Ê, NASA vừa làm một động thái chưa từng có trong lịch sử chinh phục vũ trụ đó!
Hai con tàu vũ trụ mini đang chuẩn bị lên đường đến sao Hỏa theo lộ trình "ngoằn ngoèo" chưa ai dám thử. Sứ mệnh có tên gọi ngầu lòi là EscaPADE này không chỉ để thu thập data khoa học, mà còn là thử nghiệm cách mạng về việc NASA có thể làm những project "bự" với budget "hạt dẻ".
Mục tiêu chính của EscaPADE là giải mã lý do tại sao sao Hỏa - hành tinh đỏ khô khan kia - lại "bay" mất gần hết khí quyển từ mấy tỷ năm trước. Cặp tàu song sinh này sẽ cùng nhau quan sát các cơ chế phức tạp khiến khí quyển sao Hỏa "rò rỉ" vào không gian, câu hỏi then chốt để hiểu về quá khứ của hành tinh này.
Project "rẻ mà chat" của NASA
EscaPADE (viết tắt của Escape and Plasma Acceleration Dynamics Explorers), do Đại học California, Berkeley dẫn đầu, là một trong những nhiệm vụ tham vọng nhất thuộc chương trình SIMPLEx (Small, Innovative Missions for Planetary Exploration) của NASA. Chương trình này khuyến khích giới khoa học sáng tạo bằng cách dùng tàu vũ trụ nhỏ và phương pháp chi phí thấp để làm nghiên cứu chất lượng cao.
EscaPADE sẽ là chuyến đi tới sao Hỏa "rẻ" nhất mà NASA từng làm luôn đó!
Jeff Parker, giám đốc công nghệ tại Advanced Space (công ty hỗ trợ kỹ thuật cho dự án), nhấn mạnh sự khác biệt của nhiệm vụ này. Theo ổng thì EscaPADE không phải "rẻ" mà là "giá trị vip pro max" ấy. Với chi phí dưới 100 triệu đô, sứ mệnh này hứa hẹn đem về data ngang tầm với những nhiệm vụ truyền thống của NASA tốn từ 300-600 triệu đô. Giảm được chi phí khủng như vậy là một bước đột phá xịn sò cho tương lai khám phá vũ trụ!
Không cần chờ timing "chuẩn chỉnh" nữa
Thường thì các tàu vũ trụ đến sao Hỏa phải khởi hành trong "cửa sổ chuyển tiếp" - cơ hội phóng tối ưu chỉ có khoảng 26 tháng một lần, khi Trái Đất và sao Hỏa xếp hàng chuẩn chỉnh để có quỹ đạo thẳng tắp nhất.
EscaPADE ban đầu cũng định đi đường thẳng như vậy. Nhưng do delay liên tục, đổi kế hoạch và đủ thứ rắc rối về thời gian, nhiệm vụ đã lỡ chuyến "cửa sổ" cuối năm 2024 rồi.
Thay vì phải ngồi chờ đến năm 2026, ekip thiết kế đã nghĩ ra chiến thuật sáng tạo chưa từng có: phương pháp "phóng và chờ" (launch-and-loiter). Kế hoạch này cho phép EscaPADE cất cánh bất cứ ngày nào trong năm và vẫn đến được sao Hỏa với đủ nhiên liệu. Xịn xò chưa!
Parker giải thích: "Ý tưởng là phóng lúc nào cũng được, chờ đến khi các hành tinh căn chỉnh hoàn hảo, rồi mới lên đường trong hành trình liên hành tinh tới sao Hỏa".
Nơi "nghỉ chân" giữa vũ trụ tại điểm L2
Sau khi phóng, cặp tàu sẽ không bay thẳng đến sao Hỏa đâu. Thay vào đó, chúng sẽ hướng đến Điểm Lagrange 2 (L2) - một điểm cân bằng hấp dẫn giữa không gian, cách Trái Đất khoảng 1,5 triệu km.
Các Điểm Lagrange là nơi lực hấp dẫn của Mặt Trời và Trái Đất cân bằng nhau, cho phép tàu vũ trụ "lơ lửng" mà không bị kéo đi đâu cả. Điểm L2 được chọn vì nó cung cấp "môi trường bức xạ ổn áp" hơn so với không gian bên ngoài nhiều. Tàu vũ trụ sẽ bay trên quỹ đạo hình hạt đậu quanh L2, bên ngoài các vành đai bức xạ của Trái Đất.
Cặp tàu sẽ "nghỉ ngơi" ở đây cho đến khi cửa sổ chuyển tiếp sao Hỏa năm 2026 mở ra. Sau đó, chúng sẽ quay lại quanh Trái Đất vào tháng 11/2026. Lực hấp dẫn của Trái Đất sẽ được dùng như một "cú boost" cuối để đẩy chúng vào quỹ đạo hướng tới sao Hỏa.
Bất kể phóng ngày nào, hai tàu vũ trụ dự kiến sẽ vào quỹ đạo sao Hỏa vào tháng 9/2027.
Trade-off giữa rủi ro và chi phí
Mặc dù kế hoạch "vòng vo" này mang lại sự linh hoạt và tiết kiệm tiền, nhưng nó cũng đi kèm với rủi ro cao hơn. Parker thừa nhận việc ở lâu trong không gian khiến "các bộ phận của tàu vũ trụ sẽ bị hao mòn", làm tăng nguy cơ trục trặc cho nhiệm vụ.
Việc chấp nhận rủi ro này là một phần triết lý SIMPLEx: giảm chi phí bằng cách chấp nhận rằng thành công không được đảm bảo 100%. Thực tế, một số nhiệm vụ chi phí thấp trước đây của NASA đã thất bại, như Lunar Trailblazer và LunaH-Map, do các vấn đề kỹ thuật hoặc sự cố delay phóng.
Tuy nhiên, ekip thiết kế tin rằng ngay cả khi chỉ thành công 1/3 nhiệm vụ tương tự, chương trình SIMPLEx vẫn mang lại "value cao hơn hẳn so với các nhiệm vụ chi phí truyền thống". EscaPADE được kỳ vọng sẽ là điểm sáng đầu tiên, chứng minh tính khả thi của mô hình thám hiểm mới này.
Nguồn: genk.vn
Hai con tàu vũ trụ mini đang chuẩn bị lên đường đến sao Hỏa theo lộ trình "ngoằn ngoèo" chưa ai dám thử. Sứ mệnh có tên gọi ngầu lòi là EscaPADE này không chỉ để thu thập data khoa học, mà còn là thử nghiệm cách mạng về việc NASA có thể làm những project "bự" với budget "hạt dẻ".
Mục tiêu chính của EscaPADE là giải mã lý do tại sao sao Hỏa - hành tinh đỏ khô khan kia - lại "bay" mất gần hết khí quyển từ mấy tỷ năm trước. Cặp tàu song sinh này sẽ cùng nhau quan sát các cơ chế phức tạp khiến khí quyển sao Hỏa "rò rỉ" vào không gian, câu hỏi then chốt để hiểu về quá khứ của hành tinh này.
Project "rẻ mà chat" của NASA
EscaPADE (viết tắt của Escape and Plasma Acceleration Dynamics Explorers), do Đại học California, Berkeley dẫn đầu, là một trong những nhiệm vụ tham vọng nhất thuộc chương trình SIMPLEx (Small, Innovative Missions for Planetary Exploration) của NASA. Chương trình này khuyến khích giới khoa học sáng tạo bằng cách dùng tàu vũ trụ nhỏ và phương pháp chi phí thấp để làm nghiên cứu chất lượng cao.
EscaPADE sẽ là chuyến đi tới sao Hỏa "rẻ" nhất mà NASA từng làm luôn đó!
Jeff Parker, giám đốc công nghệ tại Advanced Space (công ty hỗ trợ kỹ thuật cho dự án), nhấn mạnh sự khác biệt của nhiệm vụ này. Theo ổng thì EscaPADE không phải "rẻ" mà là "giá trị vip pro max" ấy. Với chi phí dưới 100 triệu đô, sứ mệnh này hứa hẹn đem về data ngang tầm với những nhiệm vụ truyền thống của NASA tốn từ 300-600 triệu đô. Giảm được chi phí khủng như vậy là một bước đột phá xịn sò cho tương lai khám phá vũ trụ!
Không cần chờ timing "chuẩn chỉnh" nữa
Thường thì các tàu vũ trụ đến sao Hỏa phải khởi hành trong "cửa sổ chuyển tiếp" - cơ hội phóng tối ưu chỉ có khoảng 26 tháng một lần, khi Trái Đất và sao Hỏa xếp hàng chuẩn chỉnh để có quỹ đạo thẳng tắp nhất.
EscaPADE ban đầu cũng định đi đường thẳng như vậy. Nhưng do delay liên tục, đổi kế hoạch và đủ thứ rắc rối về thời gian, nhiệm vụ đã lỡ chuyến "cửa sổ" cuối năm 2024 rồi.
Thay vì phải ngồi chờ đến năm 2026, ekip thiết kế đã nghĩ ra chiến thuật sáng tạo chưa từng có: phương pháp "phóng và chờ" (launch-and-loiter). Kế hoạch này cho phép EscaPADE cất cánh bất cứ ngày nào trong năm và vẫn đến được sao Hỏa với đủ nhiên liệu. Xịn xò chưa!
Parker giải thích: "Ý tưởng là phóng lúc nào cũng được, chờ đến khi các hành tinh căn chỉnh hoàn hảo, rồi mới lên đường trong hành trình liên hành tinh tới sao Hỏa".
Nơi "nghỉ chân" giữa vũ trụ tại điểm L2
Sau khi phóng, cặp tàu sẽ không bay thẳng đến sao Hỏa đâu. Thay vào đó, chúng sẽ hướng đến Điểm Lagrange 2 (L2) - một điểm cân bằng hấp dẫn giữa không gian, cách Trái Đất khoảng 1,5 triệu km.
Các Điểm Lagrange là nơi lực hấp dẫn của Mặt Trời và Trái Đất cân bằng nhau, cho phép tàu vũ trụ "lơ lửng" mà không bị kéo đi đâu cả. Điểm L2 được chọn vì nó cung cấp "môi trường bức xạ ổn áp" hơn so với không gian bên ngoài nhiều. Tàu vũ trụ sẽ bay trên quỹ đạo hình hạt đậu quanh L2, bên ngoài các vành đai bức xạ của Trái Đất.
Cặp tàu sẽ "nghỉ ngơi" ở đây cho đến khi cửa sổ chuyển tiếp sao Hỏa năm 2026 mở ra. Sau đó, chúng sẽ quay lại quanh Trái Đất vào tháng 11/2026. Lực hấp dẫn của Trái Đất sẽ được dùng như một "cú boost" cuối để đẩy chúng vào quỹ đạo hướng tới sao Hỏa.
Bất kể phóng ngày nào, hai tàu vũ trụ dự kiến sẽ vào quỹ đạo sao Hỏa vào tháng 9/2027.
Trade-off giữa rủi ro và chi phí
Mặc dù kế hoạch "vòng vo" này mang lại sự linh hoạt và tiết kiệm tiền, nhưng nó cũng đi kèm với rủi ro cao hơn. Parker thừa nhận việc ở lâu trong không gian khiến "các bộ phận của tàu vũ trụ sẽ bị hao mòn", làm tăng nguy cơ trục trặc cho nhiệm vụ.
Việc chấp nhận rủi ro này là một phần triết lý SIMPLEx: giảm chi phí bằng cách chấp nhận rằng thành công không được đảm bảo 100%. Thực tế, một số nhiệm vụ chi phí thấp trước đây của NASA đã thất bại, như Lunar Trailblazer và LunaH-Map, do các vấn đề kỹ thuật hoặc sự cố delay phóng.
Tuy nhiên, ekip thiết kế tin rằng ngay cả khi chỉ thành công 1/3 nhiệm vụ tương tự, chương trình SIMPLEx vẫn mang lại "value cao hơn hẳn so với các nhiệm vụ chi phí truyền thống". EscaPADE được kỳ vọng sẽ là điểm sáng đầu tiên, chứng minh tính khả thi của mô hình thám hiểm mới này.
Nguồn: genk.vn