Tưởng gì Iran và Saudi Arabia ghét nhau ra mặt ở Trung Đông, nhưng Nga vẫn chill chill hợp tác với cả hai phe luôn! Mục tiêu là gì? Đương nhiên là để deal với phương Tây và flex sức mạnh ở Trung Đông rồi.
Iran – người bạn cứu cánh của Nga lúc khó khăn
Chiến sự ở Ukraine kéo dài mãi không dứt, khiến kho vũ khí của Nga cạn dần, kinh tế lao đao, ngoại giao cũng loạn xị ngậu. Lúc này Tổng thống Putin phải quay sang nhờ cậy Iran như một "bestie" để lật ngược tình thế.
Gần đây, Iran được cho là đã ship cho Nga cả lô máy bay không người lái (UAV) tấn công, và đang cân nhắc gửi thêm tên lửa nữa để anh Nga xài trên chiến trường. Có thể nói vì cùng chung quan điểm "anti phương Tây" và đều đang hứng trọn combo trừng phạt, nên Nga và Iran đang ngày càng "xích lại gần nhau" hơn.
Chuyện này sẽ reshape lại cả bản đồ liên minh khu vực trong mấy thập kỷ tới đó! Nga cần Iran để có đủ vũ khí cho cuộc chiến marathon ở Ukraine, nhưng đồng thời cũng cần Saudi Arabia để giữ giá dầu cao cao, đảm bảo kinh tế không sập khi bị phương Tây "ghosting".
Các chuyên gia phương Tây nhận xét rằng việc Iran bán vũ khí cho Nga đã tạo nên plot twist nguy hiểm hơn - đánh dấu lần đầu tiên nước cộng hòa Hồi giáo này nhảy vào một cuộc xung đột ở châu Âu, có thể gây ra nhiều rủi ro cho Mỹ, Israel và Thổ Nhĩ Kỳ.
Ông Henry Rome, chuyên gia về Iran tại Viện Chính sách Cận Đông của Washington nói luôn: quyết định bán vũ khí mở ra một chương hoàn toàn mới trong quan hệ Iran-Nga. "Đó là một động thái khá dứt khoát của Iran khi quyết định dấn thân vào cuộc chiến trên đất châu Âu", ông này nhấn mạnh.
Cuộc xung đột Nga - Ukraine đã làm thay đổi trật tự chính trị theo cách chưa từng thấy kể từ thời điểm Bức tường Berlin sập. Những lời cảnh báo về tấn công hạt nhân cùng cáo buộc qua lại giữa Nga và phương Tây về chuyện "bom bẩn" khiến nhiều người lo sợ về một cuộc chiến tranh thế giới mới.
Cả Nga và Iran đều mong muốn xây dựng một thế giới đa cực - nơi mà ảnh hưởng của phương Tây bị giảm xuống.
Ray Takeyh, chuyên gia về Iran và Trung Đông tại Hội đồng Quan hệ Đối ngoại Mỹ phân tích: "Iran và Nga có một điểm chung. Hai bên đều nhìn tình hình chiến lược của họ qua lăng kính hoài nghi phương Tây, vì thế mức độ hợp tác của họ sẽ tăng khi họ thấy mình ở vị trí giống nhau".
Khi Iran bày tỏ support Nga trong cuộc xung đột tại Ukraine, khả năng hồi sinh thỏa thuận hạt nhân năm 2015 (theo đó Tehran hạn chế các hoạt động hạt nhân để đổi lấy việc được phương Tây bỏ trừng phạt) ngày càng mờ mịt.
Trong bối cảnh biểu tình bùng phát khắp nơi ở Iran, nhiều khả năng nước này sẽ tăng cường support Moscow với hy vọng Nga sẽ dùng quyền phủ quyết tại Hội đồng Bảo an LHQ để chặn Mỹ và châu Âu áp đặt thêm trừng phạt lên Tehran.
Các lãnh đạo Iran có lẽ nhận ra rằng, bằng cách hỗ trợ chiến dịch quân sự của Nga, họ có thể chứng minh Iran là một player có ảnh hưởng toàn cầu và tận dụng hoạt động bán vũ khí để cứu vãn nền kinh tế.
"Nếu bạn đặt mình vào tình huống của Iran, bạn sẽ thấy có logic chiến lược cho cách tiếp cận này: các cuộc đàm phán hạt nhân không ra kết quả, Iran không thể tin phương Tây. Iran đã và đang tự lực về kinh tế, quân sự và tương lai chính là quan hệ với Nga-Trung Quốc", chuyên gia Rome giải thích.
Trong bối cảnh phương Tây đang gấp rút cung cấp cho Ukraine hệ thống phòng không xịn xò, kế hoạch Iran chuyển tên lửa cho Nga, nếu thành sự, có thể làm thay đổi game trên chiến trường, khiến lợi thế nghiêng về phía Nga.
Tăng cường quan hệ với Saudi Arabia để counter phương Tây
Tổng thống Putin được coi là pro player biết cách cân bằng các mối quan hệ, kể cả với những quốc gia ghét nhau cay cú ở Trung Đông. Nhưng cuộc xung đột Nga-Ukraine đang làm loạn thêm kinh tế toàn cầu, đặc biệt là năng lượng, tạo ra những bài toán đau đầu về chính trị. Điều này đòi hỏi ông Putin phải xử lý cẩn thận những cuộc cạnh tranh nhạy cảm tại khu vực, đặc biệt là drama Iran – Saudi Arabia.
Saudi Arabia vẫn giữ quan hệ hợp tác chặt chẽ với Nga kể từ khi Moscow phát động chiến dịch quân sự tại Ukraine vào cuối tháng 2. Thực tế, ngay trước khi xung đột nổ ra, tập đoàn Kingdom Holding của Saudi Arabia đã rót hơn 500 triệu USD vào các tập đoàn năng lượng của Nga, trong đó có Gazprom, Rosneft và Lukoil.
Hồi đầu tháng 10, nhóm OPEC + do Saudi Arabia và Nga dẫn đầu đã thông báo kế hoạch giảm sản lượng khai thác dầu. Saudi Arabia - ông trùm dầu mỏ lớn nhất thế giới cho biết, quyết định này nhằm duy trì lợi ích tài chính và thương mại cũng như đảm bảo thị trường ổn định.
Tuy nhiên, thông báo này khiến các quan chức Washington nổi cơn đùng đùng. Họ cho rằng quyết định của OPEC + sẽ giúp Nga chống lại lệnh trừng phạt của Mỹ và châu Âu, đồng thời làm yếu đi nỗ lực của phương Tây nhằm hạ knock-out Nga.
Đánh giá về mối quan hệ của Moscow với hai đối thủ khu vực là Saudi Arabia và Iran, ông Joseph A Kechichian, thành viên cấp cao tại Trung tâm King Faisal ở Riyadh nhận định: "Saudi Arabia thấy cần phải giữ quan hệ hợp tác chặt chẽ với Nga, để điều phối sản xuất dầu mỏ, đồng thời duy trì đối thoại về các sáng kiến bình thường hóa quan hệ với Iran".
Tuy nhiên, việc Saudi Arabia tăng cường quan hệ với Nga, dù có tính toán kỹ lưỡng, đang làm căng thẳng giữa Riyadh và Washington tăng nhiệt. Những lời cảnh báo từ các nhà lập pháp Mỹ về việc hạ cấp quan hệ an ninh với Riyadh, và sự ủng hộ dự luật không sản xuất và xuất khẩu dầu mỏ (NOPEC) đã cho thấy điều đó.
Cựu Đại sứ Mỹ tại Yemen Gerald Feierstein nói rõ: "Cuộc xung đột Nga - Ukraine đã khiến chính sách của Saudi Arabia trở thành tâm điểm chú ý và gây áp lực buộc họ phải chọn bên - điều mà họ luôn muốn tránh. Các quyết định mà Riyadh đưa ra sẽ được Mỹ nhìn nhận theo kiểu: 'Bạn đồng hành với chúng tôi hay chống lại chúng tôi?".
Về phần mình, Saudi Arabia và nhiều nước khác cho rằng Washington đang mất dần sự quan tâm đối với khu vực, khiến việc hợp tác với Moscow trở nên hấp dẫn hơn.
Nguồn: soha.vn