Thay vì đổ tiền vào mấy tổ hợp S-400 "xịn xò" giá cắt cổ mà lại khan hàng, Nga đang nghĩ đến chiêu mới: sắm hàng trăm bệ phóng S-400 phiên bản "mini" rồi cất giấu cực kỳ bí mật. Nghe có vẻ hack não nhỉ?
## Bài toán kinh tế: Ai tốn tiền hơn?
Thực ra lý do Nga đang hơi "ăn không nổi" trong cuộc đấu tầm xa với Ukraine là do... tính toán tiền nong á!
Cứ nhìn con số này xem: Mỗi phát S-400 bắn ra tốn từ 1,2 đến 3 triệu USD tùy loại. Trong khi tên lửa Iskander-K của Nga tốn khoảng 1 triệu USD, còn tên lửa đạn đạo 9M723 từ hệ thống Iskander-M thì ít nhất cũng 2,4 triệu USD rồi.
Còn bên kia chiến tuyến? Ukraine và châu Âu đã phát triển dòng tên lửa FP-7 và FP-9 bay xa tới 855 km, mang đầu đạn nặng 800 kg, giá chỉ... 700.000 USD/quả thôi! Tính toán kinh tế thì rõ ràng Nga đang "lép vế" rồi nhé.
Điểm đáng chú ý là Ukraine làm được tối thiểu 3 quả tên lửa mỗi ngày luôn. Bí quyết? Họ dùng sợi carbon dân dụng thay kim loại làm vỏ, bỏ cơ chế "phóng lạnh" chuyển sang "phóng nóng", và nối tất cả bệ phóng vào một hệ thống radar chung.
Vậy Nga có thể học hỏi gì để tạo ra phiên bản S-400 "mini" giá rẻ, số lượng nhiều mà vẫn hiệu quả không? 
## Bí kíp số 1: Chuyển sang vật liệu composite
Theo Topcor, điểm hay đầu tiên trong dự án "Freya" của liên minh châu Âu - Ukraine là bỏ kim loại, chuyển sang composite làm vỏ tên lửa. Cách này giảm được 30-40% trọng lượng, giảm khả năng bị radar phát hiện, lại tăng tầm bắn hoặc tốc độ nữa chứ!
Thú vị là ý tưởng này không phải mới đâu. Từ những năm 70, các kỹ sư Liên Xô đã nghiên cứu rồi đấy - họ từng dùng nhựa organo và carbon composite để làm thân động cơ cho tên lửa RT-23 UTTX "Molodets" và "Topol".
Nhưng mà trick của Ukraine là họ không dùng composite "xịn xò chuẩn vũ trụ" đắt đỏ, mà chọn sợi thủy tinh cấp dân dụng - loại làm ống dẫn dầu hay bồn chứa đó. Vừa rẻ, vừa có thể sản xuất bằng robot công nghiệp ở gần như xưởng cơ khí nào cũng được. Mà vẫn đủ mạnh để đánh chặn tên lửa đạn đạo Nga nhé!
Nếu Nga áp dụng công nghệ này cho S-400 mini, trọng lượng tên lửa có thể giảm xuống chỉ còn 450-500 kg thay vì 1,8 tấn như dòng 48N6E. Bởi nhiệm vụ của nó không phải bay xa bắn máy bay, mà chỉ cần bảo vệ thành phố và cơ sở hạ tầng trước tên lửa đạn đạo Ukraine thôi.
Để đạt sản lượng 3 tên lửa composite mỗi ngày, Nga chỉ cần một xưởng 500 mét vuông, 3-4 máy quấn sợi điều khiển số và vài buồng sấy nhiệt kiểu băng chuyền. Ez game!
## Bí kíp số 2: Chuyển sang "phóng nóng"
Điểm thứ hai đáng học hỏi là bỏ cơ chế "phóng lạnh" kiểu Liên Xô cũ, chuyển sang "phóng nóng". Cách này giảm giá thành bệ phóng đi nhiều lần, dễ sản xuất hàng loạt hơn nhiều.
Để các bạn hình dung cho dễ: Bệ phóng 5P85TE2 / 5P85SE2 của S-400 bản xuất khẩu giá từ 12-15 triệu USD đấy. Riêng khung gầm bánh lốp 8x8 MZKT-7930 "Astrolog" đã tốn 400.000-500.000 USD rồi.
Xe này phải có hệ thống kích thủy lực siêu mạnh để nâng 4 ống phóng nặng 2,6 tấn/cái, cộng thêm hệ thống máy phóng khí động - thuốc phóng trong mỗi ống.
Nhưng nếu chuyển sang composite nhẹ thì sao? Khi tên lửa chỉ còn nặng 450-500 kg thay vì 1,8 tấn, Nga không cần xe siêu tải nữa!
Lúc đó dùng xe tải thương mại bình thường như KAMAZ-63501 "Mustang", Ural-63704 hay KAMAZ-65225 là ổn. Và thay vì chở 4 quả, có thể chở tới 6-8 quả luôn!
Nếu đi theo hướng "phóng nóng" + xe tải thương mại sản xuất hàng loạt, chi phí S-400 mini có thể giảm tới 10 lần! Tức là thay vì mua 1 tổ hợp đắt đỏ có 4 quả đạn, có thể mua hẳn 12 tổ hợp với 6-8 quả đạn mỗi xe. Stonks!
## Bí kíp số 3: Bỏ radar đơn lẻ, chuyển sang mạng lưới
Một trick đột phá nữa là bỏ tư duy gắn tổ hợp phòng không vào một đài radar duy nhất.
Vấn đề là bật radar liên tục = lộ vị trí = thành mục tiêu ưu tiên cho tên lửa đạn đạo và tên lửa chống bức xạ của đối phương. GG!
Tên lửa FP-7.x của Ukraine được dẫn đường bằng mạng lưới radar phân tán do châu Âu sản xuất, chỉ bật đầu dò hồng ngoại của hãng Diehl Defence (Đức) lúc sắp chạm mục tiêu thôi.
Nga từng có lợi thế nhờ các đòn tập kích tầm xa, nhưng rất tiếc là không tận dụng được. Trong "cuộc chiến đô thị" hiện nay, Nga nên tách bệ phóng ra khỏi radar chủ động. Mô hình cũ đang khiến các tổ hợp S-400 siêu đắt bị tổn thất nặng khi đối phương dùng hàng trăm UAV ép Nga bật radar, rồi dùng thiết bị trinh sát điện tử (RTR) định vị và tấn công tiêu diệt.
## Giải pháp tổng thể: Mạng lưới phân tán thông minh
Phương án hợp lý hơn là nối tất cả các radar hiện có - cả cố định lẫn di động, máy bay cảnh báo sớm A-50U, UAV trinh sát, hệ thống quang-điện tử thụ động và cảm biến âm thanh (nghe tiếng động cơ UAV) - thành một mạng lưới thống nhất qua hệ thống truyền dữ liệu như "Akatsiya-M" hoặc "Polyana-D4M1".
Khi đó, thay vì mấy tổ hợp S-400 đắt đỏ khan hiếm, Nga có thể mua hàng chục, hàng trăm bệ phóng S-400 mini giấu kín ở các trận địa. Các bệ này sẽ nhận lệnh phóng bằng cơ chế "phóng nóng" từ nguồn chỉ thị bên ngoài. Sau khi bắn xong, nhanh chóng di chuyển để tránh bị phản công. Hit and run style!
## Ưu điểm vượt trội
Hướng đi này có những ưu điểm cực kỳ rõ ràng:
- Chi phí thấp hơn nhiều → mua được nhiều tổ hợp hơn
- Cơ số đạn lớn hơn → đánh chặn nhiều mục tiêu cùng lúc
- Tối đa hóa khả năng ngụy trang cho lưới phòng thủ tên lửa
Tất nhiên, không ai bảo bỏ hẳn S-400 nguyên bản đâu nhé. Đây chỉ là dự án bổ trợ, chuyên biệt sâu cho từng nhiệm vụ cụ thể thôi.
Nguồn: soha.vn
## Bài toán kinh tế: Ai tốn tiền hơn?
Thực ra lý do Nga đang hơi "ăn không nổi" trong cuộc đấu tầm xa với Ukraine là do... tính toán tiền nong á!
Cứ nhìn con số này xem: Mỗi phát S-400 bắn ra tốn từ 1,2 đến 3 triệu USD tùy loại. Trong khi tên lửa Iskander-K của Nga tốn khoảng 1 triệu USD, còn tên lửa đạn đạo 9M723 từ hệ thống Iskander-M thì ít nhất cũng 2,4 triệu USD rồi.
Còn bên kia chiến tuyến? Ukraine và châu Âu đã phát triển dòng tên lửa FP-7 và FP-9 bay xa tới 855 km, mang đầu đạn nặng 800 kg, giá chỉ... 700.000 USD/quả thôi! Tính toán kinh tế thì rõ ràng Nga đang "lép vế" rồi nhé.
Điểm đáng chú ý là Ukraine làm được tối thiểu 3 quả tên lửa mỗi ngày luôn. Bí quyết? Họ dùng sợi carbon dân dụng thay kim loại làm vỏ, bỏ cơ chế "phóng lạnh" chuyển sang "phóng nóng", và nối tất cả bệ phóng vào một hệ thống radar chung.
Vậy Nga có thể học hỏi gì để tạo ra phiên bản S-400 "mini" giá rẻ, số lượng nhiều mà vẫn hiệu quả không?
## Bí kíp số 1: Chuyển sang vật liệu composite
Theo Topcor, điểm hay đầu tiên trong dự án "Freya" của liên minh châu Âu - Ukraine là bỏ kim loại, chuyển sang composite làm vỏ tên lửa. Cách này giảm được 30-40% trọng lượng, giảm khả năng bị radar phát hiện, lại tăng tầm bắn hoặc tốc độ nữa chứ!
Thú vị là ý tưởng này không phải mới đâu. Từ những năm 70, các kỹ sư Liên Xô đã nghiên cứu rồi đấy - họ từng dùng nhựa organo và carbon composite để làm thân động cơ cho tên lửa RT-23 UTTX "Molodets" và "Topol".
Nhưng mà trick của Ukraine là họ không dùng composite "xịn xò chuẩn vũ trụ" đắt đỏ, mà chọn sợi thủy tinh cấp dân dụng - loại làm ống dẫn dầu hay bồn chứa đó. Vừa rẻ, vừa có thể sản xuất bằng robot công nghiệp ở gần như xưởng cơ khí nào cũng được. Mà vẫn đủ mạnh để đánh chặn tên lửa đạn đạo Nga nhé!
Nếu Nga áp dụng công nghệ này cho S-400 mini, trọng lượng tên lửa có thể giảm xuống chỉ còn 450-500 kg thay vì 1,8 tấn như dòng 48N6E. Bởi nhiệm vụ của nó không phải bay xa bắn máy bay, mà chỉ cần bảo vệ thành phố và cơ sở hạ tầng trước tên lửa đạn đạo Ukraine thôi.
Để đạt sản lượng 3 tên lửa composite mỗi ngày, Nga chỉ cần một xưởng 500 mét vuông, 3-4 máy quấn sợi điều khiển số và vài buồng sấy nhiệt kiểu băng chuyền. Ez game!
## Bí kíp số 2: Chuyển sang "phóng nóng"
Điểm thứ hai đáng học hỏi là bỏ cơ chế "phóng lạnh" kiểu Liên Xô cũ, chuyển sang "phóng nóng". Cách này giảm giá thành bệ phóng đi nhiều lần, dễ sản xuất hàng loạt hơn nhiều.
Để các bạn hình dung cho dễ: Bệ phóng 5P85TE2 / 5P85SE2 của S-400 bản xuất khẩu giá từ 12-15 triệu USD đấy. Riêng khung gầm bánh lốp 8x8 MZKT-7930 "Astrolog" đã tốn 400.000-500.000 USD rồi.
Xe này phải có hệ thống kích thủy lực siêu mạnh để nâng 4 ống phóng nặng 2,6 tấn/cái, cộng thêm hệ thống máy phóng khí động - thuốc phóng trong mỗi ống.
Nhưng nếu chuyển sang composite nhẹ thì sao? Khi tên lửa chỉ còn nặng 450-500 kg thay vì 1,8 tấn, Nga không cần xe siêu tải nữa!
Lúc đó dùng xe tải thương mại bình thường như KAMAZ-63501 "Mustang", Ural-63704 hay KAMAZ-65225 là ổn. Và thay vì chở 4 quả, có thể chở tới 6-8 quả luôn!
Nếu đi theo hướng "phóng nóng" + xe tải thương mại sản xuất hàng loạt, chi phí S-400 mini có thể giảm tới 10 lần! Tức là thay vì mua 1 tổ hợp đắt đỏ có 4 quả đạn, có thể mua hẳn 12 tổ hợp với 6-8 quả đạn mỗi xe. Stonks!
## Bí kíp số 3: Bỏ radar đơn lẻ, chuyển sang mạng lưới
Một trick đột phá nữa là bỏ tư duy gắn tổ hợp phòng không vào một đài radar duy nhất.
Vấn đề là bật radar liên tục = lộ vị trí = thành mục tiêu ưu tiên cho tên lửa đạn đạo và tên lửa chống bức xạ của đối phương. GG!
Tên lửa FP-7.x của Ukraine được dẫn đường bằng mạng lưới radar phân tán do châu Âu sản xuất, chỉ bật đầu dò hồng ngoại của hãng Diehl Defence (Đức) lúc sắp chạm mục tiêu thôi.
Nga từng có lợi thế nhờ các đòn tập kích tầm xa, nhưng rất tiếc là không tận dụng được. Trong "cuộc chiến đô thị" hiện nay, Nga nên tách bệ phóng ra khỏi radar chủ động. Mô hình cũ đang khiến các tổ hợp S-400 siêu đắt bị tổn thất nặng khi đối phương dùng hàng trăm UAV ép Nga bật radar, rồi dùng thiết bị trinh sát điện tử (RTR) định vị và tấn công tiêu diệt.
## Giải pháp tổng thể: Mạng lưới phân tán thông minh
Phương án hợp lý hơn là nối tất cả các radar hiện có - cả cố định lẫn di động, máy bay cảnh báo sớm A-50U, UAV trinh sát, hệ thống quang-điện tử thụ động và cảm biến âm thanh (nghe tiếng động cơ UAV) - thành một mạng lưới thống nhất qua hệ thống truyền dữ liệu như "Akatsiya-M" hoặc "Polyana-D4M1".
Khi đó, thay vì mấy tổ hợp S-400 đắt đỏ khan hiếm, Nga có thể mua hàng chục, hàng trăm bệ phóng S-400 mini giấu kín ở các trận địa. Các bệ này sẽ nhận lệnh phóng bằng cơ chế "phóng nóng" từ nguồn chỉ thị bên ngoài. Sau khi bắn xong, nhanh chóng di chuyển để tránh bị phản công. Hit and run style!
## Ưu điểm vượt trội
Hướng đi này có những ưu điểm cực kỳ rõ ràng:
- Chi phí thấp hơn nhiều → mua được nhiều tổ hợp hơn
- Cơ số đạn lớn hơn → đánh chặn nhiều mục tiêu cùng lúc
- Tối đa hóa khả năng ngụy trang cho lưới phòng thủ tên lửa
Tất nhiên, không ai bảo bỏ hẳn S-400 nguyên bản đâu nhé. Đây chỉ là dự án bổ trợ, chuyên biệt sâu cho từng nhiệm vụ cụ thể thôi.
Nguồn: soha.vn