HuouVN6262
New member
Ngoại trưởng Mỹ Mike Pompeo khẳng định, hiệp ước lịch sử này lẽ ra phải "bay màu" từ 39 năm trước rồi còn gì.
Drama Mỹ - Iran và ICJ căng như dây đàn
Ngay sau khi bị Tòa án công lý quốc tế của LHQ (ICJ) "phán" phải gỡ bỏ một phần các biện pháp trừng phạt Iran, Mỹ đã nhanh tay chấm dứt Hiệp ước hữu nghị ký với Iran từ năm 1955 - cái hiệp ước trên danh nghĩa vẫn còn "sống khỏe" cho đến giờ.
"Thật lòng mà nói thì lẽ ra phải có quyết định này từ cách đây 39 năm rồi", Ngoại trưởng Mỹ Mike Pompeo đã lên tiếng. Cách đây 39 năm tức là kể từ sau cuộc Cách mạng Hồi giáo ở Iran năm 1979.
Phát ngôn của ông Pompeo cũng dễ hiểu thôi, vì Hiệp ước hữu nghị này được Mỹ ký với Shah Palevi của Iran - vị vua bị lật đổ bởi cuộc Cách mạng Hồi giáo năm 1979. Và từ 1979 đến giờ, Mỹ với Iran chẳng có quan hệ ngoại giao chính thức nào cả.
Iran đã "kéo" Mỹ ra ICJ với lý lẽ rằng hiệp ước kia vẫn còn hiệu lực, mà Mỹ áp các biện pháp trừng phạt Iran là vi phạm hiệp ước và luật pháp quốc tế luôn.
ICJ là cơ quan tài phán cao cấp nhất của LHQ và phán quyết của tòa này có giá trị pháp lý quốc tế ràng buộc với tất cả các thành viên. Cả Mỹ lẫn Iran đều không nằm trong 73 nước thành viên tham gia "Tuyên bố cam kết công nhận và tuân thủ phán quyết" của tòa này.
Từ trước đến giờ, Mỹ luôn "làm ngơ", không công nhận và bất chấp những phán quyết của ICJ bất lợi cho mình. Điều 94 trong Hiến chương LHQ quy định trách nhiệm các nước thành viên phải công nhận và tuân thủ phán quyết của ICJ, cũng như quyền yêu cầu HĐBA LHQ họp bàn và ra nghị quyết nếu có ai đó "phớt lờ" phán quyết.
Trong HĐBA LHQ, Mỹ có quyền phủ quyết nên trên thực tế cả ICJ lẫn các nước khác đều không thể dùng pháp lý quốc tế bắt Mỹ phải tuân theo. Dù vậy, phán quyết của ICJ vẫn là một chiến thắng chính trị và pháp lý quốc tế cực kỳ quan trọng với Iran.
Nó quan trọng thế nào? Nhìn vào mức độ "bực mình" của Mỹ là biết. Mỹ không chỉ ngừng hiệu lực hiệp ước hữu nghị với Iran mà còn tuyên bố sẽ xem xét lại tất cả các thỏa thuận quốc tế có điều khoản liên quan đến giải quyết tranh chấp tại ICJ.
Mỹ còn đe dọa sẽ rút khỏi cả Công ước Viên của LHQ năm 1961 về quan hệ ngoại giao giữa các quốc gia để "dằn mặt" ICJ, ngăn việc Palestine kiện Mỹ chuyển đại sứ quán ở Israel từ Tel Aviv về Jerusalem.
Mỹ cáo buộc ICJ bị "công cụ hóa" phục vụ mục đích chính trị của những bên mà Mỹ không thân thiện. Cách hành xử này của Mỹ khiến mọi người không khỏi nghĩ: có phải vì tự biết mình sai nên mới hay giật mình đến thế?
"Có tật" nên mới giật mình
Từ những diễn biến trên có thể rút ra ba nhận thức tác động trực tiếp đến tình hình thế giới trong thời gian tới.
Thứ nhất, cả mối quan hệ của Mỹ với Iran lẫn với ICJ hiện đều rất tệ và sắp tới còn tệ hơn nữa. Mỹ sẽ tập trung đối đầu quyết liệt hơn với Iran và bất hợp tác sâu rộng hơn, thậm chí bất chấp kiên quyết hơn với ICJ.
Mỹ còn sẽ gây khó dễ với những bên có quan hệ hợp tác tốt với Iran và ICJ theo kiểu "giận cá chém thớt".
Điều này báo hiệu cuộc chiến pháp lý quốc tế giữa các bên với Mỹ trong các vấn đề bất đồng sẽ trở nên khó khăn và phức tạp hơn trước rất nhiều. Cả LHQ cũng sẽ gặp thêm nhiều khó khăn mới với Mỹ.
Thứ hai, Mỹ tiếp tục bước trên con đường dẫn đến tình trạng càng ngày càng tách biệt rõ hơn và nhiều hơn với thế giới. Mỹ biệt lập hơn với thế giới không chỉ vì coi trọng hướng nội mà còn vì cho rằng thế giới bên ngoài gây bất lợi nhiều hơn là có lợi cho nước Mỹ.
Mỹ sẽ chỉ hợp tác với bên ngoài ở mức cần thiết và bắt buộc chứ không phải là có thể hợp tác được thì hợp tác. Ở đây cũng phảng phất sự nhận thức và hành động của Mỹ bị chi phối bởi khẩu hiệu "Nước Mỹ trước hết" (America First).
Thứ ba, việc Mỹ bất chấp ICJ và bất hợp tác với ICJ chỉ là biểu hiện nhỏ của ý định lớn hơn: thay đổi hệ thống luật pháp quốc tế hiện tại nói riêng và trật tự thế giới trên các lĩnh vực khác nói chung.
Mỹ đang tìm cách thay đổi để rồi xác định lại "luật chơi" của cuộc chơi chung, và nếu không thành công thì Mỹ sẽ tách ra chơi cuộc chơi riêng của mình.
Xem ra, Mỹ hiện đang quá tự tin hoặc quá "sống ảo". Thế giới hiện tại không còn như thời sau Thế chiến thứ 2 hay thời Chiến tranh lạnh nữa rồi.
Nguồn: soha.vn