"Công Nguyên" nghe quen tai lắm đúng không nè, nhưng hỏi thật là không phải ai cũng hiểu rõ nó xuất phát từ đâu và tính thế nào đâu Câu hỏi cực hay ho là: vào đúng năm Công Nguyên thứ 1, vùng đất Việt Nam mình lúc đó thuộc triều đại nào nhỉ?
Theo Bách Khoa Toàn Thư thì Công Nguyên (CN) là một hệ thống đánh số năm được xài trong lịch Julius và lịch Gregorius. Khái niệm này bắt nguồn từ thuật ngữ tiếng Latin thời Trung Cổ "Anno Domini" (AD) á. Còn trong tiếng Việt, "Công Nguyên" là cách gọi ngắn gọn của "Công lịch kỷ nguyên" - nghe xịn sò phết nhỉ!
Cách tính Công Nguyên được dựa vào mốc ra đời của Chúa Jesus. Thời đó người ta coi sự kiện này là điểm khởi đầu để tính các năm trong kỷ nguyên mới luôn. Những năm trước đó gọi là Trước Công Nguyên, còn sau đó thì thuộc Công Nguyên rồi.
Ban đầu, hệ thống tính năm này chỉ được dùng ở một số quốc gia châu Âu thôi. Đến khoảng thế kỷ 14, khái niệm Công Nguyên mới dần được các nước phương Tây chấp nhận rộng rãi và trở thành cách tính niên đại phổ biến.
Về sau, khi nhiều quốc gia châu Á trở thành thuộc địa hoặc chịu ảnh hưởng từ các nước châu Âu, hệ thống niên đại này cũng dần được du nhập vào. Việt Nam mình cũng nằm trong số đó. Tuy không có tài liệu chính xác xác định thời điểm người Việt bắt đầu xài Công lịch kỷ nguyên, nhưng các chuyên gia cho rằng khái niệm này được biết đến trong quá trình người Việt tiếp xúc với các giáo sĩ Thiên Chúa giáo đến từ châu Âu. Những khu vực ở phía Đông Nam Bộ được cho là nơi sớm áp dụng cách tính này đấy.
Muốn biết Việt Nam vào năm Công Nguyên 1 thuộc triều đại nào, phải nhìn lại tình hình lịch sử trước đó nha!
Năm 111 TCN, Hán Vũ Đế tiến hành xâm chiếm Nam Việt, mở đầu thời kỳ Bắc thuộc lần thứ nhất trong lịch sử Việt Nam. Gần một thế kỷ sau, vào năm 40 Công Nguyên, Hai Bà Trưng phất cờ khởi nghĩa, giành lại quyền tự chủ cho đất nước Tuy nhiên, nền độc lập này chỉ kéo dài khoảng 3 năm trước khi lực lượng của Hai Bà Trưng bị quân Mã Viện đàn áp.
Trong khi đó, sử liệu Trung Quốc ghi nhận một biến động quan trọng vào đúng năm 1 Công Nguyên luôn. Hán Bình Đế Lưu Khán lên ngôi khi mới 9 tuổi (trẻ vậy mà phải làm vua rồi ), đồng thời Vương Mãng được phong Đại tư mã để phò trợ nhiếp chính.
Vậy nên, vào năm Công Nguyên thứ 1, vùng đất Việt Nam vẫn nằm trong thời kỳ Bắc thuộc lần thứ nhất. Ở Trung Quốc, đây là giai đoạn nhà Tây Hán cai trị, với Hán Bình Đế Lưu Khán đang ngồi trên ngôi vua đó!
Nguồn: techz.vn