OtakuCute00
New member
Nhật Bản đang phải đối mặt với một cuộc khủng hoảng lao động cấp bách, và không phải dạng vừa đâu nha!
Các công ty Nhật Bản giờ đang "quay cuồng" tuyển dụng sinh viên tốt nghiệp đại học và thực tập sinh kỹ thuật từ khắp châu Á. Lý do? Đơn giản là tình trạng thiếu người trầm trọng, ngang ngửa với hai cuộc khủng hoảng lao động tồi tệ nhất mà quốc gia này từng trải qua sau chiến tranh.
Nhật Bản đã từng "vật lộn" với làn sóng thiếu người làm đầu tiên vào giai đoạn tăng trưởng nhanh từ những năm 1950 đến 1970, rồi đến thời kỳ bong bóng cuối những năm 1980 - đầu 1990. Cả hai lần, các công ty đều phải cạnh tranh "khốc liệt" để tìm lao động mới.
Giờ đây, trong làn sóng thiếu lao động thứ ba này, các công ty trong nước, trong đó có Takasago Electric, đang "quay xe" sang săn tài năng trẻ từ châu Á.
Năm 2025, Takasago Electric đã tuyển được 4 sinh viên tốt nghiệp từ Viện Công nghệ Ấn Độ Hyderabad (IITH) - một trong những trường kỹ thuật top đầu của Ấn Độ. Được thành lập năm 2008, IITH là trường dẫn đầu trong các lĩnh vực như AI và khoa học máy tính, với nhiều sinh viên tốt nghiệp "đổ bộ" vào các ông lớn công nghệ toàn cầu như Google.
Bốn nhân viên mới cho biết họ đã "chốt đơn" làm việc cho nhà sản xuất linh kiện tại Nagoya (miền trung Nhật Bản) sau khi nghe CEO Haruyuki Hiratani phát biểu tại hội chợ việc làm trong trường. Hiratani thừa nhận thẳng thắn là Takasago không thể trả lương cao như các tập đoàn Mỹ, nhưng "thế mạnh của chúng tôi là liên tục thúc đẩy công nghệ tiên tiến"
"Chúng tôi hiện nhận được nhiều yêu cầu tuyển dụng từ các công ty Nhật Bản mỗi tháng", giáo sư Kotaro Kataoka tại trường cho biết. "Cách đây 5 năm, hầu như không có yêu cầu nào luôn".
## Khủng hoảng lao động không phải "ăn may" đâu nha!
Làn sóng thiếu người làm hiện nay không phải chuyện tạm thời đâu các bạn ơi. Dân số trong độ tuổi lao động của Nhật Bản (15-64 tuổi) tính đến năm 2025 chỉ còn 74 triệu người, giảm tới 15% so với mức đỉnh điểm năm 1995 và dự kiến sẽ giảm thêm 18 triệu người vào năm 2050. Nhiều chuyên gia cho rằng Nhật Bản cần phải toàn cầu hóa lực lượng lao động gấp lắm rồi!
Trong một cuộc khảo sát năm 2023 của Tổ chức Thương mại Đối ngoại Nhật Bản (JETRO), 28,4% các công ty trả lời cho biết họ có kế hoạch tăng cường tuyển dụng nhân viên nước ngoài trong 2-3 năm tới. Về tình trạng thị thực, 22,2% - tỷ lệ cao nhất - cho biết sẽ tuyển những lao động có thị thực "chuyên gia có tay nghề cao", bao gồm kỹ sư, chuyên gia marketing và phiên dịch. Trong khi đó, 11,1% cho biết có kế hoạch tuyển "lao động có tay nghề cụ thể".
## Giữ chân nhân viên nước ngoài: Mission impossible?
Trong nỗ lực đó, một số công ty đã cố gắng hỗ trợ các lao động nước ngoài hết mức. Ví dụ như Sumitomo Fudosan Villa Fontaine, tuyển khoảng 400 thực tập sinh người Việt Nam, thường xuyên tổ chức tiệc tối và sắp xếp các cuộc gọi video để gia đình từ quê nhà có thể trò chuyện với con cái luôn nè!
Tuy nhiên, việc giữ chân nhân viên thường "đau đầu" vì một số không thể thích nghi với văn hóa doanh nghiệp. Một anh chàng Malaysia 34 tuổi đã tự nguyện xin nghỉ việc tại một công ty thương mại lớn sau khoảng 5 năm. Anh nói sẽ mất tới 20 năm mới lên được vị trí quản lý và bản thân công ty cũng không có trưởng phòng nào là người nước ngoài cả.
Các ngành như sản xuất, nông nghiệp và thủy sản của Nhật Bản phụ thuộc rất nhiều vào chương trình thực tập sinh kỹ thuật. Tuy nhiên mỗi năm, vẫn có khoảng 10.000 thực tập sinh không hài lòng và "bỏ của chạy lấy người" khỏi chương trình luôn!
## Năng suất thấp - vấn đề "trầm kha"!
Nếu một quốc gia muốn đạt được tăng trưởng bất chấp dân số giảm, việc cải thiện năng suất là điều cần thiết. Tuy nhiên, Nhật Bản tụt hậu rất nhiều trong lĩnh vực này luôn. Trong báo cáo kinh tế thường niên cho năm tài chính 2024, Văn phòng Nội các chỉ ra rằng Đức - quốc gia đã vượt qua Nhật Bản về tổng sản phẩm quốc nội - có lực lượng lao động ít hơn Nhật Bản 40% và làm việc ít hơn 20% giờ.
"Đức tạo ra cùng mức giá trị gia tăng như Nhật Bản với chỉ khoảng một nửa đầu vào lao động", báo cáo nêu rõ. Ơ hay, "plot twist" quá đi!
"Trừ khi bạn không mong đợi các lao động nước ngoài cư xử như người Nhật, nếu không bạn sẽ không thể cải thiện năng suất hoặc thúc đẩy sự đổi mới", Takashi Kumon, giáo sư tại Viện Nghiên cứu Châu Á thuộc Đại học Châu Á ở Tokyo, cho biết. "Để đạt được những mục tiêu này, các công ty phải chuyển đổi bằng cách tiếp thu những ý tưởng và giá trị đa dạng".
## Thu nhập thấp - cú "chí mạng"!
Thu nhập thấp cũng là một trong những nguyên nhân khiến Nhật Bản khó giữ chân nhân tài. Thực tế này khác xa so với khoảng 10 năm trước, khi mức lương tiềm năng tại các công ty Nhật Bản được coi là điểm sáng để thu hút các nhân viên tài năng nhất.
Tại một buổi thuyết trình vào tháng trước ở Thượng Hải, Masato Sampei, chủ tịch công ty hỗ trợ tuyển dụng châu Á tại Nhật Bản, đã nhận được câu hỏi thẳng thắn từ một sinh viên: "Bạn có thể sống với thu nhập hàng năm 3 triệu yên (19.100 USD, tương đương gần 500 triệu đồng) ở Tokyo không?".
Ngay sau khi nghe ông giải thích ngọn ngành chi phí sinh hoạt ở Tokyo cũng như mức lương hàng năm đầu tiên có thể được nhận tại một công ty Nhật Bản, khuôn mặt chàng sinh viên kia ngay lập tức trở nên chán nản. Lạm phát khiến thu nhập 500 triệu/năm cũng khó lòng thỏa mãn một số người nữa là khác!
Thực tế, mức lương của Nhật Bản vốn thấp hơn so với các nước phát triển. Theo dữ liệu hồi tháng 5/2024 từ Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế, mức lương trung bình của Nhật Bản tính bằng đồng USD chỉ đứng thứ 25 trong tổng số 38 quốc gia, tức tụt lại phía sau cả những nước như Slovenia và Lithuania luôn. Với sự mất giá gần đây của đồng yên, tiền lương cho sinh viên nước ngoài thậm chí còn "tệ hơn xưa" nữa.
## Giới trẻ Nhật "đào tẩu" ra nước ngoài kiếm tiền!
Trong bối cảnh cơ hội việc làm suy yếu, giới trẻ Nhật Bản dần chuyển hướng ra thị trường nước ngoài. Takeshi Fukumoto, đến từ quận Nara, đã xin được thị thực và chuyển đến Toronto làm nhà hàng. Thu nhập một giờ rơi vào khoảng 22 đô la Canada. Trung bình làm việc 40 giờ/tuần thôi.
"Mặc dù thời gian làm việc ngắn nhưng tôi kiếm được rất nhiều tiền", anh nói. "Nếu tính cả tiền tip, thu nhập hàng tháng của tôi là hơn 400.000 yên" (khoảng 67 triệu đồng). Nghe xong chỉ muốn "xách ba lô lên và đi" luôn nè!
Nguồn: soha.vn