Tưởng gì chỉ là mấy ngọn tháp cổ, hóa ra Mỹ Sơn "già" hơn nước Mỹ cả nghìn năm và giấu kỹ thuật xây dựng khiến giới khoa học đến giờ vẫn bó tay!
Nằm chình ình giữa thung lũng xanh mướt ở Quảng Nam, Thánh địa Mỹ Sơn không chỉ là một trong những di sản khảo cổ "xịn xò" nhất Việt Nam mà còn là nhân chứng sống của một nền văn minh từng cực kỳ phát triển suốt nhiều thế kỷ. Điều "bất ngờ" là quần thể đền tháp này đã xuất hiện từ thế kỷ IV, tức hơn 1.600 năm trước rồi nha - lâu đời hơn nhiều so với nước Mỹ hiện đại được thành lập năm 1776 đấy!
Trải qua gần 900 năm xây dựng liên tục (tưởng tượng xem, 900 năm ấy chứ! ), Mỹ Sơn từng là trung tâm tôn giáo, chính trị "đỉnh của chóp" của vương quốc Chăm Pa. Ngày nay, dù thời gian và chiến tranh đã khiến nhiều công trình bị hư hại, nơi đây vẫn còn lưu giữ hàng chục đền tháp cổ cùng những bí ẩn kiến trúc khiến giới nghiên cứu trên thế giới nhiều thập kỷ qua vẫn chưa "giải mã" được hoàn toàn.
Ẩn mình tại thung lũng có đường kính khoảng 2 km thuộc huyện Duy Xuyên (nay thuộc khu vực Quảng Nam), Thánh địa Mỹ Sơn từng là khu đền thờ "linh thiêng nhất" của vương quốc Chăm Pa.
Theo các tài liệu lịch sử, công trình đầu tiên được vua Bhadravarman cho xây dựng vào cuối thế kỷ IV để thờ thần Shiva - vị thần "boss" trong Ấn Độ giáo. Từ đó đến cuối thế kỷ XIII, các đời vua Chăm liên tục "nâng cấp" và xây thêm đền tháp, biến Mỹ Sơn thành một quần thể kiến trúc "khủng" với hơn 70 công trình lớn nhỏ.
Không chỉ là nơi tổ chức các nghi lễ tôn giáo quan trọng, Mỹ Sơn còn được xem như "kinh đô tâm linh" của Chăm Pa, nơi diễn ra các lễ đăng quang, cúng tế và những sự kiện "trọng đại" của vương triều.
Năm 1999, Thánh địa Mỹ Sơn được UNESCO công nhận là Di sản Văn hóa Thế giới nhờ những giá trị "xịn sò" về lịch sử, văn hóa và kiến trúc. Đây cũng là một trong số ít quần thể đền tháp Hindu giáo còn tồn tại tương đối nguyên vẹn tại Đông Nam Á.
Kiệt tác kiến trúc xây bằng gạch khiến thế giới "đau đầu"
Điều làm nên sức hút đặc biệt của Mỹ Sơn không chỉ nằm ở tuổi đời hàng nghìn năm mà còn ở kỹ thuật xây dựng "bí hiểm" của người Chăm cổ.
Toàn bộ các đền tháp được dựng chủ yếu bằng gạch nung đỏ. Điều "gây sốc" là cho đến nay, các nhà khoa học vẫn chưa thể xác định chính xác phương pháp liên kết giữa các viên gạch. Nhìn bằng mắt thường, những khối gạch gần như khít hoàn toàn với nhau, không để lộ lớp vữa hay chất kết dính giống các công trình xây dựng thông thường.
Nhiều giả thuyết đã được đưa ra, từ việc người Chăm sử dụng nhựa thực vật đặc biệt, kỹ thuật nung sau khi xây dựng cho tới các loại vật liệu hữu cơ "bí truyền". Tuy nhiên, chưa có kết luận nào được cộng đồng khoa học công nhận hoàn toàn.
Chính bí ẩn này khiến Mỹ Sơn thường được nhắc đến như một trong những "câu đố kiến trúc" lớn nhất của Đông Nam Á.
Bên cạnh kỹ thuật xây dựng độc đáo, các đền tháp còn gây ấn tượng bởi hệ thống phù điêu, tượng đá và hoa văn chạm khắc tinh xảo. Những hình ảnh thần Shiva, chim thần Garuda, vũ nữ Apsara, hoa sen hay các họa tiết hình học được thể hiện sống động, phản ánh trình độ nghệ thuật "đỉnh cao" của người Chăm cổ.
Mỗi ngôi tháp là một "mảnh ghép lịch sử"
Theo cấu trúc truyền thống của kiến trúc Chăm, các công trình tại Mỹ Sơn đều quay mặt về hướng Đông - hướng mặt trời mọc, tượng trưng cho sự sống và thần linh trong tín ngưỡng Ấn Độ giáo.
Ở trung tâm mỗi cụm đền thường là tháp chính (Kalan), tượng trưng cho núi Meru - ngọn núi thiêng được xem là trung tâm vũ trụ trong Hindu giáo. Đây là nơi đặt Linga hoặc tượng thần Shiva để thờ phụng.
Mỗi cụm đền tháp lại gắn với một giai đoạn lịch sử, một vị vua hoặc một triều đại khác nhau. Vì thế, toàn bộ quần thể Mỹ Sơn giống như một cuốn biên niên sử bằng gạch đá, ghi lại quá trình phát triển kéo dài nhiều thế kỷ của vương quốc Chăm Pa.
Trước khi bị chiến tranh tàn phá, Mỹ Sơn từng sở hữu hơn 70 công trình kiến trúc. Đến nay, khu di sản còn khoảng 32 đền tháp và phế tích được bảo tồn, trong đó nhiều công trình vẫn giữ được những đường nét nguyên gốc có tuổi đời hàng trăm năm.
Con đường cổ rộng 8m từng chỉ dành cho vua chúa
Một trong những phát hiện khảo cổ "chất" nhất tại Mỹ Sơn là con đường nghi lễ cổ có chiều rộng khoảng 8 m dẫn vào khu trung tâm đền tháp.
Các nhà nghiên cứu cho rằng đây là tuyến đường linh thiêng được sử dụng trong các nghi lễ quan trọng của vương quốc Chăm Pa. Con đường dẫn tới khu vực tháp cổng và không gian thờ tự trung tâm - nơi chỉ dành cho vua chúa, hoàng tộc cùng các giáo sĩ cấp cao thực hiện các nghi thức tế lễ (VIP vãi nha! ).
Phát hiện này đã góp phần giúp giới khảo cổ hiểu rõ hơn về cấu trúc không gian và các nghi lễ tôn giáo từng diễn ra tại Mỹ Sơn cách đây hàng trăm năm.
Ngoài giá trị lịch sử và kiến trúc, Mỹ Sơn còn là nơi du khách có thể "chill" với đời sống văn hóa Chăm thông qua các chương trình nghệ thuật truyền thống.
Nổi bật nhất là điệu múa Apsara - loại hình nghệ thuật lấy cảm hứng từ hình tượng các tiên nữ trên thiên giới trong văn hóa Hindu. Trong tiếng trống Paranưng rộn rã và âm thanh réo rắt của kèn Saranai, những vũ công Chăm trong trang phục truyền thống tái hiện vẻ đẹp mềm mại, uyển chuyển đã tồn tại qua nhiều thế kỷ.
Giữa khung cảnh cổ kính của những ngọn tháp nhuốm màu thời gian, các màn trình diễn Apsara mang đến cho du khách cảm giác như được "time travel" về quá khứ để chạm vào một trong những nền văn minh "huy hoàng" nhất từng tồn tại trên dải đất miền Trung Việt Nam.
Hơn 1.600 năm sau ngày những viên gạch đầu tiên được đặt xuống giữa thung lũng Mỹ Sơn, quần thể đền tháp này vẫn đứng đó như một nhân chứng của lịch sử, kể câu chuyện về một nền văn minh từng "rực rỡ" trên dải đất miền Trung Việt Nam. Không chỉ là Di sản Văn hóa Thế giới được UNESCO vinh danh, Mỹ Sơn còn là minh chứng cho trình độ kiến trúc, nghệ thuật và tín ngưỡng "đỉnh cao" của người Chăm cổ.
Nguồn: soha.vn
Nằm chình ình giữa thung lũng xanh mướt ở Quảng Nam, Thánh địa Mỹ Sơn không chỉ là một trong những di sản khảo cổ "xịn xò" nhất Việt Nam mà còn là nhân chứng sống của một nền văn minh từng cực kỳ phát triển suốt nhiều thế kỷ. Điều "bất ngờ" là quần thể đền tháp này đã xuất hiện từ thế kỷ IV, tức hơn 1.600 năm trước rồi nha - lâu đời hơn nhiều so với nước Mỹ hiện đại được thành lập năm 1776 đấy!
Trải qua gần 900 năm xây dựng liên tục (tưởng tượng xem, 900 năm ấy chứ! ), Mỹ Sơn từng là trung tâm tôn giáo, chính trị "đỉnh của chóp" của vương quốc Chăm Pa. Ngày nay, dù thời gian và chiến tranh đã khiến nhiều công trình bị hư hại, nơi đây vẫn còn lưu giữ hàng chục đền tháp cổ cùng những bí ẩn kiến trúc khiến giới nghiên cứu trên thế giới nhiều thập kỷ qua vẫn chưa "giải mã" được hoàn toàn.
Ẩn mình tại thung lũng có đường kính khoảng 2 km thuộc huyện Duy Xuyên (nay thuộc khu vực Quảng Nam), Thánh địa Mỹ Sơn từng là khu đền thờ "linh thiêng nhất" của vương quốc Chăm Pa.
Theo các tài liệu lịch sử, công trình đầu tiên được vua Bhadravarman cho xây dựng vào cuối thế kỷ IV để thờ thần Shiva - vị thần "boss" trong Ấn Độ giáo. Từ đó đến cuối thế kỷ XIII, các đời vua Chăm liên tục "nâng cấp" và xây thêm đền tháp, biến Mỹ Sơn thành một quần thể kiến trúc "khủng" với hơn 70 công trình lớn nhỏ.
Không chỉ là nơi tổ chức các nghi lễ tôn giáo quan trọng, Mỹ Sơn còn được xem như "kinh đô tâm linh" của Chăm Pa, nơi diễn ra các lễ đăng quang, cúng tế và những sự kiện "trọng đại" của vương triều.
Năm 1999, Thánh địa Mỹ Sơn được UNESCO công nhận là Di sản Văn hóa Thế giới nhờ những giá trị "xịn sò" về lịch sử, văn hóa và kiến trúc. Đây cũng là một trong số ít quần thể đền tháp Hindu giáo còn tồn tại tương đối nguyên vẹn tại Đông Nam Á.
Kiệt tác kiến trúc xây bằng gạch khiến thế giới "đau đầu"
Điều làm nên sức hút đặc biệt của Mỹ Sơn không chỉ nằm ở tuổi đời hàng nghìn năm mà còn ở kỹ thuật xây dựng "bí hiểm" của người Chăm cổ.
Toàn bộ các đền tháp được dựng chủ yếu bằng gạch nung đỏ. Điều "gây sốc" là cho đến nay, các nhà khoa học vẫn chưa thể xác định chính xác phương pháp liên kết giữa các viên gạch. Nhìn bằng mắt thường, những khối gạch gần như khít hoàn toàn với nhau, không để lộ lớp vữa hay chất kết dính giống các công trình xây dựng thông thường.
Nhiều giả thuyết đã được đưa ra, từ việc người Chăm sử dụng nhựa thực vật đặc biệt, kỹ thuật nung sau khi xây dựng cho tới các loại vật liệu hữu cơ "bí truyền". Tuy nhiên, chưa có kết luận nào được cộng đồng khoa học công nhận hoàn toàn.
Chính bí ẩn này khiến Mỹ Sơn thường được nhắc đến như một trong những "câu đố kiến trúc" lớn nhất của Đông Nam Á.
Bên cạnh kỹ thuật xây dựng độc đáo, các đền tháp còn gây ấn tượng bởi hệ thống phù điêu, tượng đá và hoa văn chạm khắc tinh xảo. Những hình ảnh thần Shiva, chim thần Garuda, vũ nữ Apsara, hoa sen hay các họa tiết hình học được thể hiện sống động, phản ánh trình độ nghệ thuật "đỉnh cao" của người Chăm cổ.
Mỗi ngôi tháp là một "mảnh ghép lịch sử"
Theo cấu trúc truyền thống của kiến trúc Chăm, các công trình tại Mỹ Sơn đều quay mặt về hướng Đông - hướng mặt trời mọc, tượng trưng cho sự sống và thần linh trong tín ngưỡng Ấn Độ giáo.
Ở trung tâm mỗi cụm đền thường là tháp chính (Kalan), tượng trưng cho núi Meru - ngọn núi thiêng được xem là trung tâm vũ trụ trong Hindu giáo. Đây là nơi đặt Linga hoặc tượng thần Shiva để thờ phụng.
Mỗi cụm đền tháp lại gắn với một giai đoạn lịch sử, một vị vua hoặc một triều đại khác nhau. Vì thế, toàn bộ quần thể Mỹ Sơn giống như một cuốn biên niên sử bằng gạch đá, ghi lại quá trình phát triển kéo dài nhiều thế kỷ của vương quốc Chăm Pa.
Trước khi bị chiến tranh tàn phá, Mỹ Sơn từng sở hữu hơn 70 công trình kiến trúc. Đến nay, khu di sản còn khoảng 32 đền tháp và phế tích được bảo tồn, trong đó nhiều công trình vẫn giữ được những đường nét nguyên gốc có tuổi đời hàng trăm năm.
Con đường cổ rộng 8m từng chỉ dành cho vua chúa
Một trong những phát hiện khảo cổ "chất" nhất tại Mỹ Sơn là con đường nghi lễ cổ có chiều rộng khoảng 8 m dẫn vào khu trung tâm đền tháp.
Các nhà nghiên cứu cho rằng đây là tuyến đường linh thiêng được sử dụng trong các nghi lễ quan trọng của vương quốc Chăm Pa. Con đường dẫn tới khu vực tháp cổng và không gian thờ tự trung tâm - nơi chỉ dành cho vua chúa, hoàng tộc cùng các giáo sĩ cấp cao thực hiện các nghi thức tế lễ (VIP vãi nha! ).
Phát hiện này đã góp phần giúp giới khảo cổ hiểu rõ hơn về cấu trúc không gian và các nghi lễ tôn giáo từng diễn ra tại Mỹ Sơn cách đây hàng trăm năm.
Ngoài giá trị lịch sử và kiến trúc, Mỹ Sơn còn là nơi du khách có thể "chill" với đời sống văn hóa Chăm thông qua các chương trình nghệ thuật truyền thống.
Nổi bật nhất là điệu múa Apsara - loại hình nghệ thuật lấy cảm hứng từ hình tượng các tiên nữ trên thiên giới trong văn hóa Hindu. Trong tiếng trống Paranưng rộn rã và âm thanh réo rắt của kèn Saranai, những vũ công Chăm trong trang phục truyền thống tái hiện vẻ đẹp mềm mại, uyển chuyển đã tồn tại qua nhiều thế kỷ.
Giữa khung cảnh cổ kính của những ngọn tháp nhuốm màu thời gian, các màn trình diễn Apsara mang đến cho du khách cảm giác như được "time travel" về quá khứ để chạm vào một trong những nền văn minh "huy hoàng" nhất từng tồn tại trên dải đất miền Trung Việt Nam.
Hơn 1.600 năm sau ngày những viên gạch đầu tiên được đặt xuống giữa thung lũng Mỹ Sơn, quần thể đền tháp này vẫn đứng đó như một nhân chứng của lịch sử, kể câu chuyện về một nền văn minh từng "rực rỡ" trên dải đất miền Trung Việt Nam. Không chỉ là Di sản Văn hóa Thế giới được UNESCO vinh danh, Mỹ Sơn còn là minh chứng cho trình độ kiến trúc, nghệ thuật và tín ngưỡng "đỉnh cao" của người Chăm cổ.
Nguồn: soha.vn