Chuyện Nga quay sang bắt tay với Taliban nghe có vẻ drama nhưng thực ra đây là nước cờ chiến lược cực khôn ngoan đấy! Tất cả bắt nguồn từ cuộc đối đầu căng đét giữa Nga với Mỹ và NATO từ năm 2014, khi Nga sáp nhập Crimea và bị phương Tây trừng phạt kinh tế nặng tay. Giờ đây, Nga đang "cosplay" lại vai trò mà Mỹ từng làm ở Afghanistan ngày xưa luôn!
Tuy đang hơi "eo hẹp" về kinh tế, nhưng về mặt chiến lược thì Nga vẫn là cường quốc đang comeback mạnh mẽ. Họ đang tái vũ trang quân đội và mở rộng ảnh hưởng toàn cầu, trong đó Afghanistan - nơi Mỹ đang "struggle" trong cuộc chiến dài nhất lịch sử - chính là target mới nhất của điện Kremlin.
Đã gần 3 thập kỷ kể từ khi cuộc chiến của Liên Xô ở Afghanistan kết thúc (một cuộc chiến từng khiến nền kinh tế suy sụp và dẫn đến sự sụp đổ của Liên Xô luôn đó). Nhưng giờ Nga lại muốn quay lại làm "main character" trong câu chuyện Afghanistan rồi!
Plot twist là điện Kremlin đã gây sốc khi bắt tay với Taliban - lực lượng mà trước đây họ coi là mối đe dọa khủng bố siêu to khổng lồ. Giai đoạn 2009-2015, Nga còn là tuyến tiếp tế quan trọng cho liên quân do Mỹ dẫn đầu để đánh Taliban, thậm chí còn support máy bay trực thăng nữa kìa!
Việc Nga quay lại với Taliban phản ánh một chiến lược lớn hơn, có liên quan tới cuộc đối đầu của Nga với Mỹ và NATO kể từ năm 2014, sau khi Nga sáp nhập Crimea, nguyên cớ khiến Mỹ và phương Tây áp đặt các lệnh trừng phạt kinh tế nặng nề lên Nga. Thực tế, Nga đang đổi vai cho Mỹ trong cuộc chiến ở Afghanistan.
Hồi những năm 1980, Tổng thống Mỹ Ronald Reagan từng dùng phong trào thánh chiến để "kích động" các cuộc khởi nghĩa chống Liên Xô. Theo logic "kẻ thù của kẻ thù là bạn", CIA đã training và trang bị vũ khí cho hàng nghìn chiến binh thánh chiến Afghanistan - những người sau này trở thành Taliban đấy!
Giờ Nga cũng áp dụng logic tương tự để hợp tác với Taliban chống lại chính phủ Kabul do Mỹ hậu thuẫn. Còn Taliban thì nghĩ: "Cùng ghét Mỹ thì team up thôi!" nên sẵn sàng nhận mọi sự giúp đỡ để đuổi quân Mỹ ra khỏi đất nước.
Tổng thống Nga Vladimir Putin muốn khiến Mỹ phải trả giá "cực đắt" cho việc duy trì các căn cứ quân sự ở Afghanistan. Trong thỏa thuận an ninh năm 2014, Mỹ đã đảm bảo được quyền tiếp cận lâu dài đến ít nhất 9 căn cứ để "flex" sức mạnh ở Trung và Tây Nam Á. Theo đặc phái viên của Putin ở Afghanistan là ông Zamir Kabulov thì Nga "sẽ không bao giờ chấp nhận việc này" luôn!
Putin còn muốn mở rộng bàn cờ địa chính trị với hy vọng có thể ép Mỹ và NATO phải giảm nhẹ các trừng phạt kinh tế. Ông chủ điện Kremlin tin rằng nếu trở thành nhân tố lớn ở Afghanistan thì chắc chắn Mỹ sẽ cần sự giúp đỡ của Nga để thoát khỏi cuộc chiến "endless" này.
Chiến lược này cũng giống với cách tiếp cận của Putin ở Syria, nơi mà Nga đã tự biến mình thành đối tác "cực kỳ quan trọng" trong nỗ lực tiêu diệt IS.
Khi làm ấm quan hệ với Taliban, Putin đã gửi thông điệp rõ ràng: Nga có thể khiến chính phủ Afghanistan bất ổn giống như cách Mỹ phá hoại chế độ Assad ở Syria, và cách làm chính là tài trợ cho quân nổi dậy.
Điện Kremlin đã ngầm cảnh báo rằng nếu phương Tây tiếp tục cung cấp vũ khí chống máy bay cho phiến quân ở Syria thì Nga sẽ trang bị vũ khí tương tự cho Taliban. Đây có thể là game changer ở Afghanistan, nơi mà Taliban đang giành được nhiều lãnh thổ hơn bất cứ lúc nào kể từ năm 2001!
Để thực hiện "trò chơi chiến lược" này, Nga đang can dự vào nhiều nước hơn. Ngoài việc gặp trực tiếp Taliban, Nga còn chủ trì ba vòng đàm phán ba nước liên quan đến Afghanistan với Pakistan và Trung Quốc ở Mátxcơva. Một liên minh hậu thuẫn cho Taliban gồm ba nước trên cộng thêm Iran dường như đang hình thành đấy!
Tướng John Nicholson, chỉ huy quân đội Mỹ ở Afghanistan, đang tìm cách triển khai thêm hàng nghìn quân và đã cảnh báo về ảnh hưởng đang gia tăng của Nga và các nước khác trong khu vực. Năm ngoái, tướng Nicholson đã báo cáo với Ủy ban quân sự Thượng viện Mỹ rằng Nga đang công khai "cho phép Taliban phá hoại nỗ lực của NATO".
Ông Nicholson cho rằng cái cớ IS mà Nga sử dụng để thiết lập các thỏa thuận chia sẻ thông tin tình báo với Taliban "hết sức vô lý". Các cuộc tấn công do Mỹ dẫn đầu đã giúp kiềm chế IS chỉ ở trong phạm vi Afghanistan, khiến những chiến binh IS này hầu như không có liên hệ với trụ sở ở Syria. IS ở Afghanistan chủ yếu là những phần tử cực đoan từ Pakistan và Uzbek.
Thật ra thì chính Mỹ đã vô tình "mở đường" cho Nga can thiệp vào Afghanistan. Tổng thống Obama với nỗ lực đạt được thỏa thuận hòa bình với Taliban đã cho phép tạo ra một phái bộ ngoại giao ở Qatar, sau đó trao đổi 5 lãnh đạo cấp cao của Taliban đang bị giam tại nhà tù Guantanamo để đổi lấy một trung sĩ Mỹ.
Bằng cách đó, ông Obama đã vô tình trao cho một tổ chức khủng bố tính chính danh để thực hiện các hành vi "như thời Trung cổ" trong khu vực do nhóm này kiểm soát.
Mỹ cũng đã không thể triệt phá hoàn toàn nơi trú ẩn của Taliban ở Pakistan, mặc dù ông Nicholson thừa nhận rằng: "Rất khó để thành công trên chiến trường nếu đối thủ của bạn nhận được sự ủng hộ từ bên ngoài và có được nơi ẩn náu an toàn".
Plot twist là Pakistan vẫn là một trong những nơi nhận được nhiều viện trợ nhất từ Mỹ. Ngoài ra, Taliban còn bị loại khỏi danh sách Các nhóm khủng bố ở nước ngoài của Mỹ, khiến rất khó để Mỹ lên án quan hệ của Nga với Taliban và Pakistan.
Nguồn: soha.vn