Chuẩn bị khám phá hành tinh Đỏ nào!
Rạng sáng 27/11/2018, tàu thăm dò InSight của NASA đã chính thức "đáp đất" xuống bề mặt sao Hỏa, đánh dấu một cột mốc siêu khủng đối với khoa học vũ trụ của nhân loại luôn đó!
Khởi hành từ 5/5/2018, em robot trị giá 830 triệu USD (tầm 19 nghìn tỷ đồng nha các bạn ơi ) đã trải qua hành trình gần 7 tháng bay vèo vèo trong không gian, cộng thêm khoảng 7 phút được đánh giá là "kinh hoàng" khi giảm tốc độ từ 19.800km/h xuống còn 5km/h (tưởng tượng phanh gấp từ tốc độ siêu thanh xuống chậm hơn xe máy nha ). Và vào lúc 2h54 phút sáng 27/11, InSight đã hạ cánh thành công rồi nè!
Đây là vụ hạ cánh đầu tiên kể từ khi robot tự hành Curiosity đến hành tinh Đỏ vào năm 2012 đấy. Theo kế hoạch, InSight sẽ có nhiệm vụ kéo dài 2 năm, với mục tiêu cung cấp những thông tin mà Curiosity chưa làm được.
Và đây là những điều bạn cần biết về vụ hạ cánh này, cùng với những kỳ vọng khủng của NASA về InSight nhé!
## Tại sao InSight lại chọn đáp xuống một đồng bằng của sao Hỏa?
InSight hạ cánh tại Elysium Planitia - một khu vực bằng phẳng, không có trở ngại, không có thềm lục địa hay bất kỳ rủi ro nào từ vệ tinh khác.
Nhìn sơ qua thì khu vực này hơi... nhạt nhẽo nhỉ - ít nhất là khi so với các vùng núi cổ xưa nơi Curiosity đang "nghỉ dưỡng". Nhưng thực ra đây lại là vị trí vip pro max mà NASA đã chọn kỹ cho InSight để thực hiện những nhiệm vụ quan trọng đấy!
Elysium Planitia nằm ở phía bắc gần đường xích đạo của Hỏa tinh, nơi hứng nhiều ánh nắng nhất trong năm. Nhờ thế mà chỉ với 2 tấm pin mặt trời (kiểu như tấm pin điện thoại nhưng to hơn xíu ), InSight có thể hoạt động ít nhất 2 năm theo giờ Trái đất.
Đó là điểm khác biệt rất lớn giữa InSight và đàn anh Phoenix Mars Lander của nó. Anh Phoenix này hạ cánh vào năm 2008, gần cực Bắc của sao Hỏa để tìm hiểu về lớp băng giá. Nhưng rồi chỉ vài tháng sau đã "toang" vì ánh sáng mặt trời ở đó không đủ để sạc pin
InSight được trang bị rất nhiều công cụ khoa học xịn xò nhất hiện nay. Với Elysium Planitia, các chuyên gia cho rằng khu vực này đủ mềm để robot cài một đầu dò nhiệt xuống lòng đất. Đó cũng chính là bài test đầu tiên của InSight đối với hành tinh 4,6 tỉ năm tuổi này nè!
"Mục tiêu của InSight là nghiên cứu sâu hơn về sao Hỏa, tìm ra dấu hiệu sinh tồn, các xung động và nhiệt độ của nó," - trích lời NASA trên trang chủ.
"Để tìm hiểu sâu vào nền đất của sao Hỏa, robot phải hạ cánh ở nơi ổn định, đủ yên tĩnh và cung cấp đủ năng lượng cho toàn bộ chiến dịch. Đó là lý do vì sao chúng tôi chọn Elysium Planitia."
## Khám phá những bí mật siêu cổ xưa của sao Hỏa
Nhiệm vụ chính của InSight là tìm hiểu xem sao Hỏa được hình thành thế nào, và chuyện gì đã xảy ra tại đây trong quá khứ xa xăm.
Chúng ta vốn biết rằng sao Hỏa ngày xưa có lớp từ trường như Trái đất bây giờ để bảo vệ khí quyển khỏi gió Mặt trời. Nhưng vì lý do gì đó, lớp vỏ từ của sao Hỏa bỗng biến mất (biến đâu mất zồi??? ), khiến hành tinh không thể giữ lại được khí quyển và hơi nước, rồi trở nên trơ trọi như ngày hôm nay.
InSight sẽ được cấp năng lượng liên tục và luôn giữ liên lạc với Trái đất (giống như chúng ta nhắn tin với crush vậy nhưng mà qua vũ trụ
). Với cánh tay robot được lập trình sẵn, InSight sẽ đặt cố định các máy đo xung động lên bề mặt sao Hỏa. Mục tiêu đầu tiên của NASA là muốn "nghe" được âm thanh hoạt động địa chất của hành tinh này!Các xung động, dù là do thiên thạch va vào, đất sạt lở, hay magma dưới lòng đất bùng nổ, tất cả đều sẽ được ghi lại. Thiết bị này nhạy đến mức ghi nhận được mọi hoạt động địa chất xảy ra trên toàn bộ hành tinh luôn ấy chứ!
Qua thời gian, dữ liệu về các xung động này sẽ được tổng hợp, và từ đó chúng ta có được cấu trúc thành phần của hành tinh - giống như chụp CT scan cho sao Hỏa vậy đó
Công cụ tiếp theo là một đầu dò nhiệt, có thể tự động đào sâu vào lòng đất (tự đào luôn á, không cần ai chỉ huy ). Trên đầu dò có một cảm biến, ghi nhận xem mất bao lâu đầu dò mới nhận đủ nhiệt để ngưng hoạt động. Theo dự tính, đầu dò có thể đào được khoảng 5m - sâu hơn rất nhiều so với bất kỳ nhiệm vụ trên sao Hỏa trước kia!
"Ở độ sâu ấy, chúng ta loại bỏ được tất cả sự biến động về nhiệt độ trên bề mặt hành tinh. Thay vào đó, toàn bộ nhiệt lượng đều đến từ lõi hành tinh - nguồn năng lượng đủ để kích hoạt bất kỳ hoạt động địa chất nào," - trích lời Suzanne Smerkar, chuyên gia trong dự án.
Với số dữ liệu này, Smrekar có thể tính được thời gian năng lượng tại lõi sao Hỏa thoát ra ngoài.
Đó là những gì còn sót lại sau 4,6 tỉ năm tồn tại của hành tinh, và nhờ thế chúng ta có thể biết được chuyện gì đã xảy ra với sao Hỏa trong quá khứ!
Ngoài ra, InSight có thể là công cụ hữu hiệu để xác định xem liệu có bể nước ngầm nào tồn tại trên sao Hỏa không.
Nếu có, đó sẽ là bằng chứng đầu tiên cho thấy khả năng tồn tại sự sống trên sao Hỏa (tất nhiên là dưới dạng vi sinh vật thôi nhé, chứ đừng mong gặp người ngoài hành tinh đâu ), và đem lại nhiều câu trả lời cho các chiến dịch chinh phục hành tinh này trong tương lai!
Còn trên bề mặt, InSight sẽ sử dụng hệ thống định vị radio để kiểm tra độ "lung lay" quanh trục của hành tinh khi xoay quanh Mặt trời (giống như kiểm tra xem con quay có quay thẳng không ấy). Các dữ liệu thu được sẽ cho biết điều gì đang xảy ra tại lõi của Hỏa tinh.
Từ những gì thu được, khoa học cũng hy vọng rằng chúng ta sẽ hiểu thêm nhiều điều hơn về chính Trái đất - vì đã có đối tượng để so sánh rồi mà!
"Trái đất là một hành tinh lớn, có nhiều năng lượng, nhiệt lượng. Nhưng hoạt động địa chất của hành tinh rất tích cực trong lịch sử, nên hầu hết các bằng chứng từ thời kỳ đầu đã bị xóa sạch," - Tom Hoffman, quản lý dự án chia sẻ.
"Để tìm ra bằng chứng, nay chúng ta có sao Hỏa - một hành tinh gần giống với Trái đất, nhưng đã nguội lạnh từ lâu rồi."
Nguồn: soha.vn