Để làm báo thành danh thì tri thức cơ bản về khoa học xã hội là yếu tố quyết định
Thầy tiến sĩ Phan Văn Kiền ơi, Viện của thầy có ngành điểm chuẩn gần chạm nóc mấy năm nay, thầy nghĩ sao về chuyện này?
TS Phan Văn Kiền chia sẻ: Điểm chuẩn đại học một ngành phụ thuộc vào chỉ tiêu tuyển sinh và số lượng hồ sơ đăng ký đó các bạn. Trường thường lấy từ cao xuống thấp cho đủ chỉ tiêu. Dạo gần đây nhiều trường không đủ hồ sơ nên điểm chuẩn không cao lắm. Nhưng Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn nói chung và Viện Đào tạo Báo chí và Truyền thông nói riêng thì từ xưa đến giờ lượng hồ sơ đăng ký "khủng" lắm. Nên chuyện phải chọn ứng viên điểm cao là bình thường rồi.
Với tuyển sinh đại học, điểm chuẩn cao = ngành học hot Xã hội hiện đại bây giờ là xã hội thông tin, mà báo chí truyền thông lại chính là ngành tạo ra dòng chảy thông tin trong xã hội. Vì thế nhu cầu nhân lực ngành này tăng mạnh mấy năm qua và vẫn cực kỳ cấp thiết. Mình có thể thấy người ta phụ thuộc vào các phương tiện truyền thông ngày càng nhiều. Chính vì vậy, lĩnh vực báo chí truyền thông cũng phát triển ngày càng đa dạng, phức tạp với nhiều ngành, chuyên ngành, phân ngành hẹp. Bên cạnh báo chí truyền thống, mấy năm qua liên tục xuất hiện thêm các ngành mới như truyền thông đa phương tiện, báo chí số, truyền thông số, truyền thông đối ngoại, văn hóa truyền thông, truyền thông xuyên quốc gia...
Đồng thời, sự nở rộ của các ngành liên quan đến truyền thông trong các trường đại học, đặc biệt là các trường tư thục cho thấy độ "xịn" của ngành này. Tuy nhiên, hiện nay số lượng các trường được đào tạo ngành báo chí thì đếm trên đầu ngón tay vẫn còn dư Trong đó, Viện Đào tạo Báo chí và Truyền thông của Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn là một trong những đơn vị có uy tín và truyền thống hàng đầu trong lĩnh vực này. Vì vậy, việc thí sinh lựa chọn một đơn vị đào tạo top đầu để nộp hồ sơ cũng khiến cho điểm chuẩn của Viện thường cao hơn các ngành khác.
Điểm đầu vào cao có tạo áp lực cho thầy và các giảng viên tại Viện không ạ?
TS Phan Văn Kiền: Theo tôi nghĩ thì điểm đầu vào chỉ giúp xác định được hai khía cạnh: Nhu cầu của xã hội với ngành học và chất lượng đầu vào của người học. Đó rõ ràng là một điều kiện quan trọng trong quá trình đào tạo. Nhưng nó không phải là yếu tố quyết định hoàn toàn tới chất lượng của ngành học cũng như của cơ sở đào tạo, càng không phải là yếu tố quyết định chất lượng "đầu ra" của người học. Vì vậy, rõ ràng là trong bối cảnh cạnh tranh và xếp hạng đại học trở thành yếu tố then chốt thì không thể nói là chúng tôi không có áp lực. Tuy nhiên, áp lực của chúng tôi không đến từ con số điểm đầu vào.
Áp lực của chúng tôi đến từ hai khía cạnh chính: Thứ nhất, trong bối cảnh xếp hạng đại học càng ngày càng trở nên quan trọng, áp lực "tụt hạng" là điều luôn khiến các trường học, ngành học hàng đầu phải trăn trở để luôn đổi mới và nâng cao chất lượng của mình.
Thứ hai, ngành báo chí truyền thông phụ thuộc rất lớn vào bối cảnh xã hội và sự phát triển của công nghệ. Trong khi xã hội và công nghệ thì thay đổi từng ngày luôn. Vì vậy, trong bối cảnh công nghiệp 4.0 và xu hướng chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ như hiện nay, áp lực với các cơ sở đào tạo và giảng viên ngành báo chí truyền thông là làm sao để vẫn đảm bảo tính hàn lâm của một trường đại học có truyền thống mà không bị cũ, không bị lạc hậu so với thực tiễn thay đổi quá nhanh.
"Bản sắc" của sinh viên Viện Đào tạo Báo chí và Truyền thông là gì, thưa thầy?
TS Phan Văn Kiền: Viện Đào tạo Báo chí và Truyền thông tiền thân là Khoa Báo chí thuộc Đại học Tổng hợp Hà Nội, "cái nôi" của nền khoa học cơ bản nước nhà đấy. Vì vậy, Viện kế thừa truyền thống tổng hợp với bản sắc là tri thức nền tảng về khoa học xã hội và nhân văn. Bên cạnh đó, với đặc thù là đơn vị đào tạo và nghiên cứu khoa học ứng dụng, Viện chúng tôi được đầu tư hệ thống trang thiết bị hiện đại, đồng bộ, giúp sinh viên có cơ hội thực hành, tác nghiệp thực thụ trong môi trường truyền thông số. Vì vậy, có thể thấy hai "bản sắc" của sinh viên báo chí truyền thông tại Viện Đào tạo Báo chí và Truyền thông là tri thức nền tảng và hiện đại.
Để đào tạo được một người làm báo đơn thuần với các kỹ năng tác nghiệp cơ bản thì có khi chỉ cần 2 năm, thậm chí, rất nhiều thế hệ nhà báo ở Việt Nam từ trước tới nay thành danh mà chưa ngồi một ngày nào trên ghế giảng đường báo chí truyền thông. Nhưng để đào tạo ra một nhà báo với đúng nghĩa của hai từ này thì tri thức nền tảng, cơ bản là rất quan trọng.
Để làm báo được nhanh, người ta chỉ cần học kỹ năng, nhưng để làm báo thành danh, đi con đường dài hơi thì tri thức cơ bản về khoa học xã hội lại là yếu tố quyết định Vì vậy, trong chương trình đào tạo của Viện chúng tôi, các học phần liên quan đến tri thức nền tảng đóng vai trò rất quan trọng. Chúng tôi cũng có lợi thế là các tri thức này của sinh viên thường được trang bị bởi các chuyên gia, các đơn vị hàng đầu về khoa học xã hội và nhân văn hiện nay ở trường chúng tôi.
Với bản sắc ấy, khi cơ quan báo chí cần thực hiện các dạng chuyên đề sâu, cần có tri thức và tầm nhìn, năng lực phản biện, phân tích, đánh giá... thì các nhà báo được đào tạo từ "lò" tổng hợp tỏ ra có lợi thế.
Thầy đánh giá thế nào về nhu cầu nhân sự trong lĩnh vực báo chí và truyền thông hiện nay?
TS Phan Văn Kiền: Một thời gian dài, ở Việt Nam chỉ chủ yếu đào tạo nhân lực báo chí. Tuy nhiên, những năm gần đây, thị trường truyền thông phát triển rất nhanh khiến nhu cầu nhân sự lĩnh vực này luôn ở mức cao.
Sự phát triển của các nền tảng truyền thông mới đã nới rộng phạm vi công việc của lĩnh vực này. Hiện nay, nhân lực báo chí truyền thông không nhất thiết phải làm trực tiếp cho các công ty, tổ chức báo chí hay các tổ chức nguồn nhân lực nữa. Một sinh viên báo chí truyền thông hiện nay có thể tự thiết kế công việc, lập công ty riêng trên nền tảng internet mà thu nhập không hề thua kém so với làm ở tập đoàn quốc tế nào đâu nha
Như vậy, có thể thấy, sinh viên báo chí truyền thông hiện nay có thể cực kỳ linh hoạt và chủ động trong công việc sau khi ra trường. Ngoài các công việc truyền thống như làm phóng viên, biên tập viên báo chí, nhân viên PR hay nhân viên quảng cáo, marketing, tiếp thị... thì hiện nay, các công việc liên quan đến thiết kế ý tưởng và sáng tạo nội dung đã mở rộng phạm vi ra hầu hết các khu vực từ các tổ chức đến các cá nhân.
Có thể nói, cơ hội việc làm chưa bao giờ rộng mở với nhân lực lĩnh vực báo chí truyền thông như hiện nay cả
Nguồn: svvn.tienphong.vn