Tình hình hiện tại chaotic vãi nồi khi mà Israel, Hy Lạp, Ai Cập, Libya, Thổ Nhĩ Kỳ và hàng loạt quốc gia khác đang tranh giành quyền lực ở Địa Trung Hải, trong khi NATO phải đau đầu cố ngăn các thành viên của mình... đánh nhau
## Drama nội bộ căng đét
Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) vốn được coi là liên minh "xịn xò" và có ảnh hưởng nhất thế giới. Nhưng mà plot twist là những sự kiện gần đây liên quan đến drama lãnh hải ở Đông Địa Trung Hải cho thấy liên minh này đang... "lag" nặng.
Căng thẳng Thổ Nhĩ Kỳ-Hy Lạp hiện tại chỉ là một phần nhỏ trong cuộc xung đột "khủng" hơn nhiều, với sự góp mặt của Israel, Ai Cập, Síp, Pháp, Libya và nhiều quốc gia Địa Trung Hải và châu Âu khác. Đáng chú ý là Mỹ và Nga đang... vắng bóng trong danh sách này
Những xung đột này có nguồn gốc từ lịch sử xa xưa, hồi Thổ Nhĩ Kỳ và Hy Lạp từng "choảng" nhau một trận ngắn ngày vào năm 1974.
Vụ việc hiện tại còn liên quan đến thỏa thuận được ký kết bởi Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu và các đồng nghiệp từ Hy Lạp và Síp hồi đầu năm nay. Thỏa thuận này dự kiến thiết lập đường ống EastMed sẽ giúp châu Âu có nguồn khí tự nhiên "xịn sò" từ Israel.
Nhiều quốc gia châu Âu đang muốn nhảy vào và "hưởng lợi" từ dự án này. Nhưng mà lợi ích của châu Âu không chỉ là tiền bạc mà còn có tính toán địa chiến lược cực kỳ "to".
Khí đốt giá hời từ Israel sẽ giảm sự phụ thuộc của châu Âu vào khí đốt tự nhiên của Nga - vốn đang được vận chuyển qua hai đường ống Nord Stream và Gazprom, kéo qua Thổ Nhĩ Kỳ.
Riêng Gazprom cung cấp cho châu Âu khoảng 40% nhu cầu khí đốt tự nhiên, nên Nga có "leverage" kinh tế và chính trị cực mạnh. Một số quốc gia châu Âu, đặc biệt là Pháp, đã cố gắng thoát khỏi cái mà họ coi là "xiềng xích" của Nga đối với nền kinh tế.
Thực tế, cuộc cạnh tranh giữa Pháp và Italy đang diễn ra ở Libya cũng nhằm tìm kiếm nguồn năng lượng mới để cân bằng sự phụ thuộc quá nhiều vào nguồn cung cấp khí đốt và năng lượng từ Nga và Thổ Nhĩ Kỳ.
Nhận ra ý đồ của Pháp và Italy ở Libya, Nga và Thổ Nhĩ Kỳ đã nhảy vào cuộc đọ sức quân sự tại quốc gia Bắc Phi này.
Trong khi xung đột ở Libya đã "cháy" nhiều năm rồi, thì đường ống EastMed của Israel và đồng bọn đã "thêm dầu vào lửa", khiến Thổ Nhĩ Kỳ - quốc gia bị "kick" khỏi thỏa thuận - tức điên lên Với đường ống mới, Israel có thể củng cố mối quan hệ kinh tế với châu Âu.
Đã đoán trước hậu quả, vào ngày 28/11/2019, Thổ Nhĩ Kỳ và Libya đã ký Hiệp ước Ranh giới Hàng hải, một thỏa thuận cho phép Ankara tiếp cận lãnh hải của Libya.
Động thái táo bạo này cho phép Thổ Nhĩ Kỳ thăm dò khí đốt trong một khu vực rộng "khủng" kéo dài từ bờ biển phía Nam Thổ Nhĩ Kỳ đến bờ biển phía đông bắc của Libya.
"Vùng đặc quyền kinh tế" (EEZ) mà Thổ Nhĩ Kỳ vẽ ra bị châu Âu coi là "không chấp nhận được" vì điều này sẽ phá hủy dự án EastMed đầy tham vọng và thay đổi hoàn toàn địa chính trị khu vực vốn do châu Âu và NATO đảm bảo.
## NATO đang trên đà "lụi tàn"?
Mỹ đang "dẫn đầu NATO từ phía sau" - nghe sao sao ấy nhỉ?
Tuy nhiên, NATO không còn là liên minh "đỉnh cao" và đoàn kết như xưa nữa. Kể từ khi thành lập vào năm 1949, NATO đã có quãng thời gian phát triển "smoothly" lắm. NATO vẫn mạnh mẽ và tương đối thống nhất ngay cả sau khi Liên Xô sụp đổ đột ngột vào năm 1991.
NATO về sau đã cố gắng duy trì mức độ thống nhất nhất định, mặc dù mục tiêu đánh bại Liên Xô không còn là ưu tiên nữa, bởi Washington muốn giữ vững quyền bá chủ quân sự của mình, đặc biệt là ở Trung Đông.
Trong khi cuộc chiến Iraq năm 1991 là "màn khoe cơ bắp" mạnh mẽ đầu tiên cho sứ mệnh mới của NATO, thì cuộc chiến Iraq năm 2003 lại là bước "thụt lùi" của NATO.
Sau khi không đạt được mục tiêu nào ở Iraq, Mỹ đã áp dụng chiến lược rút lui, đồng thời "xoay trục sang châu Á" với hy vọng làm chậm đà ảnh hưởng của Trung Quốc ở Thái Bình Dương.
Biểu hiện rõ nhất cho quyết định rút lui quân sự của Mỹ khỏi Trung Đông là cuộc chiến của NATO ở Libya vào tháng 3/2011. Các nhà chiến lược quân sự đã phải nghĩ ra thuật ngữ "confusing" là "dẫn đầu từ phía sau" để mô tả vai trò của Mỹ trong cuộc xung đột Libya.
Lần đầu tiên kể từ khi thành lập NATO, Mỹ chỉ là "phần phụ" của cuộc xung đột, trong khi cuộc chiến được kiểm soát phần lớn bởi các thành viên NATO khác là Italy, Pháp, Anh.
Nhiều quốc gia trong NATO đang xung đột lẫn nhau về một số chính sách ở Đông Địa Trung Hải - drama không hồi kết luôn!
Rõ ràng là liên minh hùng mạnh một thời đã không còn được Washington coi là "useful" nữa.
Đặc biệt, Pháp liên tục phải "chiến đấu" trong NATO để giữ sự đoàn kết của Liên minh châu Âu. Chính niềm tin của người Pháp vào các lý tưởng châu Âu và phương Tây đã buộc Paris phải lấp đầy khoảng trống do sự rút lui dần dần của Mỹ.
Pháp hiện đang đóng vai trò bá chủ quân sự và "leader" chính trị trong nhiều cuộc khủng hoảng đang diễn ra ở Trung Đông, bao gồm cả xung đột Đông Địa Trung Hải đang "bùng nổ".
Tình hình hiện tại là một cảnh tượng kỳ lạ và chưa từng có khi các quốc gia như Israel, Hy Lạp, Ai Cập, Libya, Thổ Nhĩ Kỳ và những quốc gia khác đưa ra yêu sách đối với Địa Trung Hải, trong khi NATO cố gắng ngăn chặn một cuộc chiến giữa các thành viên của chính mình.
Lạ lùng hơn nữa, Pháp và Đức nắm quyền "lead" NATO trong khi Mỹ hầu như hoàn toàn "mất hút"
Giới quan sát tin rằng, NATO sẽ khó có thể "hồi sinh" như trước đây, ít nhất là trong vai trò một NATO phục vụ cho lợi ích của Washington.
Nguồn: soha.vn