot twist là ngay từ khi tàu sân bay ra đời, các hải quân thế giới đã cùng nhau... nghĩ cách đánh bại nó rồi
Tuy chi tiết của các kế hoạch này có thay đổi theo thời gian, nhưng nguyên tắc cốt lõi vẫn giữ nguyên. Và giờ đây, có ý kiến cho rằng "cán cân công nghệ quân sự" đang nghiêng về phía bất lợi cho tàu sân bay, chủ yếu do Nga và Trung Quốc đang "lên level" cực mạnh.
Chuyên gia Robert Farley - Giảng viên cấp cao tại Trường Ngoại giao và Thương mại Quốc tế Patterson, Đại học Kentucky - đã chỉ ra 4 cách mà Nga-Trung có thể "cho tàu sân bay Mỹ về vườn":
1. Ngư lôi - vũ khí kinh điển nhưng vẫn "xịn sò"
Flashback về ngày 17/9/1939, tàu ngầm U-29 của Đức đã phóng ngư lôi và đánh chìm tàu HMS Courageous của Anh - chiếc tàu sân bay đầu tiên bị tàu ngầm "xử đẹp".
Trong suốt thế chiến II, Mỹ, Anh và Nhật đã mất khá nhiều tàu sân bay vì tàu ngầm. Đỉnh điểm là chiếc tàu sân bay khổng lồ Shinano của Nhật bị phá hủy vào năm 1944 luôn.
Ngư lôi phóng từ tàu ngầm vẫn là mối đe dọa "real" đối với tàu sân bay hiện đại đấy. Tàu ngầm Nga và Trung Quốc thường xuyên tập luyện tấn công các nhóm tàu sân bay của Mỹ và đồng minh.
Các loại ngư lôi hiện đại gây sát thương bằng cách phát nổ ngay bên dưới tàu, lực từ vụ nổ có thể làm vỡ luôn đáy tàu. May là trên thực tế chưa có loại ngư lôi nào đủ "khủng" để đánh trúng tàu sân bay Mỹ, mặc dù Hải quân Mỹ đã thử nghiệm nhiều lần trên tàu sân bay cũ USS America (CV-66) vào năm 2005.
Các cuộc thử nghiệm đó (có vẻ đã dùng thuốc nổ dưới nước - tương tự loại từng gây hư hại tàu USS Cole) không làm chìm tàu sân bay Mỹ ngay lập tức, mà phải qua cả một quá trình.
Không ai biết tàu sân bay Mỹ có thể "tank" được bao nhiêu quả ngư lôi hiện đại trước khi chìm, nhưng người ta ước tính rằng chỉ cần 1 quả thôi cũng đủ gây hư hại lớn, làm "lag" nghiêm trọng hoạt động của nó rồi
2. Tên lửa hành trình - "sniper" từ xa
Năm 1943, người Đức đã dùng bom dẫn đường thông minh để phá hủy thiết giáp hạm Roma của Italia. Những quả bom này sau đó nhường chỗ cho tên lửa hành trình tự hành, có thể bắn từ máy bay, tàu mặt nước, tàu ngầm hoặc các cơ sở trên bộ.
Trong thời kỳ Chiến tranh Lạnh, Liên Xô đã phát triển cả một "combo" phương tiện để có thể phóng tên lửa hành trình tấn công tàu sân bay Mỹ - từ tàu tuần tra nhỏ xinh cho đến máy bay ném bom chiến lược cực khủng.
Hiện nay, Nga, Trung và một số quốc gia khác đã triển khai nhiều loại tên lửa hành trình có khả năng "one shot" các nhóm tác chiến tàu sân bay Mỹ. Những tên lửa này "đa zi năng" về tầm bắn, tốc độ và cách tiếp cận mục tiêu. Loại xịn nhất có thể bay siêu thanh, trong khi vẫn "stealth" khỏi radar đối phương.
Giống như ngư lôi, chưa có bằng chứng thực tế nào chứng minh độ hiệu quả của tên lửa hành trình trước siêu tàu sân bay hiện đại.
Tuy nhiên, dù không thể đánh chìm thì tên lửa hành trình vẫn có thể làm hỏng nghiêm trọng boong tàu sân bay, cản trở hoặc thậm chí làm "tê liệt" hoàn toàn hoạt động của các máy bay trên tàu.
3. Tên lửa đạn đạo - "game changer" thế kỷ 21
Trong thập kỷ qua, bước phát triển quan trọng nhất trong lĩnh vực công nghệ "anti tàu sân bay" là chương trình tên lửa đạn đạo chống tàu (ASBM).
Tên lửa DF-21 của Trung Quốc có tiềm năng tấn công tàu sân bay Mỹ từ khoảng cách mà trước đây "không tưởng tượng nổi". Chúng có thể cơ động trong giai đoạn cuối, lao với tốc độ cao để tấn công tàu sân bay Mỹ đang di chuyển.
Chỉ riêng động năng của tên lửa đã có thể gây thiệt hại nghiêm trọng cho boong tàu, khiến tàu sân bay bị "đơ" toàn bộ hoạt động.
Sự ra đời của DF-21 đã buộc Hải quân Mỹ phải "buff" đáng kể phòng thủ tên lửa đạn đạo. Tuy nhiên, liệu nhóm tàu Mỹ có chống chọi được ASBM hay không vẫn là một dấu hỏi lớn. Loại tên lửa này đã khiến Hải quân Mỹ phải "rethink" lại vai trò của tàu sân bay trong các cuộc chiến tranh cường độ cao.
4. Sự thận trọng quá mức của Mỹ - "too precious to use"
Có lẽ Nga và Trung Quốc không cần phải "ra tay" tiêu diệt tàu sân bay để khiến chúng "tuyệt chủng". Tất cả những yếu tố như hệ thống vũ khí có khả năng hạ tàu sân bay, và khoản chi phí khổng lồ để chế tạo chúng sẽ khiến Mỹ phải thận trọng khi sử dụng những "bé này".
Chiếc tàu sân bay mới lớp Ford (CVN-78) có chi phí rơi vào khoảng 13 tỷ USD, chưa kể chi phí cho lực lượng không quân trên tàu nữa đâu nhé.
Với thành phần gồm tiêm kích F-35C, F/A-18E/F và các máy bay hỗ trợ, giá thành của chiếc tàu sân bay thật sự "gây choáng", và con số này còn cao hơn nếu tính cả chi phí cho nhóm hộ tống.
Mặc dù nếu chế tạo nhiều thì chi phí cho mỗi tàu sẽ giảm, nhưng quá trình đóng tàu sân bay lớp Ford tốn cực nhiều thời gian, vì mỗi tàu mới đều cần tích hợp một loạt công nghệ mới, tương tự như khi chế tạo tàu lớp Nimitz trước đây.
Trong trường hợp xảy ra xung đột, các Đô đốc Hải quân và Tổng thống Mỹ sẽ lo lắng về mức độ dễ bị hư hại của tàu sân bay đến mức họ không dám sử dụng chúng một cách quyết đoán và hiệu quả.
Giá trị quá cao của tàu sân bay trở thành điểm yếu lớn nhất của chúng. Quá đắt đỏ đến mức không thể để mất, tàu sân bay chỉ còn có thể "đứng nhìn" trong cuộc xung đột cường độ cao của Mỹ với đối thủ ngang tầm.
Nếu tàu sân bay không thể đóng góp được gì trong các cuộc xung đột quan trọng nhất mà Mỹ phải đối mặt, trong khi vẫn tốn nhiều nguồn lực khổng lồ để chế tạo và bảo vệ chúng thì điều đó, hơn bất cứ lý do nào khác, sẽ khiến tàu sân bay trở nên lỗi thời, đặt dấu chấm hết cho vai trò biểu tượng sức mạnh hải quân mà chúng đang nắm giữ.
Kết luận - Vậy tàu sân bay đã "hết thời" chưa?
Phải chăng những yếu tố kể trên đồng nghĩa với việc tàu sân bay hiện nay đã trở thành phương tiện chiến đấu lỗi thời rồi? Câu trả lời là: CHƯA!
Theo ông Farley, Trung Quốc và Nga vẫn liên tục nghiên cứu các phương thức "counter" tàu sân bay bởi họ xem chúng là mối đe dọa an ninh nghiêm trọng. Họ phát triển hàng loạt hệ thống vũ khí, bởi tàu sân bay đã có biện pháp đối phó với nhiều loại trong số này rồi.
Bên cạnh đó, Trung Quốc đã bắt tay vào phát triển chương trình tàu sân bay nội địa. Hải quân Trung Quốc sẽ sớm triển khai lực lượng tàu sân bay lớn thứ hai thế giới luôn đó.
Nguồn: soha.vn