Hồi trước, mình dùng AI kiểu... tùy hứng lắm á Lúc thì hỏi ChatGPT "này là cây gì dzậy?", lúc lại hí hửng hỏi cách chỉnh ảnh mới chụp. Với mình lúc đó, AI chỉ là cái ô chat chat: gõ câu hỏi rồi chờ câu trả lời thôi.
Cho đến một lần mình thử tạo ảnh trên chiếc laptop cũ nát của mình.
Chiếc máy này đã "chinh chiến" được khoảng sáu, bảy năm rồi. Ban đầu bố mình dùng, sau đó truyền lại cho anh trai, rồi cuối cùng mới đến lượt mình. Hôm đó, mình ngồi chờ mãi vẫn không thấy ảnh xuất hiện. Máy nóng ran, quạt tản nhiệt kêu mỗi lúc một to
Lúc đó mình chỉ nghĩ được:
"Chắc máy sắp đi đời đến nơi rồi"
Sau khi hết lo, mình lại thắc mắc: tại sao chỉ tạo một bức ảnh mà máy tính phải làm việc vất vả đến vậy? Mình mở Google và tìm: "AI hoạt động như thế nào?".
Từ những bài viết trên mạng, mình gặp các khái niệm như GPU, transistor và semiconductor. Mình từng tìm cả một cuốn sách về bán dẫn để đọc, nhưng không phải trang nào mình cũng hiểu ngay được
Dù vậy, mình nhận ra mọi câu trả lời hay hình ảnh của AI cuối cùng đều phải được xử lý bằng phần cứng thật. Phía sau giao diện đơn giản là những con chip thực hiện lượng phép tính cực khủng.
Từ AI, mình tìm đến chip. Từ chip, mình đi tiếp đến vật liệu bán dẫn. Điều khiến mình bất ngờ là Hóa học cũng xuất hiện ở nhiều công đoạn luôn
Từ nhỏ mình đã thích khoa học tự nhiên. Ban đầu mình hướng tới việc học chuyên Lý, sau đó chuyển sang chuyên Hóa.
Trước đây, mình không nghĩ Hóa học lại có vai trò to đến thế trong việc chế tạo chip. Khi đọc về pha tạp bán dẫn¹, mình khá ngạc nhiên: chỉ cần đưa một lượng rất nhỏ nguyên tố khác vào mạng tinh thể silicon, người ta có thể thay đổi tính chất điện của vật liệu. Ngoài ra còn có các quy trình như làm sạch bề mặt, phủ màng mỏng, quang khắc và ăn mòn.
Mình bắt đầu thấy các môn học không hề tách rời nhau: Hóa học tạo vật liệu, Vật lý giải thích electron, Toán học hỗ trợ tính toán và Khoa học máy tính khai thác phần cứng. Tất cả đều connect với nhau hết ấy
Sau đó, mình có cơ hội thực tập tại một phòng thí nghiệm nghiên cứu vật liệu. Ấn tượng đầu tiên của mình là những thiết bị hiện đại và cả phòng sạch, nơi trước đó mình chỉ thấy trong ảnh hoặc video thôi.
Những ngày đầu, mình vừa hào hứng vừa sợ làm sai lắm
Có lần, khi sử dụng máy quang phổ UV–Vis, mình vô tình ấn nhầm một nút. Máy lập tức kêu inh ỏi. Mình sợ chết khiếp vì nghĩ mình vừa làm hỏng một thiết bị đắt xịn. May mắn là sau đó mọi người đã xử lý được.
Mình cũng từng bị nhắc vì quên mang vở và bút Một lần khác, mình chạm tay vào mẫu và để lại vân tay trên bề mặt. Mẫu phải được rửa lại bằng acetone, khiến mọi người mất thêm thời gian vì một giây bất cẩn của mình luôn
Những việc ấy giúp mình hiểu phần lớn công việc nghiên cứu nằm ở sự cẩn thận, lặp lại và tuân thủ quy trình.
Sau khi làm quen với máy UV–Vis, mình được giao viết lại tài liệu hướng dẫn vận hành. Ban đầu, mình tưởng chỉ cần ghi lại các bước đã được chỉ dẫn. Nhưng khi viết, mình mới nhận ra muốn hướng dẫn người khác thì bản thân phải hiểu rõ mỗi bước dùng để làm gì và khi máy báo lỗi thì cần kiểm tra ở đâu trước.
Trong số các thiết bị tại phòng thí nghiệm, mình đặc biệt chú ý đến máy SALD. Mình thích nó vì vẻ ngoài phức tạp và vì thiết bị đó do chính giáo sư tham gia chế tạo. Điều này khiến mình nhận ra nhà nghiên cứu không chỉ sử dụng công cụ có sẵn; đôi khi họ còn tự xây dựng công cụ để giải quyết câu hỏi của mình luôn
Thầy hướng dẫn từng nói bán dẫn có rất nhiều ngành và công đoạn. Người theo lĩnh vực này cần dần xác định mình muốn trở thành giáo sư, nhà nghiên cứu, kỹ sư hay kết hợp công nghệ với kinh doanh.
Mình chưa có câu trả lời hoàn chỉnh. Hiện tại, hướng khiến mình hứng thú nhất là nghiên cứu vật liệu.
Mình vẫn còn rất nhiều điều phải học về bán dẫn; mỗi khái niệm mới lại mở ra thêm những câu hỏi mới
Nếu phải trả lời vì sao mình muốn tìm hiểu lĩnh vực này, câu trả lời khá đơn giản: đó vừa là sở thích của mình, vừa là lĩnh vực kết nối những điều mình quan tâm: hóa học, vật liệu và công nghệ.
Mọi chuyện bắt đầu từ một chiếc laptop cũ nóng ran khi mình thử tạo một bức ảnh AI. Từ nỗi lo chiếc máy "sắp đi đời", mình tìm đến chip, silicon và vật liệu.
Có thể mười năm nữa, khi đọc lại bài viết này, mình sẽ mỉm cười vì thấy mình từng ngô nghê đến mức nào
Đôi lúc, khi nghe thấy tiếng quạt laptop kêu, mình lại nhớ đến lý do vì sao mình bắt đầu tìm hiểu về bán dẫn.
Phan Vũ Hoàng
Nguồn: techz.vn