Ngày 4/2, anh Roland Oliphant - một bình luận viên khá nổi của tờ Telegraph đã thẳng thắn nói luôn: cuộc xung đột đang "đóng băng" ở miền Đông Ukraine có nguy cơ bị "hâm nóng" trở lại rồi đó, và lý do chính là... xuất hiện thêm nhân tố mới - Tổng thống Mỹ Donald Trump.
Tình hình ở thị trấn Avdiivka thuộc tỉnh Donetsk, miền Đông Ukraine hồi cuối tuần trước căng lắm luôn. Các cuộc giao tranh dữ dội đã cướp đi ít nhất 20 mạng người, trong đó có cả dân thường nữa
Nghiêm trọng hơn, những loại vũ khí bị cấm từ nhiều tháng trước theo thỏa thuận Minsk 2 giờ lại được dùng công khai rồi. Hàng ngàn dân thường phải sống trong cảnh mất điện, không có nhiên liệu sưởi ấm và thiếu nước sạch. Thương quá đi!
Đây chính là những dấu hiệu cho thấy cuộc xung đột ở Đông Ukraine có thể một lần nữa vượt ngoài tầm kiểm soát. Nga, Mỹ và nhiều quốc gia khác đều đang lo lắng về tình hình này. Giới chuyên gia cho rằng nguyên nhân là do sự xuất hiện của Tổng thống Mỹ Donald Trump.
Ngày 4/2, trong cuộc gọi với Tổng thống Ukraine Petro Poroshenko, ông Trump hứa sẽ hợp tác với Nga và các nước liên quan để tái thiết hòa bình cho miền Đông Ukraine.
Theo anh Oliphant thì nếu ông Trump thực hiện lời hứa này, xung đột ở miền Đông Ukraine khó có thể giữ nguyên như cũ. Lý do là ông Trump đang có lập trường gần như trái ngược hoàn toàn với cựu Tổng thống Mỹ Barack Obama. Vậy nên những chính sách của chính quyền mới về Ukraine chắc chắn sẽ khác hẳn rồi.
Trước đó, khi chưa nhậm chức, ông Trump đã làm choáng váng nhiều nhà lãnh đạo phương Tây khi cho biết có thể bỏ các lệnh trừng phạt Nga vì Ukraine để đổi lấy các thỏa thuận kiểm soát vũ khí hạt nhân với Nga.
Còn trong cuộc gặp với Thủ tướng Anh Theresa May hồi tháng 1/2017, ông Trump dường như cố tình lảng tránh khi bà May nhắc lại lập trường của nước Anh rằng Nga sẽ không được gỡ bỏ các lệnh trừng phạt nếu không tuân thủ đầy đủ thỏa thuận hòa bình Minsk về Ukraine.
Trong khi đó, theo Điện Kremlin, trong cuộc điện đàm ngày 3/2, Tổng thống Nga Vladimir Putin và Tổng thống Mỹ Donald Trump đã bàn về việc xây dựng lại mối quan hệ kinh tế và thương mại cùng có lợi giữa hai nước. Nhiều người nghĩ đây là tín hiệu cho thấy ông Trump đang tìm cách gỡ bỏ các lệnh trừng phạt Nga rồi đấy.
Miền Đông Ukraine sẽ bị "hâm nóng" trở lại à?
Thật ra thì ngay cả khi ông Trump chưa làm gì, tình hình ở Ukraine đã thay đổi theo những suy nghĩ xung quanh chuyện này rồi.
Cả Tổng thống Nga Vladimir Putin và ông Alexander Zakharchenko - người đứng đầu Cộng hòa nhân dân Donetsk tự xưng, đều cáo buộc Tổng thống Ukraine Petro Poroshenko đã đứng đằng sau các cuộc giao tranh cuối tuần trước để gây chú ý với ông Trump, ngăn chặn việc Nga-Mỹ tái lập quan hệ, và giảm khả năng Nga được gỡ bỏ trừng phạt.
Ngày 2/2, ngay sau khi các cuộc giao tranh nổ ra, ông Poroshenko đã nhấn mạnh rằng tình hình bạo lực hiện tại ở miền Đông Ukraine đã chứng minh không thể gỡ bỏ trừng phạt đối với Nga. Ông cũng hứa sẽ sớm tổ chức trưng cầu dân ý về việc Ukraine gia nhập NATO, dù đó chỉ là hành động tượng trưng vì NATO chưa sẵn sàng nhận Ukraine.
Trong khi đó, chính phủ Ukraine và những người ủng hộ phương Tây cho rằng lập trường mềm mỏng của ông Trump đối với Nga đã làm suy yếu sự răn đe đối với Điện Kremlin luôn.
Họ tố cáo ngược lại rằng Moscow và quân ly khai đã tiến hành các cuộc bắn phá ở Avdiivka để kiểm tra hoặc gây áp lực đối với chính phủ mới của Mỹ. Theo họ, Nga làm vậy là để chuẩn bị hoặc giành lợi thế trong các cuộc đàm phán sắp tới với Mỹ về Ukraine.
Bên cạnh đó, cuộc xung đột đóng băng ở miền Đông Ukraine vốn đã ẩn chứa những yếu tố bất ổn rồi. Trong cuốn Everyone Loses, ông Samuel Charap - chuyên gia về Nga và Á-Âu thuộc Viện Nghiên cứu Chiến lược quốc tế (IISS - Anh), lập luận rằng các bên liên quan trong cuộc khủng hoảng Ukraine đều bị thua thiệt cả.
Theo ông, Nga bị mất cả tiền bạc lẫn uy tín quốc tế khi không tuân thủ đầy đủ thỏa thuận Minsk. Ukraine thì mắc kẹt trong cuộc chiến tranh tốn kém và bất lực trong việc giành lại quyền kiểm soát Crimea hoặc Donbass (miền Đông Ukraine). Liên minh châu Âu cũng không thể kết nạp được Ukraine.
Tất cả những yếu tố trên đang "hâm nóng" cuộc xung đột "đóng băng" ở miền Đông Ukraine đấy. Chính sách mới của Mỹ, những tính toán chính trị ở Moscow, Kiev, Washington khiến bất kỳ cuộc giao tranh nào cũng rất dễ vượt ngoài tầm kiểm soát luôn.
Trong khi đó, để khiến miền Đông đang "sôi sục" được bình thường trở lại không hề dễ chút nào vì điều đó phụ thuộc vào việc khôi phục mối quan hệ Nga-Mỹ.
Trước đó, mối quan hệ Nga-Mỹ đã bị suy sụp nghiêm trọng do những mâu thuẫn không chỉ ở Ukraine mà còn ở Syria và nhiều vấn đề quốc tế khác. Nói chung là nguyên nhân gây rạn nứt quan hệ Nga-Mỹ rất phức tạp luôn nha.
Nguồn: soha.vn