Tập đoàn hàng không thương mại Trung Quốc (COMAC) vẫn đang "cày" dự án máy bay thân rộng tầm xa CR929, nhưng từ giờ sẽ không còn thấy bóng dáng của Tập đoàn máy bay thống nhất (UAC) của Nga nữa rồi các bạn ơi!
Thông tin này mới được "spoil" tại triển lãm hàng không Paris hồi tháng 6 vừa rồi. Bên cạnh 2 dòng máy bay đã ra mắt là ARJ21 và C919, COMAC một lần nữa flex CR929 với thông số khá xịn: chở được từ 280 đến 320 hành khách, bay xa tới 12000 km luôn á. Nhưng mà plot twist ở chỗ yếu tố UAC trên hình đồ họa của CR929 đã bay màu, và COMAC cũng nhấn mạnh "COMAC Wide-Body" thay vì dùng thương hiệu chung CRAIC (liên doanh giữa COMAC và UAC) như trước.
Website của COMAC về CR929 bản tiếng Trung và tiếng Anh vẫn ghi là dự án liên doanh giữa Trung Quốc và Nga. Thông số kỹ thuật và tài liệu liên quan vẫn giữ nguyên. Riêng trang của UAC thì vẫn list CR929 nhưng khi click vào thì... bị văng về trang chủ luôn
CR929 là dự án máy bay phản lực thương mại thân rộng tầm xa được Trung Quốc và Nga khởi động từ năm 2016. COMAC và UAC đã thành lập liên doanh CRAIC và tiền tố CR trong tên gọi viết tắt của China - Russia đấy. CR929 nhắm đến mục tiêu cạnh tranh với Airbus và Boeing bằng công nghệ, kinh nghiệm của Nga kết hợp năng lực sản xuất của Trung Quốc.
Cho đến giờ vẫn chưa có nguyên mẫu CR929 hoàn chỉnh nào được chế tạo cả. Sự tham gia của Nga đối với CR929 đã gặp nhiều trở ngại và càng khó khăn hơn kể từ khi chiến sự Ukraine nổ ra. Hồi tháng 8 năm ngoái, tờ Interfax của Nga dẫn lời giám đốc điều hành của UAC - Yuri Slyusar cho biết dự án CR929 sẽ cần được "cập nhật". Ông nói: "Đại dịch COVID-19 đã làm thay đổi thị trường vận tải hàng không, thay đổi những yêu cầu về tầm bay, sức chứa hành khách, hiệu năng và chi phí nhiên liệu. Thêm vào đó, áp lực từ các lệnh trừng phạt khiến chúng tôi phải thay đổi thành phần hợp tác."
Đến đầu năm nay, Bộ trưởng công nghiệp và thương mại Nga - Denis Manturov khẳng định Nga vẫn theo đuổi chương trình CR929 nhưng sẽ thay đổi cơ cấu hợp tác. Trước các lệnh cấm vận từ phương Tây, Nga tìm đến sự trợ giúp từ các quốc gia khác và có thể sẽ chuyển sang làm nhà cung ứng linh kiện thay vì là đối tác toàn diện. Đến tháng 3 năm nay, có thông tin phần cánh và hộp tâm cánh của CR929 đang được thử nghiệm tại Nga.
Dù vậy, đến lúc này thì UAC đã chính thức rút lui khỏi dự án CR929 theo xác nhận của một quan chức trong ngành. Lý do thì nhiều lắm, ngoài các lệnh cấm vận từ phương Tây vì chiến sự Ukraine, thì mối quan hệ giữa COMAC và UAC cũng đã "cơm không lành canh chẳng ngọt" từ lâu rồi
Ba năm trước, đã có nhiều nguồn tin từ Nga cho biết UAC "gặp khó" khi làm việc với đối tác Trung Quốc. Trong số nhiều vấn đề thì có một drama nổi bật là COMAC muốn độc quyền bán CR929 cho thị trường Trung Quốc, viện lý do nhu cầu của nước này lớn hơn đáng kể và phát triển nhanh hơn so với Nga. Ngoài ra, chương trình CR929 được giới phân tích cho là thiếu ổn định, một chuyên gia hàng không nhận định "mỗi bên có kỳ vọng và mục tiêu rất khác nhau" đối với CR929. Chiến sự Ukraine và các lệnh trừng phạt chỉ là giọt nước làm tràn ly thôi.
Trung Quốc sẽ tiếp tục theo đuổi dự án CR929 mà không có Nga. CR929 theo lộ trình ban đầu sẽ đi vào hoạt động vào năm 2026 hoặc 2027 nhưng lộ trình này có lẽ sẽ khó đạt được lắm. CR929 phụ thuộc rất nhiều vào các đối tác phương Tây để thành công.
Thử nhìn lại chương trình C919 - dòng máy bay thân hẹp được COMAC khởi động từ năm 2008 nhưng đến gần đây mới bắt đầu thương mại hóa. C919 cần đến sự hỗ trợ của rất nhiều đối tác nước ngoài cũng như những công ty liên doanh. Nhiều ý kiến cho rằng C919 thực chất chỉ có cái mác là Made in China. Động cơ của C919 là LEAP-1C do CFM International cung cấp trong khi phiên bản động cơ nội địa CJ-1000 dự kiến phải đến 2030 mới có thể đưa vào sử dụng.
Trở lại với CR929, việc chế tạo một chiếc máy bay phản lực thân rộng sẽ còn khó khăn hơn rất nhiều so với C919. Riêng bài toán về động cơ đang trở nên khó hơn khi không có UAC. CR929 cần động cơ cho lực đẩy vào khoảng 340 - 390 kN nên ngay từ đầu liên doanh CRAIC đã tìm đến Rolls-Royce với dòng Trent 1000 và General Electric (GE) với Genx-1B76 nhưng cả 2 hãng này đều không thể bán động cơ do vướn cấm vận
Sau cùng, CR929 chỉ có thể dùng động cơ của Trung Quốc là CJ-2000 đang được AECC phát triển và PD-35 của Aviadvigatel thuộc UAC. Tuy nhiên, CJ-2000 chưa hoàn thiện còn PD-35 thì bị trì hoãn do Aviadvigatel muốn dồn lực cho các dự án khác. Vậy nên khi UAC rút khỏi dự án thì chưa rõ CR929 có sử dụng động cơ của Nga hay không và nếu không, liệu AECC có thể phát triển thành công động cơ CJ-2000 với công suất thiết kế?
Nguồn: tinhte.vn