Trong khi hội bạn trẻ đang "nghiện" TikTok hay săn trend mới, thì có một bạn nam sinh 18 tuổi lại... "đào mộ" văn hóa Việt xưa cũ! Nguyễn Đức Anh (sinh năm 2008, đang là tân sinh viên ngành Quản trị Kinh doanh, ĐH Kinh tế Quốc dân) đã bỏ công sức cả tháng trời để phục dựng lại những hình tượng văn hóa Việt từ mấy tấm ảnh cũ rích. Nghe mà thấy tôn trọng luôn á!
Mê mẩn những món đồ "cổ lỗ sĩ"
Câu chuyện của Đức Anh bắt đầu từ sự tò mò với những món đồ mang văn hóa Việt xưa. Các hình tượng, hoa văn và đồ vật từng xuất hiện trong đời sống dân gian khiến bạn ấy "cháy não" muốn tìm hiểu về nguồn gốc và câu chuyện đằng sau.
Không chỉ dừng ở mức ngắm nghía, Đức Anh còn lên tay thật luôn bằng cách phục dựng những vật phẩm truyền thống. Trong đó có mô hình ông tiến sĩ giấy được bạn ấy kết hợp với họa sĩ Nam Chi trình làng tại sự kiện "Lưu Trăng phố cổ 2026" vào tháng 9 vừa rồi.
Nhưng mà làm thì không dễ tẹo nào đâu nhé! Tư liệu về ông tiến sĩ giấy ít ỏi lắm, chủ yếu là mấy tấm ảnh do người Pháp chụp ngày xưa. Không có nhiều ảnh để đối chiếu, Đức Anh phải soi từng chi tiết nhỏ xíu, tự hình dung rồi phục dựng cho chuẩn nhất có thể. Respect!
Bên cạnh ông tiến sĩ giấy, nam sinh còn tái hiện hai ông "đánh gậy trông trăng" và cả đống đồ nghi trượng dùng trong lễ rước như quạt vả, quạt áp nhĩ và tán nữa. Mỗi hoa văn, họa tiết Việt Nam đều được Đức Anh chăm chút kỹ lưỡng.
Theo Đức Anh, khó nhất không phải là làm cho giống hình, mà là phải tìm hiểu kỹ để không bỏ sót chi tiết quan trọng nào. Nên mỗi sản phẩm đều gắn với cả một hành trình tìm kiếm, quan sát và thử nghiệm mệt nghỉ luôn.
Việc giới thiệu những mô hình này tại "Lưu Trăng phố cổ 2026" là một cột mốc đáng nhớ trong hành trình "đào bới" văn hóa của Đức Anh đấy!
Không muốn di sản chỉ nằm yên trong sách vở
Đam mê của Đức Anh ban đầu cũng khiến gia đình "phát hoảng" chút đỉnh. Cô Nguyễn Thị Thêm, mẹ của nam sinh chia sẻ: "Lúc đầu, gia đình chưa hiểu giá trị của những món đồ này nên từng có ý định ngăn cản. Nhưng khi thấy sản phẩm của con được nhiều người quan tâm, cả nhà mới hiểu ra và trở thành hậu phương vững chắc cho con". Phew!
Đức Anh không muốn những hình tượng truyền thống chỉ "đắp chiếu" trong bảo tàng hay sách vở. Bạn ấy muốn đưa chúng về gần hơn với đời sống hiện tại, đặc biệt là giới trẻ ít có cơ hội tiếp xúc với các vật phẩm xưa.
Đức Anh bày tỏ: "Mình nghĩ, văn hóa truyền thống không phải để ngắm hay nhớ về quá khứ thôi. Di sản chỉ thực sự sống khi được người trẻ tìm hiểu, sáng tạo và đưa trở lại đời sống đương đại. Chúng ta không cần làm mới di sản bằng cách bỏ đi giá trị cốt lõi, mà hãy kể lại câu chuyện của cha ông bằng ngôn ngữ của thời đại bây giờ, để văn hóa Việt tiếp tục lan tỏa đến nhiều thế hệ". Nói hay quá đi mất!
Đó cũng là lý do Đức Anh tiếp tục "lăn lộn" với những ý tưởng mới. Hiện tại, bạn ấy đang làm lại hình tượng con nghê gốm, lấy cảm hứng từ gốm Biên Hòa. Kèm theo đó là những món đồ chơi hiện đại mang chất văn hóa dân gian dưới dạng blind box nữa nè!
Trước đó, Đức Anh từng nghĩ đến việc biến các hình tượng trong tranh dân gian thành búp bê, đưa tranh Ngũ Hổ vào blind box hay sáng tạo hình tượng "cô tiên cưỡi phượng" theo phong cách hoạt hình hiện đại. Những ý tưởng này tuy chưa hoàn thành nhưng cho thấy cách bạn ấy kết nối giữa truyền thống và sở thích của gen Z mình. Đỉnh của chóp!
Là sinh viên ngành Quản trị Kinh doanh, Đức Anh cũng quan tâm đến việc phát triển giá trị thương mại từ các sản phẩm văn hóa. Tuy nhiên, nam sinh nhấn mạnh việc thay đổi hình thức cần đi kèm với sự tìm hiểu kỹ về nguồn gốc và ý nghĩa. Sản phẩm có thể có diện mạo mới nhưng không được đánh mất bản sắc ban đầu nhé!
Sở thích này ban đầu không được gia đình hiểu ngay. Theo mẹ của Đức Anh, thời gian đầu gia đình chưa thấy được giá trị nên từng có ý ngăn cản. Nhưng khi thấy các sản phẩm được giới thiệu và nhận được sự quan tâm, cả nhà mới dần hiểu và ủng hộ con hết mình.
Sự thay đổi này là nguồn động lực lớn cho Đức Anh. Dù dành nhiều thời gian cho sở thích, nam sinh vẫn coi việc học là ưu tiên số một. Bạn ấy chưa bao giờ nghĩ đến chuyện bỏ cuộc, vì có gia đình làm chỗ dựa vững chắc.
Nói về điều muốn nhắn gửi đến giới trẻ, Đức Anh chia sẻ: "Một cái cây không thể làm nên một khu rừng, một con người không thể tạo ra một xã hội". Nam sinh mong có thêm nhiều người cùng quan tâm, tìm hiểu và góp sức gìn giữ văn hóa truyền thống.
Đức Anh cũng nhắc đến hình ảnh "Giọt nước không thể khô cạn khi nó gắn liền với đại dương" để nói về sự kết nối. Với bạn ấy, niềm đam mê của một người sẽ có ý nghĩa hơn khi được chia sẻ và tiếp nối bởi nhiều người khác.
Ở tuổi 18, Đức Anh vẫn đang trong quá trình thử nghiệm và tìm hướng đi cho những ý tưởng của mình. Từ việc kiên nhẫn phục dựng ông tiến sĩ giấy qua những bức ảnh cũ đến dự định làm lại hình tượng nghê gốm hay phát triển đồ chơi mang cảm hứng dân gian, nam sinh đang chọn một cách riêng để gắn bó với văn hóa truyền thống. Đó không phải hành trình có sẵn đáp án, mà bắt đầu từ sự tò mò, niềm say mê và mong muốn tìm hiểu nhiều hơn về những giá trị đã được trao truyền qua các thế hệ. Chúc bạn thành công nhé!
Nguyễn Đức Anh #Văn hóa truyền thống Việt Nam #Di sản văn hóa #Đồ chơi dân gian #Sáng tạo văn hóa
Nguồn: svvn.tienphong.vn